Уназадува статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, потребна имплементација - Канал 5

Уназадува статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, потребна имплементација

Уназадува статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, потребна имплементација на новиот Закон и на Инспекторатот.

Уназадува статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, потребна имплементација

Забележуваме напредување на македонскиот јазик во однос на неговото збогатување и изучување, но уназадува статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, односно се става во вториот план, па дури се игнорира во некои јавни простори. Ова укажува на негрижа на македонскиот јазик и затоа е потребен Законот за употреба на македонскиот јазик, кој има за цел да стави „ред во безредието“. Во тек е постапката за формирање на Инспекторат за употреба на македонскиот стандарден јазик и по негово формирање, ќе почне да се имплементира Законот, порачаа денеска учесниците кои беа дел од научната трибина „Статусот на македонскиот јазик – состојби и перспективи“ во МАНУ.

Академик Витомир Митевски денеска пред почетокот на трибината изјави дека загрижува уназадувањето на македонскиот јазик во јавната употреба и дека токму затоа треба да се слушне зборот на лингвистите.

- Секогаш е актуелно да се зборува за македонскиот јазик, така што секој миг е добар и е добро избран. Од тие причини, се собравме специјалисти од разни области да подискутираме за состојбата на македонскиот јазик, за статусот на македонскиот јазик, каде што можеме да откриеме и напредоци во некои области, но во некои области имаме дури и уназадување. Мислам дека имаме напредување во развојот, но и во збогатување на јазикот, како и во неговото изучување. Во однос на уназадување би го споменал статусот на македонскиот јазик во јавната употреба, каде што многу пати гледаме примери како се става во втор план, па дури и се игнорира на некои јавни простори. Ова секако дека не загрижува и тука ние специјалистите треба да го кажеме нашиот збор и треба да се слушне нашиот збор, рече Митевски.

На новинарско прашање каква е перспективата на македонскиот јазик, Митевски одговори дека не може македонскиот јазик да биде загрозен, се додека се живи оние кои го говорат.

- Не можеме да се секираме ако се грижиме како што се грижиме, а треба и повеќе да се грижиме. Не може јазикот да биде загрозен. Ддека се живи оние кои го говорат македонскиот јазик, јазикот ќе биде жив, а јас мислам дека ќе даде Господ да траеме сите како народ и како заедница, рече Митевски.

Претседателката на Советот за македонски јазик Симона Груевска – Маџоска изјави дека е исклучително важно да се имплементира Законот за употреба на македонскиот јазик.

Прашана до каде е постапката на формирањето на Инспекторатот за употреба на македонскиот стандарден јазик, Груевска – Маџоска одговори дека веќе е објавен конкурсот за избор на директор на овој Инспекторат и постапката е во тек.

-Како што имам информација, веќе е објавен конкурсот за избор на директор на Инспекторат. Постапката е во тек, не знам дали е завршена, но секако е во тек така што ќе се формира Инспекторатот и ќе може да се започне со воведување на Законот за употреба на македонскиот јазик, рече Груевска – Маџоска.

Таа напомена дека Инспекторатот има надлежност да спроведува инспекциски надзор и да казнува, како што е предвидено согласно Законот за употреба на македонскиот јазик.

- Употребата на нестандарден јазик во медиумите и не запазување на стандарната норма во преводите укажува на негрижа за македонскиот јазик. Токму тоа беше причината зошто се донесе Законот за употребата на македонскиот јазик, да се стави „ред во безредието“. Во однос на медиумите, иако можеби во информативните редакции и документарците се внимава повеќе на употребата на стандарниот јазик, но во емисиите од забавен карактер можеме да кажеме дека воопшто не се внимава. Улогата на Законот за употребата на македонскиот јазик и на Инспекторатот, освен да се спроведува надзорот и да се казнат оние кои не го почитуваат, е и да се вработат лектори, за да не дозволиме да слушаме нестандарден јазик од медиумите кои се присутни во сечиј дом, рече Груевска – Маџоска.

Лингвистот Марјан Марковиќ, говорејќи за дијалектите во државата, напомена дека статусот на македонските дијалекти во меѓународната научна средина не само што е рамноправен, туку е и високо ценет, поради своето богатство и разнообразност.

- Дијалектното богатство мора да се зачува. Неодамна, заедно со Институтот за македонски јазик го објавивме првиот Лингвистички атлас на македонските дијалекти, со преку 400 населени места на целата јазична територија. Со ова, Институтот и МАНУ, а верувам и Факултетот, се грижат од научен аспект да се зачува тоа огромно богатство. Во меѓународните научни проекти, во Меѓународниот комитет на славистите, македонските дијалекти не само што се рамноправни, туку се и високо ценети токму поради тоа богатство и разнообразност, слобода на говорот, но и поради подоцната стандардизација, што во огромна мера ја збогатува јазичната слика, не само на словенскиот свет, туку и воопшто на Европа, рече Марковиќ.

Тој додаде дека во најголемите европски и словенски дијалектолошки проекти, македонските дијалекти, без политички ограничувања, се рамноправно застапени и се на многу високо место во однос на проучувањето на јазичната типологија и на лексиката, со што, како што подвлече, нашата научна средина дава огромен влог во европската и словенската дијалектологија.

Марковиќ порача дека стандардниот јазик мора да се употребува во јавната комуникација согласно Законот, секогаш мора да постои стандард кој што ќе ги обединува сите говорители.

- Во јавната комуникација си е пропишано со новиот Закон да се употребува стандардниот јазик, а секако тоа е и последица на развојот на македонскиот јазик кој што има над 56 говори. Секако, не дека не би се разбрале луѓето, но секогаш мора да има нешто што го нарекуваме стандард и што ги обединува сите говорители, на сите говори. Во популарната култура дијалектите понекогаш ни се убави и интересни на нас како читатели, но сепак во јавната комуникација особено во политичкиот дискурс, апсолутно мора тоа да биде на повисоко ниво, односно да биде употребен стандардот, изјави Марковиќ.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Американците убиле 153 цивили за една година

Во американските воени операции во 2025 година беа убиени 153 цивили и ранети 243, според проценка на Пентагон од американски функционер кој зборуваше под услов на анонимност.

Американците убиле 153 цивили за една година

Ова е значително зголемување од 2024 година, кога Пентагон процени дека двајца цивили биле убиени, а двајца повредени во американските воени операции, објави Ројтерс.

Според извештајот на Пентагон до Конгресот, сите смртни случаи и повреди на цивили регистрирани во 2025 година биле во три американски напади во Јемен во април истата година.

Американската војска спроведува напади во Јемен со цел ослабување на капацитетите на Хутите.

Пентагон соопшти дека разгледува уште 15 инциденти во Јемен од февруари 2026 година по извештаите од невладини организации за можни цивилни жртви.

Извештајот не ги вклучуваше жртвите на американските напади врз бродови во Карибите и источниот Пацифик.

Од септември 2025 година, американската администрација изврши серија напади врз бродови за кои тврди дека превезуваат наркотици и ги означи целите како „наркотерористи“.

Според бројките за жртвите објавени од САД по нападите, повеќе од 200 луѓе загинале во овие операции.

Хјуман рајтс воч и Амнести интернешнл ги опишаа нападите како незаконски вонсудски убиства, додека Американската унија за граѓански слободи ги критикуваше тврдењата на администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп за луѓето кои беа цел на нападите како неосновани.

Извор: Б92

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Неславен рекорд на Владимир Путин

Руските сили претрпеа 42.860 загуби на персонал во јули, што е најголем месечен број од јануари 2025 година, соопшти украинското Министерство за одбрана, повикувајќи се на податоци од Генералштабот на вооружените сили на Украина.

Неславен рекорд на Владимир Путин

Јули беше исто така четвртиот најефикасен месец за украинските сили во однос на загубите на руски персонал од почетокот на целосната руска инвазија.

Генералштабот на Украина проценува дека вкупните загуби на руски персонал од февруари 2022 година достигнале 1.461.660 луѓе.

Во текот на јули, украинските сили продолжија да ги напаѓаат руските капацитети за воздушна одбрана и логистика.

Беа погодени 68 руски системи за воздушна одбрана, додека 13.998 возила беа уништени или оштетени, што е најголем месечен број регистриран за време на целосната војна.

Министерството за одбрана изјави дека украинските сили претходно ги регистрирале своите најголеми месечни загуби на руската артилерија во јуни, кога повеќе од 2.000 руски артилериски системи беа уништени или онеспособени.

Во текот на јули, украинските сили, исто така, погодија 162 руски тенкови, вклучувајќи 28 тенкови на 22 јули. Покрај тоа, беа уништени или оштетени 204 оклопни борбени возила и 2.016 руски артилериски системи.

Украинското воено разузнавање користеше поморски беспилотни летала „Магура“, опремени со беспилотни летала „FPV“, за да нападне два руски лансери на системот за воздушна одбрана С-400 „Триумф“, како и антена што се користи за контрола на беспилотни летала „Орион“ во привремено окупираниот Крим.

Извор: Б92

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

„ChatGPT“ конечно доаѓа на „Linux“

„OpenAI“ ја објави официјалната десктоп апликација „ChatGPT“ за „Linux“ платформи.

„ChatGPT“ конечно доаѓа на „Linux“

„ChatGPT“ е присутен на компјутери низ целиот свет, но имаше едно место каде што недостасуваше: заедницата на „Linux“. Тоа сега се менува.

Одредени сектори од заедницата на развивачи со отворен код долго време бараа од „OpenAI“ да го донесе својот четбот на нивните платформи. Почнувајќи од оваа недела, „OpenAI“ го решава тој недостаток со лансирање на наменска апликација „ChatGPT“ за „Linux“.

„Linux е една од најбараните платформи за десктоп апликација, а ова лансирање ги проширува ChatGPT и Codex на сите главни десктоп оперативни системи“, соопшти компанијата.

Новата апликација, која се објавува како дел од рана верзија, ќе им овозможи на корисниците на „Linux“ да користат „ChatGPT“, „ChatGPT Work“ и „Codex“ на неколку различни дистрибуции. Апликацијата е достапна низ целиот свет почнувајќи од вторник.

„OpenAI“ вели дека поддржаните дистрибуции вклучуваат десктоп варијанти за „Ubuntu 24.04“ и „26.04 LTS“, „Debian 13“, како и „Fedora 43“ и „44“. Целата заедница на „Linu“x вклучува стотици дистрибуции, иако дистрибуциите што „OpenAI“ ги избра тука служат како основа за голем број деривативни десктоп дистрибуции или варијанти, кои затоа треба да бидат компатибилни и со апликациите на „OpenAI“.

„OpenAI“ е малку зад „Anthropic“, кој ја лансираше десктоп апликацијата „Claude“ за „Linux“ пред околу еден месец. Апликацијата на „Anthropic“ е достапна за „Ubuntu 22.04“ или понова верзија и „Debian 12“ или понова верзија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер