Трамп сака двојно да го намали буџетот на НАСА, Маск е загрижен - Канал 5

Трамп сака двојно да го намали буџетот на НАСА, Маск е загрижен

По неколку недели неизвесност, се чини дека администрацијата на Доналд Трамп се подготвува драстично да го намали буџетот на НАСА, според прелиминарните документи кои речиси би го намалиле финансирањето на вселенската агенција за половина.

Трамп сака двојно да го намали буџетот на НАСА, Маск е загрижен

Со недели, научните и конгресните комисии испраќаа сигнали за насоката во која се движат плановите за НАСА. Но, она што досега беше само индиректна најава, сега добива форма на сè посериозен план. „Вашингтон пост“ објави дека прелиминарната верзија на предлог-буџетот предвидува намалување на буџетот на НАСА од 7,3 на 3,9 милијарди долари.

„Таквото намалување би довело до драстични последици“

Ники Фокс, помошник администратор на НАСА за наука, изјави пред Комитетот за наука на Претставничкиот дом на 1 април дека агенцијата сè уште нема преполовен буџетски сценарија бидејќи сè уште не го видела официјалното барање за буџет за 2026 година. Но, некои очигледно веќе го виделе, а содржината не е охрабрувачка.

„Намалувањето од 50 проценти би довело до некои прилично драстични одлуки“, рече Фокс, според извештајот на SpaceNews. И додека буџетските аналитичари на НАСА можеби ги остреа моливите, следната година тие би можеле да останат без острилки.

„Ова е настан на ниво на научно изумирање во НАСА“, рече Кејси Драјер, шеф на вселенската политика во Планетарното друштво, група за застапување на вселената. „Тоа е непотребно прекинување на функционалните, продуктивни научни мисии и откажување на нови мисии кои моментално се во изградба, трошејќи милијарди долари од даночните обврзници во процесот.

„Ова не е ниту ефикасно ниту паметно буџетирање“, додаде тој.

Остри коментари од поранешниот шеф на НАСА

„Тоа ќе ја одведе НАСА во многу длабока бездна ако продолжат со ова дивјаштво“, изјави поранешниот администратор на НАСА Бил Нелсон за Вашингтон пост.

Нелсон, исто така, тврдеше дека предложениот буџет може да нанесе катастрофален удар на значајната програма на Трамп за истражување на вселената. И Трамп и Маск постојано ветија дека ќе однесат астронаути на површината на Марс.

„Ако безмилосно ја намалите науката на НАСА, ќе ја намалите целата наша истражувачка програма, што ќе влијае и на програмата за истражување на човечката вселена“, изјави Нелсон за американскиот весник.

Загриженоста на Маск

Илон Маск рече дека извештаите дека предлог-буџетот на претседателот Доналд Трамп драстично ќе го намали финансирањето на науката на НАСА се „вознемирувачки“, означувајќи го последниот јавен јавен јаз меѓу претседателот и неговиот близок советник.

„Јас сум голем поборник за науката, но за жал не можам да учествувам во дискусиите за буџетот на НАСА бидејќи SpaceX е голем изведувач на НАСА“, додаде тој.

Портпаролката на НАСА Бетани Стивенс потврди дека агенцијата добила прелиминарен документ за фискалната 2026 година од Канцеларијата за менаџмент и буџет (OMB) и дека процесот на внатрешна дискусија е започнат.

Далекосежни последици за науката

Исходот од тие дискусии може да има далекусежни последици. Намалувањето на финансирањето би значело суспендирање на бројните тековни и планирани мисии кои им овозможуваат на научниците подобро да го разберат универзумот. Мисиите на НАСА му овозможуваат на човештвото да го истражува светот надвор од границите на сопствената гравитација, проширувајќи ги хоризонтите на нашиот вид во вселената.

Покрај тоа, овие мисии помагаат да се одговори на три основни прашања на човековото постоење: Од каде доаѓаме, каде одиме и дали сме сами?

Според Вашингтон пост, буџетот за астрофизика би се намалил од 1,5 милијарди долари на помалку од половина милијарда долари. Трошењето за планетарна наука би се намалило од 2,7 милијарди долари на 1,9 милијарди долари, а финансирањето за науката за Земјата би се намалило на половина - од околу 2,2 милијарди долари на нешто повеќе од милијарда долари. Освен телескопите Хабл и Веб, нема да се финансираат други телескопски проекти, што е лоша вест за Римскиот вселенски телескоп, кој треба да биде лансиран веќе следната година.

Веќе, водечките научници од областа на истражувањето на вселената го опишуваат овој буџетски документ како настан од размери на „изумирање“ за НАСА - агенцијата која го води истражувањето на вселената речиси 70 години.

Како што пишува Ars Technica, прелиминарниот документ е само првиот чекор во креирањето на буџетот за фискалната 2026 година, а го составува Канцеларијата за менаџмент и буџет во Белата куќа, со која раководи Расел Воут, службеник чија цел, според списанието Nature, од првиот ден била „трауматично да влијае на научната заедница“.

DOGE веќе скрати некои договори на НАСА

Документот не изненадува. Минатиот месец, НАСА, на барање на таканаречениот Оддел за владина ефикасност веќе ги суспендираше договорите вредни речиси половина милијарда долари, но овој нов чекор го означува преминот од загрижувачка можност во сериозна реалност.

НАСА традиционално ужива двопартиска поддршка во Конгресот, водејќи ги напорите за истражување на вселената во светот и промовирајќи научни откритија беа идеи поддржани и од републиканците и од демократите. Но, сегашната администрација очигледно има други приоритети, да ги насочи ресурсите подалеку од истражувањето на вселената, подалеку од разбирањето на основните закони на физиката и далеку од мистериите што го надминуваат секојдневниот живот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Лишен од слобода крадец од Куманово баран по потерница за издржување затворска казна

На 21.09.2026 во 07:30 часот, полициски службеници од СВР Куманово го лишија од слобода М.Д.(45) од Куманово.

Лишен од слобода крадец од Куманово баран по потерница за издржување затворска казна

Тој бил баран по потерница врз основа на судска наредба за издржување на затворска казна од една година за сторено кривично дело „тешка кражба“ по член 236 од Кривичниот законик. М.Д. бил спроведен во Казнено-поправната установа Затвор К’шање за издржување на казната.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

ВМРО-ДПМНЕ: Мерките на Владата даваат резултати, Македонија со најниски цени на горивата во регионот

Мерките коишто ги презема Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ за време ан енергетската криза даваат резултати.

ВМРО-ДПМНЕ: Мерките на Владата даваат резултати, Македонија со најниски цени на горивата во регионот

Македонија останува со најниски цени на горивата од земјите во регионот.

За да и биде појасно на јавноста, ќе ги споредиме малопродажните цени на бензинот и дизелот кај нас и во нашето соседство.

Во Македонија литар бензин 95 се продава за 99 денари, додека цената по која се продава во Грција за 30% повисока и изнесува 129 денари, во Албанија со цена од 126 денари за 27%, понатаму во Србија за 108 денари, односно за 9%.

Следат, Хрватска каде малопродажната цена на бензинот е 107 денари, а споредено со кај нас цената е за 8% повика, па Црна Гора и Словенија со 106 денари или 7% повисока цена, а во Босна и Херцеговина со цената од 104 денари е за 5% поскап.

Следно ќе ги споредиме цените на дизелот кој во Македонија се продава по 104,5 денари, додека во Албанија малопродажната цена е за дури 40,5% повисока и изнесува 147 денари, па следи Грција со 126 денари или за 20%, потоа е Србија со малопродажна цена на дизелот за 18,5% повисока или 124 денари по литар.

Во Словенија дизелот се продава по 122 денари по литар, што е за 17% повисока цена од кај нас, во Хрватска 119 денари, односно за 14% повисока цена, па следи Црна Гора со 117 денари, односно 12% поскапо и Босна и Херцеговина со цена по литар дизел од 116 денари што е за 11% поскапо од кај нас.

Ова се реалните цели на горивата во Македонија и во регионот, македонските граѓани трошат помалку за да ги наполнат своите резервоари на возилата и со тоа им останува повеќе во нивните семејни буџети.

Ова е доказ дека добро испланираните и променети мерки за намалување на цените, како што е намалување на ДДВ и акцизите, даваат резултати и ги држат под контрола малопродажните цени.

Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ секогаш се води од интересот на државата и стандардот на граѓаните.

ВМРО-ДПМНЕ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Која е намената на капакот на моторот?

Ако го отворите капакот на хаубата на кој било современ автомобил, ќе видите голем пластичен дел што го покрива моторот – но зошто?

Која е намената на капакот на моторот?

Одговорот е поинтересен отколку што може да изгледа на прв поглед.

Современите мотори можат да бидат изненадувачки бучни. Системите за директно вбризгување гориво, пумпите за гориво под висок притисок, турбополначите, компонентите на системот за развод и склоповите на вентилите создаваат механичка бучава што може да се пренесе низ моторниот простор и да допре до кабината.

Капакот на моторот може да помогне во апсорбирање или пренасочување на дел од таа бучава, особено ако од долната страна има слој од пена или друг акустичен материјал, пренесува „Motor1“.

Компанијата „BASF“ особено ги истакнува материјалите за капаци на мотори како решенија за апсорбирање на бучавата во моторниот простор и намалување на вибрациите. Поради оваа причина, некои производители овие компоненти ги нарекуваат „акустични капаци“ наместо едноставно капаци на моторот.

Овој ефект е особено забележлив кај дизел-моторите и одредени бензински мотори со директно вбризгување, каде што бучавата од инјекторите и вентилите може да биде прилично изразена. Потивкиот мотор не мора да значи дека механичките делови се поинакви; тоа едноставно значи дека моторот е помалку бучен.

Поуреден моторен простор

Денешните моторни простори се многу густо пополнети. Тие содржат снопови кабли, сензори, црева, компоненти на системот за палење, делови од системот за гориво, вшмукувачки цевки и бројни други елементи, сите сместени во релативно мал простор.

Обликуваниот капак може да ги заштити одредените компоненти од нечистотија, прашина и случаен допир, а истовремено им овозможува на инженерите начин за организирање на каблите и цревата.

Некои капаци играат улога и во управувањето со топлината. Во зависност од нивниот дизајн, тие можат да обезбедат топлинска изолација, да влијаат на протокот на воздух или да помогнат во одведувањето на топлината подалеку од особено чувствителните компоненти.

Сепак, тоа не значи дека секој пластичен капак делува како топлински штит. Компонентите изложени на екстремно високи температури – како што се турбополначите и деловите на издувниот систем – обично бараат специјализирана заштита од топлина.

Важно е да се напомене дека топлинската функција на капакот на моторот зависи од конкретното возило и неговиот дизајн; тоа не е универзална карактеристика на сите такви компоненти.

Не се сите капаци на мотори исти

Специфичната функција на капакот зависи од самиот мотор и од начинот на кој е дизајниран капакот.

• Акустичните капаци може да користат пена или специјализирани материјали за намалување на механичката бучава.

• Декоративните капаци првенствено го подобруваат изгледот на моторниот простор и може да понудат ограничена заштита.

• Функционалните капаци може да вклучуваат канали за кабли, канали за воздух, изолација или други компоненти.

• Капаците наменети за управување со топлината можат да помогнат во контролирањето на начинот на кој топлината се распрснува во просторот на моторот.

• Специјализираните решенија може да комбинираат неколку од овие функции во една обликувана компонента.

Отстранувањето на капакот од еден автомобил може да има мало практично влијание, додека неговото отстранување од друг може значително да ја зголеми бучавата на моторот или да влијае врз заштитата или позиционирањето на одредени компоненти. Накратко, не постои универзално правило според кое секој пластичен капак на моторот е неопходен, ниту пак правило дека секој од нив е целосно бескорисен.

Извор: Б92

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер