Прв пат во историјата е откриена планета надвор од нашата галаксија - Канал 5

Прв пат во историјата е откриена планета надвор од нашата галаксија

Астрономите дошле до податоци кои сугерираат дека за прв пат во историјата е откриена планета надвор од нашата галаксија, пренесува BBC News.

Прв пат во историјата е откриена планета надвор од нашата галаксија

Досега се откриени околу 5.000 егзопланети или планети кои орбитираат околу ѕвездите, но сите се откриени во нашата галаксија - Млечниот пат.

Но, се чини дека телескопот Чандра на НАСА открил планета со големина на Сатурн во галаксијата Месиер 51, која е оддалечена околу 28 милиони светлосни години од нашата галаксија. Светлосна година е, инаку, растојанието што светлината го поминува за една година. Светлината патува во вакуум со брзина од 300.000 километри во секунда.

Овој резултат се заснова на мерењето на транзитот. Имено, поминувањето на планета пред ѕвезда блокира дел од светлината на таа ѕвезда, па телескопот може да сними карактеристичен пад на количината на светлината што доаѓа од таа ѕвезда.

Со оваа техника досега се откриени илјадници егзопланети, но како што веќе кажавме, само во нашата галаксија.

Др. Розана Ди Стефано и нејзините колеги го измериле падот на количината на рендгенски зраци кои доаѓаат од правец на ѕвездата која припаѓа на т.н. Светла бинарна класа на Х-зраци или ѕвездени системи со две ѕвезди кои емитуваат рендгенски зраци.

Таквите објекти обично се состојат од неутронска ѕвезда или црна дупка која привлекува гас од блиската ѕвезда со гравитација. Материјалот во близина на неутронската ѕвезда или црна дупка станува исклучително жежок и емитира зрачење на бранови должини карактеристични за Х-зраците.

Бидејќи регионот во кој се формираат рендгенските зраци е релативно мал, планетата што минува пред неа би можела да ги блокира повеќето или сите зраци, што го олеснува транзитот за набљудување со телескоп.

Членовите на тимот на Ди Стефано користеле техника за мерење на транзитна светлина за да откријат потенцијална егзопланета во бинарниот систем наречен M51-ULS-1.

„Методот што го развивме и користевме во моментов е единствениот употреблив метод за откривање на планетарни системи“, изјавила Ди Стефано од Центарот за астрофизика во Кембриџ за Би-Би-Си.

Системот што го набљудувале се состои од црна дупка или неутронска ѕвезда која орбитира околу соседната ѕвезда, чија маса е околу 20 пати поголема од Сонцето. Неутронска ѕвезда е колабирано јадро на некогаш масивна ѕвезда.

Измерениот транзит траел околу три часа, при што емисијата на Х-зраци се намалила на нула. Благодарение на овие информации, астрономите процениле дека егзопланетата што веројатно ја забележале би можела да биде со големина колку Сатурн и да орбитира околу неутронската ѕвезда или црната дупка на приближно двојно растојание на Сатурн од Сонцето.

Ди Стефано вели дека техниките кои досега биле успешно користени за откривање планети во Млечниот Пат се бескорисни кога се гледаат други галаксии. Ова е делумно затоа што огромните растојанија меѓу галаксиите драстично го намалуваат количеството на светлина што доаѓа до телескопот, но исто така и огромното количество објекти во мал простор (кога се гледа од Земјата), што го отежнува разликувањето на поединечните ѕвезди.

Но, ситуацијата е поинаква со ѕвездените системи кои емитуваат рендгенски зраци. „Има само неколку десетици такви извори во целата галаксија, па можеме да ги разликуваме“, објаснува Ди Стефано.

„Насилната емисија на Х-зраци што доаѓа од мал регион може да биде во голема мера или, како во нашиот случај, целосно блокирана од планета што минува помеѓу ѕвездата и нашиот телескоп“, рече таа.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Нови напади врз бродови, додека разговорите за крај на војната САД - Иран наидоа на нов ќорсокак

 И САД и Хутите од Јемен, кои се сојузници на Иран, објавија одделни напади врз бродови, додека изгледите за завршување на војната со Иран се чинеа слаби, а Техеран изјави дека Ормутскиот теснец ќе остане затворен доколку Вашингтон не ги прифат

Нови напади врз бродови, додека разговорите за крај на војната САД - Иран наидоа на нов ќорсокак

Нападите, на виталните точки за глобалните резерви на нафта – продолжуваат и покрај постојаните тврдења од американскиот претседател Доналд Трамп дека договорот е неизбежен.

Цените на нафтата пораснаа, поради обновениот песимизам за брзо завршување на конфликтот.

И Иран и САД ја засилија реториката во последните два дена.

Највисокиот ирански безбедносен службеник, Мохсен Резаи ,вчера изјави дека виталниот бродски пат низ Ормускиот теснец ќе остане затворен доколку САД не ги прифатат условите на Иран за завршување на војната - ослободување на замрзнатите средства на Иран и крај на конфликтите низ целиот регион, вклучително и во Либан и Газа.

Тоа следеше по новото барање на Трамп во понеделникот дека Иран треба да плати отштета за луѓето убиени во 50-годишните војни, напади и протести.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Вечерва пристигнува небески спектакл! По 6 години повторно затемнување на Сонцето: Еве кога почнува – внимавајте на видот

Денес, 12 август 2026 година, со почеток во 19:29 часот, граѓаните ќе имаат можност да го набљудуваат делумното затемнување на Сонцето.

Вечерва пристигнува небески спектакл! По 6 години повторно затемнување на Сонцето: Еве кога почнува – внимавајте на видот

Овој спектакуларен природен феномен во Скопје ќе се одвива во време на заоѓањето на Сонцето на северозападниот хоризонт, и тоа по пауза од полни шест години. Месечината ќе почне да го покрива Сонцето точно во 19:29 часот, а потоа заедно ќе зајдат под хоризонтот.

Во Скопје денес, 12 август 2026, ќе може да се види делумно затемнување на Сонцето. Времињата се по локално време:

Почеток: 19:29 часот

Максимум: 19:36 часот

Крај: околу 19:39 часот

Ќе биде покриен само околу 5% од Сонцето, па затемнувањето ќе биде релативно суптилно.

Не гледајте директно во Сонцето – ризикувате трајно оштетување на видот

Иако станува збор за прекрасна глетка, стручњаците упатуваат сериозно предупредување: никогаш не гледајте директно во Сонцето за време на делумно затемнување без соодветна заштитна опрема.

За да избегнете трајно оштетување на видот, потребно е да се придржувате до следните правила:

Користете сертифицирани очила: Доколку користите заштитни очила, тие мора да бидат официјално сертифицирани според ISO 12312-2 стандардот. Обичните очила за сонце не обезбедуваат заштита.

Не користете оптички уреди: Никогаш не гледајте во Сонцето преку двоглед, телескоп, дурбин или друг оптички уред.

Последиците може да бидат сериозни: Непочитувањето на безбедносните препораки може да доведе до тешко и трајно оштетување на видот.

фото: WIKIPEDIA

Извор: A Owen/ Pixabay

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Несекојдневно уживање на „Охридско лето“ -Созовска и Костов го доловија сиот раскош на барокот

Камерното музицирање на виолинистот Владимир Костов и чембалистката Цветанка Созовска вчеравечер беше несекојдневен настан на „Охридско лето“. Врвните уметници, оваа прекрасна вечер во црквата „Света Софија“ ја посветија на дела создадени во барокот

Несекојдневно уживање на „Охридско лето“ -Созовска и Костов го доловија сиот раскош на барокот

Доловувањето на сиот раскош на барокот започна со едно од најпознатите дела на италијанскиот композитор Антонио Бонпорти, Инвенција оп.10 бр 4 ге-мол за виолина и басо континуо, а потоа беа изведени композиции од Бах, Вивалди, Верачини, Скарлати и Бибер. За голема почит е што македонските уметници ги негуваат и делата на македонските композитори, па така, Созовска ја изведе Свитата за пијано оп.27 од истакнатиот македонски композитор Томислав Зографски за која самата таа ја направи преработката за чембало.

Инаку, врвната чембалистка Цветанка Созовска која има специјализирано барок, точно три децении живее и работи во Холандија, но ја промовира барокната музика и надвор од холандските граници. За да може да го долови барокот на автентичен начин пред љубителите на класичната музика во Македонија, таа во земјава го донесе и својот личен инструмент.

-Инструментот што го користам вечерва е лично мој. Го купив пред три години во Холандија и го увезов во Македонија за да имам и тука инструмент и да можам да патувам и да ја презентирам барокната музика во автентичен стил, не само во Скопје, туку насекаде во земјава. Голема е честа што и на „Охридско лето“ настапувам со мојот инструмент, рече Созовска.

Со нејзиниот колега, виолинистот Владимир Костов, ги врзува не само виртуозноста над своите музички инструменти, туку и големата љубов кон барокната музика. Заедничкото музичко дружење со фестивалската публика, тие го изведоа во историски штим од 415 херци, а Костов на концертот користеше и барокно гудало за својата виолина.

-Како што се развивала виолината во текот на вековите, така се развивало и гудалото. Ова е еден тип на гудало кое што по форма, големина и должина се користело во тоа време за да се долови тој звук. Исто така специфично е и тоа што свириме на автентичен штим од 415 херци. Тоа е штим којшто се изведува со оригиналните инструменти бидејќи во современата музичка практика, инструментите се штимаат на 440 до 442 херци. Овој звук дава посебен амбиент и една посебна интерпретација на барокната музика и уште поголема автентичност на самите дела, појасни Костов, кој е концерт-мајстор во Македонската филхармонија, но и професор на Факултетот за музичка уметност во Скопје.

По вчерашното возбудливо музичко патување низ барокот, на репертоарот на фестивалот „Охридско лето“ вечерва ќе следува концерт на кинескиот пијанист Сихенг Сонг.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер