Романија и Молдавија би можеле да се спојат во една држава - Канал 5

Романија и Молдавија би можеле да се спојат во една држава

Лидерите на Романија и Молдавија очигледно имаат голема наклонетост еден кон друг.

Романија и Молдавија би можеле да се спојат во една држава

На почетокот на мај, молдавската претседателка Маја Санду и нејзиниот романски колега Никушор Дан објавија заедничка фотографија на своите Фејсбук страници: тие седат насмеани, еден до друг во романски воен авион. „Заедно со претседателот Никушор Дан на пат кон главниот град на Ерменија, каде што ќе се одржи состанокот на Европската политичка заедница“, напиша Маја Санду.

Тоа беше прв пат лидерите на Република Молдавија и Романија да патуваат заедно на меѓународен состанок и по пристигнувањето на аеродромот да бидат пречекани како дуо. Тој гест веројатно не беше случаен: тоа е јасна порака за сè поважното прашање за можното (повторно) обединување на Република Молдавија и Романија, пишува Дојче Веле.

За прв пат во двете земји, лидери кои имаат позитивен став за обединувањето се на власт во исто време. Сите претходни молдавски претседатели се спротивставија на ова, додека во Романија само Трајан Басеску (претседател од 2004 до 2014 година) беше цврст поддржувач на „унионизмот“.

„Романија е подготвена“

Сегашната молдавска претседателка, Маја Санду, е добро позната поддржувачка на обединувањето, но сепак ја избегнува темата. Дури во последните месеци, во неколку интервјуа за странски медиуми, таа отворено се изјасни за обединување.

Во јануари 2026 година, таа изјави за Би-Би-Си дека лично ќе гласа за референдумот за обединување - што ги поттикна некои молдавски опозициски политичари да побараат нејзина оставка поради „велепредавство“. И покрај ова, на крајот на април, таа повторно се залагаше за тоа во разговор со новинарите на „Ле Монд“.

Романскиот претседател Никушор Дан отворено ја поддржува идејата и изјавува: „Романија е подготвена“. Во исто време, тој е првиот романски претседател кој не зазема патерналистички став кон своите значително посиромашни „браќа и сестри на североисток“, туку се однесува подеднакво кон соседната земја и нејзините граѓани. Ова е добро прифатено во Република Молдавија.

Покрај тоа, Маја Санду и Никушор Дан претходно беа активисти против корупцијата и се бореа против самоволието и злоупотребата на моќта. Маја Санду, како и многу нејзини сонародници, е исто така државјанка на Романија. Како претседател, таа го поддржа Никушор Дан на романските претседателски избори во мај 2025 година и гласаше за него.

Играчка на големите сили

Можеби изгледа необично - претседателот на една земја, кој е исто така државјанин на соседна земја, гласа таму и на крајот се залага за исчезнување на сопствената земја. Но, тоа покажува колку се поврзани Република Молдавија и Романија - јазично, историски и културно.

Во обете земји, официјален јазик е романскиот. Поранешното Кнежевство Молдавија беше поделено помеѓу Русија и Отоманската Империја во 1812 година. Границата - речиси точно на средина - беше реката Прут.

Кратко по Првата светска војна, во декември 1918 година, новата политичка елита во делот од Молдавија што беше под руска власт одлучи за обединување со Романија, која самата беше создадена во 1859 година со обединување на две отомански вазални кнежевства, Молдавија и Влашка.

Во 1940 година, во договор со нацистичка Германија, Сталин ја анектира територијата на Молдавија источно од реката Прут и од неа, заедно со тесен појас на Транснистрија, ја создаде Молдавската Советска Република. Таа доби независност во 1991 година, дури и пред официјалното распаѓање на Советскиот Сојуз.

Долго време ниту во Молдавија ниту во Романија унионистичките идеи не играа значајна политичка улога. И покрај ова, Русија предупредува од 1991 година за наводното „фашистичко обединување“ на Молдавија и Романија. Тоа беше исто така еден од наративите што придонесоа за постепеното отцепување на Транснистрија од 1990 до 1992 година - процес што беше придружен со првата руска војна по распадот на Советскиот Сојуз.

Можеби би било подобро...

Во Република Молдавија, според анкетата од март 2026 година, околу 42 проценти од граѓаните го поддржуваат обединувањето, но сепак мнозинството од 47 проценти не сакаат да се откажат од својот суверенитет и да станат само сиромашна провинција на соседна Романија. Сепак, бројот на оние кои го поддржуваат обединувањето расте, а во Романија тоа го застапуваат дури 72 проценти од прашаните.

Една од причините за поголемата склоност кон обединување е нападот на Русија врз Украина, кој, особено во Молдавија, доведе до промена на расположението кај оние кои сè уште имаа илузии за Русија. Покрај тоа, се проценува дека повеќе од една третина од приближно 2,4 милиони жители на Молдавија имаат и романско државјанство. Романија е несомнено најважниот трговски партнер на Молдавија и ѝ помогна да се ослободи од зависноста од руската енергија и да се поврзе со европските енергетски мрежи.

На почетокот на мај, Синдикатите на писатели на Романија и Република Молдавија во заедничка изјава изјавија: „Време е да се премине од декларации на конкретни чекори“. Сепак, ќе биде потребно време за да се постигне таа цел.

Во уставите на двете земји, постојат големи пречки за обединување, а Молдавија се обврза на воена неутралност и во тој документ. Но, најголемата непозната е што ќе се случи со Транснистрија, област која сè уште ја контролираат проруските сепаратисти.

„Тоа е целосно нивна работа“

И покрај сè, темата за обединување добива на интензитет. Така, на пример, молдавските гласачи се важен фактор на изборите во Романија и придонесоа за победата на Никушор Дан 2025 - против кандидатот на крајната десница Џорџ Симион, претседател на партијата која, парадоксално, се нарекува Алијанса за обединување на Романија. Така, Санду и Дан играат важна улога во тоа што темата за обединување не ѝ се остава на романската крајна десница.

Во Република Молдавија, Маја Санду се соочи со обвинувања за предавство од проруските партии за застапување на обединувањето. Исто така, постојат независни критички гласови кои веруваат дека не е соодветно претседателот, во средината на напредните преговори за пристапување во ЕУ, да се залага за обединување со Романија.

Но, високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас, не гледа проблем во ова. На тоа прашање, таа неодамна одговори дека само граѓаните на Република Молдавија и Романија можат да одлучат за евентуалното обединување - никој друг.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Василевска: Македонија и оваа година ќе биде пример во регионот за исполнување на реформските задачи

Македонија и оваа година ќе биде пример во регионот за исполнување на реформските задачи, нема да дозволиме опструкциите на СДС да го забават реформскиот процес

Василевска: Македонија и оваа година ќе биде пример во регионот за исполнување на реформските задачи

СДС се однесува во јавноста како да е единствен застапник на европската перспектива на Македонија.

Додека постојано зборуваат за европски вредности и стандарди, кога е потребно тие да се преточат во конкретни чекори, отсуствува нивната поддршка.

Наместо да придонесат кон усвојување на законските решенија што се дел од реформската агенда и европскиот напредок, СДС избира политички блокади и активности со кои ја нарушува сликата за сопствената држава пред меѓународната јавност.

Лицемерно е што СДС седум години имаше можност да ги спроведе клучните реформи, за денес да се однесува како тие обврски да започнале вчера.

Нивното однесување во Собранието јасно ја покажува разликата меѓу реториката која доаѓа од нивните прес-конференции и реалноста. Не ги гласаат реформските закони, бегаат од работните групи, а сега и се обидуваат да го забават реформскиот процес.

Но, за разлика од нивната политика на опструкции, Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ испорачува конкретни резултати. Ги реализираме реформите преку конкретни законски решенија и исполнување на обврските.

Само во текот на 2024 година беше направен значаен исчекор во спроведувањето на Реформската агенда со донесувањето на седум клучни закони кои се дел од процесот на усогласување со европските стандарди и исполнување на обврските од Планот за раст на Европската Унија.

Со овие законски решенија државата направи конкретен напредок во зајакнувањето на институциите, подобрувањето на економското управување и модернизацијата на образовниот систем.

Во текот на 2025 година реформската динамика продолжи со уште посилно темпо. Беа донесени повеќе закони во областите енергетика, јавна администрација, дигитална трансформација, правда и транспорт, со што продолжува модернизацијата на институциите и подобрувањето на јавните услуги.

Европските институции ја потврдуваат посветеноста на Македонија во спроведувањето на реформскиот процес, што резултираше со најзначајна финансиска поддршка од Планот за раст, споредено со сите други земји од регионот.

Тоа е најдобриот одговор на сите обиди за потценување на сработеното.

Но сепак, пратениците на СДС не го поддржаа Законот за енергетика, Законот за Судски совет, Законот за административните службеници, ниту еден закон од областа на образованието, не го гласаа ниту Законот за електронски комуникации, како ни пакетот закони за дигитализација. Не гласаа ништо. Како тогаш зборуваат за европски напредок, а не ги гласаат законите што ќе го овозможат токму тој европски напредок?

Додека европските институции го препознаваат напредокот и реформската динамика на Македонија, СДС останува заробен во политички опструкции. Наместо да ги стави државните интереси пред партиските, одбива да ги поддржи решенијата што носат конкретен напредок за граѓаните и европската интеграција.

Почитувани,

Нема да дозволиме партиските интереси и политичките пресметки на СДС да го забават реформскиот процес. Владата останува посветена на исполнувањето на реформската агенда, а сите потребни законски решенија ќе бидат усвоени во утврдените рокови.

Продолжуваме со одговорна и посветена работа во интерес на граѓаните и европската перспектива на државата. Очекуваме опозицијата да покаже конструктивност, да ги надмине дневнополитичките калкулации и да го стави државниот интерес пред партиските цели.

Македонија и оваа година ќе биде лидер во регионот според динамиката на спроведување на реформите и посветеноста кон изградба на европската иднина, рече Иванка Василевска, пратеник на ВМРО-ДПМНЕ.

YouTube video

.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Младеновска: Буџетот е празен – нема да има пари за пензии, загрозен е и вториот столб

Владата на Мцкоски систематски го унишутва пензискиот систем.

Младеновска: Буџетот е празен – нема да има пари за пензии, загрозен е и вториот столб

Пари нема, дупката во ПИОМ е зголемена на 40%, а загрозен е и вториот пензиски столб.

Гувернерот Трајко Славески, од ВМРО, изјави дека до 80% од идните пензионери кои ќе се пензионираат во периодот 2030–2032 година нема да можат да обезбедат ниту минимална пензија.

Наместо да го зајакне вториот пензиски столб, Мицкоски најавува негово можно укинување или сериозно слабеење.

Според плановите на власта, парите кои денес работниците ги уплаќаат во приватните пензиски друштва, треба да се префрлаат назад во државниот фонд - ПИОМ.

Ова е крајно опасно. Власта го загрозува вториот столб кој постои токму за да се намали притисокот врз државниот фонд и да се обезбеди дополнителна пензија за идните генерации.

Неговото укинување или слабеење значи дека идните пензионери ќе зависат исклучиво од државниот буџет - кој оваа Влада веќе го доведе до колапс.

Владата планира и зголемување на стапката за придонесот за задолжително пензиско за пренасочување на пари кон ПИОМ.

Значи Фондот за пензиско и државниот буџет немаат доволно пари и не можат да исплаќаат пензии соодветно.

Јавниот долг рапидно расте, а трошоците за негово сервисирање стануваат сè поголем товар.

Буџетскиот дефицит за целата година е потрошен уште во првата половина. За само две години Владата на Мицкоски ја задолжи државата со 2,5 милијарди евра нов долг.

Сето ова се случува поради една причина: корупциските партиски тендери.

Наместо парите да одат во пензии, плати, здравство, образование, тие завршуваат во џебовите на партиски послушници преку тендери скроени по мерка.

Оваа Влада не ја уништува пензијата само на сегашните пензионери туку и пензијата на нивните деца и внуци.

Тоа е катастрофалниот резултат на Мицкоски во изминатите 2 години и тој е одговорен што идните генерации ќе работат цел живот, а на крајот ќе останат без достоинствена пензија, рече Рената Младеновска – члена на Извршниот одбор на СДСМ.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Едвард Џозеф, на Дубровник форумот: ЕУ не смее да врши притисок врз Скопје без гаранции дека нема да следуваат нови барања

Професорот на Универзитетот „Џонс Хопкинс“ во Вашингтон и долгогодишен експерт за Југоисточна Европа, Едвард П. Џозеф, оцени дека Европската Унија прави грешка доколку врши притисок врз Скопје. 

Едвард Џозеф, на Дубровник форумот:  ЕУ не смее да врши притисок врз Скопје без гаранции дека нема да следуваат нови барања

Во рамки на панел-дискусијата „The EU and the Western Balkans: Resolving Unfinished Business Together“, одржана на Дубровник форумот, професорот на Универзитетот „Џонс Хопкинс“ во Вашингтон и долгогодишен експерт за Југоисточна Европа, Едвард П. Џозеф, оцени дека Европската Унија прави грешка доколку врши притисок врз Скопје да спроведе договор без јасни гаранции дека Софија ќе го почитува неговиот дух и нема да поставува нови барања поврзани со идентитетските прашања.

„Ова е уште една грешка на Европската Унија. Не треба да се врши притисок врз Скопје да спроведе договор за кој не постои никаква гаранција дека Софија ќе го почитува во неговиот дух и дека нема повторно да поставува нови идентитетски барања“, истакна Џозеф.

Тој нагласи дека постојат и други можности за надминување на ваквите ситуации во рамките на институционалните механизми на Европската Унија, посочувајќи дека решенија се можни доколку постои политичка волја.

„ Бугарија може да излезе од просторијата како што Унгарија излезе од просторијата кога се одлучуваше за Украина“, подвлече тој.

На истиот панел, министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски посочи дека, според 26 земји членки и институциите на Европската Унија, Македонија има две основни обврски за отворање на пристапните преговори: уставните измени и исполнувањето на т.н. отворачки критериуми. Истовремено, нагласи дека една земја членка инсистира и на дополнителен сет билатерални барања, кои вклучуваат прашања поврзани со националната историја, како и други области што, според него, не се дел од европското законодавство и критериумите за членство.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер