Уназадува статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, потребна имплементација - Канал 5

Македонија

Уназадува статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, потребна имплементација

Уназадува статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, потребна имплементација на новиот Закон и на Инспекторатот.

Уназадува статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, потребна имплементација

Забележуваме напредување на македонскиот јазик во однос на неговото збогатување и изучување, но уназадува статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, односно се става во вториот план, па дури се игнорира во некои јавни простори. Ова укажува на негрижа на македонскиот јазик и затоа е потребен Законот за употреба на македонскиот јазик, кој има за цел да стави „ред во безредието“. Во тек е постапката за формирање на Инспекторат за употреба на македонскиот стандарден јазик и по негово формирање, ќе почне да се имплементира Законот, порачаа денеска учесниците кои беа дел од научната трибина „Статусот на македонскиот јазик – состојби и перспективи“ во МАНУ.

Академик Витомир Митевски денеска пред почетокот на трибината изјави дека загрижува уназадувањето на македонскиот јазик во јавната употреба и дека токму затоа треба да се слушне зборот на лингвистите.

- Секогаш е актуелно да се зборува за македонскиот јазик, така што секој миг е добар и е добро избран. Од тие причини, се собравме специјалисти од разни области да подискутираме за состојбата на македонскиот јазик, за статусот на македонскиот јазик, каде што можеме да откриеме и напредоци во некои области, но во некои области имаме дури и уназадување. Мислам дека имаме напредување во развојот, но и во збогатување на јазикот, како и во неговото изучување. Во однос на уназадување би го споменал статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, каде што многу пати гледаме примери како се става во втор план, па дури и се игнорира на некои јавни простори. Ова секако дека не загрижува и тука ние специјалистите треба да го кажеме нашиот збор и треба да се слушне нашиот збор, рече Митевски.

На новинарско прашање каква е перспективата на македонскиот јазик, Митевски одговори дека не може македонскиот јазик да биде загрозен, се додека се живи оние кои го говорат.

- Не можеме да се секираме ако се грижиме како што се грижиме, а треба и повеќе да се грижиме. Не може јазикот да биде загрозен. Ддека се живи оние кои го говорат македонскиот јазик, јазикот ќе биде жив, а јас мислам дека ќе даде Господ да траеме сите како народ и како заедница, рече Митевски.

Претседателката на Советот за македонски јазик Симона Груевска – Маџоска изјави дека е исклучително важно да се имплементира Законот за употреба на македонскиот јазик.

Прашана до каде е постапката на формирањето на Инспекторатот за употреба на македонскиот стандарден јазик, Груевска – Маџоска одговори дека веќе е објавен конкурсот за избор на директор на овој Инспекторат и постапката е во тек.

-Како што имам информација, веќе е објавен конкурсот за избор на директор на Инспекторат. Постапката е во тек, не знам дали е завршена, но секако е во тек така што ќе се формира Инспекторатот и ќе може да се започне со воведување на Законот за употреба на македонскиот јазик, рече Груевска – Маџоска.

Таа напомена дека Инспекторатот има надлежност да спроведува инспекциски надзор и да казнува, како што е предвидено согласно Законот за употреба на македонскиот јазик.

- Употребата на нестандарден јазик во медиумите и не запазување на стандарната норма во преводите укажува на негрижа за македонскиот јазик. Токму тоа беше причината зошто се донесе Законот за употребата на македонскиот јазик, да се стави „ред во безредието“. Во однос на медиумите, иако можеби во информативните редакции и документарците се внимава повеќе на употребата на стандарниот јазик, но во емисиите од забавен карактер можеме да кажеме дека воопшто не се внимава. Улогата на Законот за употребата на македонскиот јазик и на Инспекторатот, освен да се спроведува надзорот и да се казнат оние кои не го почитуваат, е и да се вработат лектори, за да не дозволиме да слушаме нестандарден јазик од медиумите кои се присутни во сечиј дом, рече Груевска – Маџоска.

Лингвистот Марјан Марковиќ, говорејќи за дијалектите во државата, напомена дека статусот на македонските дијалекти во меѓународната научна средина не само што е рамноправен, туку е и високо ценет, поради своето богатство и разнообразност.

- Дијалектното богатство мора да се зачува. Неодамна, заедно со Институтот за македонски јазик го објавивме првиот Лингвистички атлас на македонските дијалекти, со преку 400 населени места на целата јазична територија. Со ова, Институтот и МАНУ, а верувам и Факултетот, се грижат од научен аспект да се зачува тоа огромно богатство. Во меѓународните научни проекти, во Меѓународниот комитет на славистите, македонските дијалекти не само што се рамноправни, туку се и високо ценети токму поради тоа богатство и разнообразност, слобода на говорот, но и поради подоцната стандардизација, што во огромна мера ја збогатува јазичната слика, не само на словенскиот свет, туку и воопшто на Европа, рече Марковиќ.

Тој додаде дека во најголемите европски и словенски дијалектолошки проекти, македонските дијалекти, без политички ограничувања, се рамноправно застапени и се на многу високо место во однос на проучувањето на јазичната типологија и на лексиката, со што, како што подвлече, нашата научна средина дава огромен влог во европската и словенската дијалектологија.

Марковиќ порача дека стандардниот јазик мора да се употребува во јавната комуникација согласно Законот, секогаш мора да постои стандард кој што ќе ги обединува сите говорители.

- Во јавната комуникација си е пропишано со новиот Закон да се употребува стандардниот јазик, а секако тоа е и последица на развојот на македонскиот јазик кој што има над 56 говори. Секако, не дека не би се разбрале луѓето, но секогаш мора да има нешто што го нарекуваме стандард и што ги обединува сите говорители, на сите говори. Во популарната култура дијалектите понекогаш ни се убави и интересни на нас како читатели, но сепак во јавната комуникација особено во политичкиот дискурс, апсолутно мора тоа да биде на повисоко ниво, односно да биде употребен стандардот, изјави Марковиќ.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Руски воен хеликоптер навлезе во полскиот воздушен простор, подигнати се борбени авиони

Руски воен хеликоптер „Ми-8“ денес накратко навлезе во полскиот воздушен простор од руската област Калининград, соопшти Оперативната команда на полските вооружени сили.

Руски воен хеликоптер навлезе во полскиот воздушен простор, подигнати се борбени авиони

Полска подигна борбени авиони како одговор на инцидентот, додека копнените сили и системите за противвоздушна одбрана останаа во состојба на готовност.

Нарушувањето на воздушниот простор се случи во 11:08 часот северно од Брањево, град во северна Полска во близина на границата со областа Калининград. Рускиот хеликоптер навлезе околу 300 метри во полскиот воздушен простор и таму се задржа 42 секунди.

Полската војска соопшти дека нејзините радарски системи го следеле летот на хеликоптерот во текот на целиот инцидент.

„Русија повторно ја тестира нашата одбрана“

„Природата на инцидентот укажува на тоа дека Русија повторно ја тестира подготвеноста на нашата противвоздушна одбрана“, соопшти Оперативната команда на полската војска.

Хеликоптерот потоа се врати кон областа Калининград.

Инцидентот се случи во период на зголемена воена готовност во Полска поради руските напади врз Украина и можноста за нарушување на воздушниот простор. На 21 септември, Полска исто така подигна воени авиони и ги стави копнените системи за противвоздушна одбрана и радарите во состојба на висока готовност по руските напади врз Украина.

Во последните денови, полските власти предупредија и на зголемена руска активност насочена кон земјите од НАТО. Министерот за одбрана Владислав Кошњак-Камиш вчера изјави дека Русија продолжува да го ескалира конфликтот, вклучително и против членките на Алијансата.

Извор: Индекс.хр

Тагови: хеликоптер

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Фудбал

Претседателот на Ла Лига ги понизи Флорентино Перез и Реал Мадрид: Јас не сум сопственик на натпреварувањето, но...

Нов судир меѓу Реал Мадрид и претседателот на Ла Лига, Хавиер Тебас, ескалираше откако мадридскиот клуб побара негово заминување. 

Претседателот на Ла Лига ги понизи Флорентино Перез и Реал Мадрид: Јас не сум сопственик на натпреварувањето, но...

Нов судир меѓу Реал Мадрид и претседателот на Ла Лига, Хавиер Тебас, ескалираше откако мадридскиот клуб побара негово заминување.

Во официјално соопштение, Реал Мадрид го критикуваше Тебас за неговите неодамнешни изјави и го обвини дека континуирано го напаѓа клубот од позицијата претседател на Ла Лига. Клубот истакна дека на шпанскиот фудбал итно му е потребен нов лидер кој ќе дејствува со „фундаментална обврска за неутралност“. Тебас не чекаше долго за одговор, а во својата реакција конкретно му се обрати на претседателот на Реал Мадрид, Флорентино Перез.

Одговорот на Хавиер Тебас упатен до „Кралскиот клуб“ предизвикува бурни реакции на социјалните мрежи.

„Претседателот на Ла Лига не е сопственик на натпреварувањето. Тоа не е ниту претседателот на Реал Мадрид“, изјави Тебас, осврнувајќи се директно на делот од соопштението во кој Реал Мадрид го потсети дека претседателот на Ла Лига е извршно лице кое работи во служба на клубовите.

Тебас нагласи дека претставувањето на сите клубови не значи прифаќање на ставовите на еден поединечен клуб, без оглед на неговото влијание.

„Заштитата на интересите на еден клуб не значи прифаќање на неговиот наратив. А претставувањето на сите не значи слушање само на најмоќните“, рече претседателот на Ла Лига во својот одговор. Со тоа, тој директно ги отфрли обвинувањата на Реал Мадрид за недостаток на неутралност и изјави дека своите должности ги извршува независно од ставовите на мадридскиот клуб.

Најновиот судир меѓу двете страни уследи по мадридското дерби, во кое Атлетико Мадрид го победи Реал Мадрид со 2–1.

Реал Мадрид упати критики за судењето на Мигел Анхел Ортиз Ариас – особено за одлуките поврзани со Ли Канг-ин и Кристијан Ромеро – а по натпреварот, за спорните ситуации се огласи и Жозе Мурињо.

Тебас претходно ги отфрли шпекулациите за наводна завера против Реал Мадрид, изјавувајќи дека тврдењето оти судиите се насочени против клубот припаѓа „во друга галаксија“. Реал Мадрид потоа возврати со официјално соопштение во кое повика на промена во раководството на Ла Лига.

Сега пристигна и нов одговор од Тебас, со што се додава ново поглавје во долготрајниот конфликт меѓу претседателот на Ла Лига и Реал Мадрид. Во сржта на спорот се прашањата поврзани со судењето, односот кон институциите на Ла Лига и влијанието на најголемите клубови врз шпанскиот фудбал.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Унгарија ги исполни условите на Брисел: Ќе добие 4,2 милијарди евра

Европската комисија одобри исплата на 4,2 милијарди евра од кохезионите фондови за Унгарија и го врати нејзиното учество во програмите „Еразмус+“ и „Хоризонт Европа“. 

Унгарија ги исполни условите на Брисел: Ќе добие 4,2 милијарди евра

Оваа одлука уследи по спроведувањето реформи од страна на владата на премиерот Петер Маѓар – реформи што Брисел ги оцени како доволни за исполнување на барањата поврзани со владеењето на правото, пренесува „Еуроњуз“.

Брисел ги замрзна овие средства во 2022 година поради загриженост во врска со корупцијата и системот за јавни набавки за време на мандатот на поранешниот премиер Виктор Орбан. Денешната одлука го отвора патот Унгарија повторно да се вклучи во програмата за размена на студенти „Еразмус+“ и во иницијативата за финансирање истражувања „Хоризонт Европа“.

Во 2022 година, Европската унија суспендираше 4,2 милијарди евра од кохезионите фондови за Унгарија врз основа на механизмот за условеност. Причините наведени во тоа време вклучуваа недостатоци во системот за борба против корупцијата, судир на интереси и неправилности во јавните набавки.

Премиерот Петер Маѓар, кој ја презеде функцијата во април по убедливата изборна победа, за време на кампањата вети дека ќе ги одблокира средствата од ЕУ што беа замрзнати за време на 16-годишното владеење на Виктор Орбан.

Фон дер Лајен: Реформите даваат резултати

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, го поздрави напредокот на Унгарија.

„Унгарија презеде важни чекори за зајакнување на владеењето на правото и заштита на финансиските интереси на Унијата“, изјави таа.

„Денес предлагаме одмрзнување на 4,2 милијарди евра и повторно отворање на вратите кон ’Еразмус+‘ и ’Хоризонт Европа‘ за унгарските студенти и истражувачи. Мило ми е што тие повторно ќе можат целосно да ги искористат можностите што ги создава нашата Унија. Ова покажува дека реформите даваат резултати“, изјави Фон дер Лајен.

Во мај, Маѓар и Фон дер Лајен се договорија за план за исплата на вкупно 16,4 милијарди евра, условен со исполнување на клучни цели поврзани со владеењето на правото. Од Унгарија се бараше да исполни 27 таканаречени „супер-цели“ и над 100 други услови.

Кон крајот на август, Будимпешта објави дека ги исполнила сите услови, вклучително и решавањето на статусот на фондациите за управување со имот од јавен интерес (KEKVA). Ова се однесува на правна структура што владата ја користеше за да преземе контрола врз јавните институции, вклучително и универзитетите. Преостанати предизвици

Покрај одобрените средства, Унгарија бара да се ослободат 10 милијарди евра од фондовите за закрепнување. Европската комисија во моментов го разгледува тоа барање. Уште 2 милијарди евра од кохезионите фондови остануваат блокирани поради загриженоста во врска со унгарскиот систем за азил, законодавството за заштита на децата и академските слободи. Премиерот Маѓар вети дека неговата влада ќе ги реши овие прашања до крајот на годината.

Извор: Индекс.хр

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер