Жените во Македонија повеќе магистрираат и докторираат од мажите - Канал 5

Живот

Жените во Македонија повеќе магистрираат и докторираат од мажите

Се повеќе магистри, специјалисти и доктори на науки добива државата од година во година, а најголем дел од нив се жени. 

Жените во Македонија повеќе магистрираат и докторираат од мажите

Последните податоци од Државниот завод за статистика, објавени денеска, велат дека лани магистрирале или специјализирале 1.855 граѓани, што е за половина процент повеќе од 2024 година (1.846 лица стекнале звање магистар или специјалист). Зголемувањето е уште поизразено кај докторите на науки: лани докторирале 245 граѓани, што е дури 14 отсто повеќе од претходната година (во 2024 – докторирале 215 лица).

Ова е тенденција која се забележува и во изминатиот период. Во 2024 година, пак, докторирале речиси четвртина повеќе лица отколку во 2023, а сличен раст има и во претходните години.

Што се магистрира и докторира?

Според податоците, во 2025 година Македонците најмногу сакале да магистрираат или специјализираат во делот на бизнисот и правото. Од 1.558 магистерски трудови, речиси една третина биле во оваа област – 497. Имало и голем интерес за инженерство, производство и градежништво – 256 магистерски трудови, а за општествените науки – 230.

И покрај постојаниот недостаток на здравствен кадар, особено специјалисти или пак повисоки научни звања кои ќе го пренесат знаењето на лекарите, од дипломираните доктори само 82 специјализирале или магистрирале.

Сосема обратно, дури една четврт од докторските трудови (245) биле во делот на здравството и социјалната заштита – дури 62, што е најголем дел од докторатите лани.

„Најголем број од лицата, 25,3%, докторирале во областите здравство и социјална заштита; во бизнис, администрација и право – 14,7%; во инженерство, производство и градежништво – 12,7%; во уметност и хуманистички науки – 12,2%; следат областите општествени науки, новинарство и информирање со 10,2%, а останатите области се со помал процент на застапеност“, пишува во извештајот на Државниот завод за статистика.

Жените повеќе учат!

Податоците покажуваат интересни тенденции за тоа кој повеќе оди напред во образованието – мажите или жените. Редовно, над 60% од магистерските трудови на годишно ниво се на жени.

„Учеството на жените магистри во вкупниот број лица што стекнале научен степен магистер на науки во 2025 година е 61,2%. ... Учеството на жените магистри во вкупниот број лица што стекнале научен степен магистер на науки во 2024 година е 61,6%“, пишува во извештаите на ДЗС за 2025 и 2024 година.

Така, лани од 1.558 магистри, дури 954 биле жени, а 604 мажи. Кај специјализациите е уште поизразено – 203 биле жени, а 94 мажи.

Бројките од статистиката покажуваат и ваква тенденција – жените, очигледно, се подобри математичарки од мажите. Од 74 магистри во делот на природните науки, математиката и статистиката, дури 60 биле жени, наспроти само 14 мажи. Слично е и во здравството, каде магистрирале 60 жени и 14 мажи. Повеќе магистрирани жени има и во делот на бизнисот, правото и општествените науки, но таму разликите се минимални.

„Во текот на 2025 година, 147 жени одбраниле докторска дисертација, што претставува 60% од вкупниот број лица што докторирале во истата година“, констатираат од ДЗС.

Во делот на здравството докторирале 45 жени и 17 мажи, а двојно повеќе докторирани жени има во бизнисот и правото (24 жени наспроти 12 мажи), како и кај природните науки и математиката (11 жени наспроти 6 мажи).

Каде сме во споредба со другите?

Ако се земат бројките за вкупно население во државата од 1,8 милиони жители и податоците согласно пописот од 2021 година за магистри, специјалисти и доктори на науки, како и статистиката за овие категории до 2025 година, во Македонија на илјада жители има околу 3,4 доктори на науки и 22,5 магистри.

Според податоците од националните институции за статистика и Евростат, Македонија по бројот на доктори на науки се доближува до Словенија (која има 3,8 доктори на науки на 1.000 жители), што претставува една од највисоките стапки во Европа. Следна е Данска со 3,2 доктори на науки на илјада жители. Од регионот, најмалку доктори има во Бугарија и Србија – таму еден доктор на науки има на секои две илјади жители.

Додека во бројот на доктори на науки предничиме, заостануваме од европскиот просек на магистри на науки. Во Европа обично има по 50 магистри на илјада жители, што е двојно повеќе од Македонија. Највисоки стапки за магистри во Европа имаат Данска, Полска и Германија, каде речиси еден од десет жители е магистар.

/МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Наука

Научниците ја посматраат маглината Хеликс- мртвата ѕвезда е клучна за иднината на нашето Сонце

Астрономите набљудувале како мртва ѕвезда, преправена како маглината Хеликс, се рециклира назад во меѓуѕвездениот гас од кој првично потекнува, со што приказната за ѕвездата се затвора.

Научниците ја посматраат маглината Хеликс- мртвата ѕвезда е клучна за иднината на нашето Сонце

Ѕвездите можат да траат милиони, дури и милијарди години, но тие не траат вечно. Кога ѕвезда слична на сонцето ќе го достигне својот крај, таа цвета во прекрасна планетарна маглина. Маглината Хеликс, оддалечена 650 светлосни години во соѕвездието Водолија, е една таква планетарна маглина, објави Space.

Централната ѕвезда на Хеликс го потрошила водородот потребен за реакции на нуклеарна фузија во нејзиното јадро, предизвикувајќи контракција на јадрото и зголемување на температурата во надворешните слоеви на ѕвездата, предизвикувајќи реакции на фузија таму.

Како резултат на тоа, ѕвездата се претворила во црвен џин. Надворешните слоеви на тој црвен џин потоа се откинале и се прошириле во вселената, формирајќи ја маглината Хеликс. Во меѓувреме, неактивното јадро на ѕвездата се распаднало и станало бело џуџе.

Како што маглината се шири, таа постепено се распрснува во меѓуѕвездената средина (ММС), враќајќи ги елементите формирани во ѕвездата назад во облаци од меѓуѕвезден гас. Овие облаци на крајот ќе ја формираат следната генерација ѕвезди. Но, астрономите никогаш не го виделе моментот кога остатоците од мртва ѕвезда се апсорбираат во ММС.

„Гледаме како материјалот што бил фрлен на крајот од животниот век на ѕвездата се распаѓа и се враќа во галаксијата“, вели Питер ван Докум од Универзитетот Јеил. „Таа транзиција - од препознатливи ѕвездени остатоци до дифузен гас меѓу ѕвездите - е многу тешка за набљудување.“

Научниците всушност не го барале тоа. Тие вршеле рутински калибрации на нов астрономски инструмент наречен MOTHRA. Кога ќе биде завршен, инструментот ќе биде опремен со 1.140 телефото објективи кои ќе го скенираат ноќното небо за траги од недостижниот гас во галаксијата Млечен Пат.

Астрономските инструменти треба да се калибрираат пред употреба, а ова се постигнува со насочување кон познат објект на небото и прилагодување на инструментите на тоа како треба да изгледа тој објект. Маглината Хеликс беше искористена за калибрирање на телефото објективите што се моментално во функција, а потоа беше откриено нешто неочекувано.

„Мислевме дека правиме калибрациска слика на една од најпознатите маглини на небото. Наместо тоа, откривме извонредна мрежа од лачни структури. Веднаш беше јасно дека слабиот надворешен Хеликс раскажува приказна што ни недостигаше“, велат истражувачите.

Маглината Хеликс е обликувана како крофна и е фотографирана безброј пати претходно, од професионални опсерватории како што се вселенскиот телескоп Хабл и вселенскиот телескоп Џејмс Веб, и од аматерски астрономи чии долги експозиции можат да откријат надворешен ореол од гас околу светлиот прстен на маглината. За размер, надворешниот раб на светлиот прстен е со пречник од 5,7 светлосни години, а надворешниот ореол се протега уште подалеку.

22 целосни или делумни лачни грутки гас во облик на гас се откриени во надворешниот ореол. Овие се нарекуваат ударни бранови и се предизвикани од движењето на нешто што продира во друг медиум, во овој случај, грутки гас што се шират од планетарна маглина низ ISM.

Ова подразбира прогресија и дека колку подлабоко во ISM продираат грутки исфрлен материјал од ѕвездите, толку повеќе се распаѓаат и се распрснуваат назад во меѓуѕвездениот гас. Се проценува дека материјалот од планетарна маглина може да преживее околу 10.000 години по средбата со ISM пред целосно да се распадне и апсорбира.

Ѕвездите се формираат од облаци од молекуларен гас што лежат во меѓуѕвездениот простор, а овие облаци се збогатени со елементи произведени од реакции на фузија во претходните генерации ѕвезди. Сега, благодарение на набљудувањата на маглината Хеликс со помош на инструментот MOTHRA, овие елементи се видени како се враќаат во Млечниот Пат во големи количини и за милиони или милијарди години тие ќе придонесат за нова генерација ѕвезди, планети, а можеби и живот.

Нашиот сончев систем, а и Земјата со него, се формирале пред 4,6 милијарди години од елементи произведени од мртви ѕвезди. За уште пет милијарди години, Сонцето исто така ќе ги потроши своите резерви на водород и неговите реакции на фузија ќе престанат, предизвикувајќи тоа да еволуира во сопствена планетарна маглина.

Далеку во иднина, Сонцето ќе помине низ сличен процес и неговиот материјал ќе влезе во истиот циклус. Сите елементи и молекули што ве сочинуваат вас и сè околу вас ќе бидат вратени во Млечниот Пат, и еден ден ќе се прероди и ќе ја започне приказната за нов ѕвезден систем.

Тагови: ѕвезда Сонцето

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Балкан

Млад турист е убиен на плажа во албанското летувалиште Ксамил- убиецот се криел во багажник (ВИДЕО)

Млад човек од Португалија е убиен во вчера наутро во Ксамил, Албанија, а неговото тело подоцна беше оставено покрај лежалки на плажата каде што наводно лежел со часови.

Млад турист е убиен на плажа во албанското летувалиште Ксамил- убиецот се криел во багажник (ВИДЕО)

Сократ Вата (29), кој е осомничен за убиството на младиот турист, според албанските медиуми, е уапсен.

Властите најавија истрага за случајот и, покрај апсењето на 29-годишникот, најавија и серија апсења на лица кои се под истрага за можна вмешаност во конфликтот или за евентуално олеснување на бегството на наводниот сторител.

Сократ Вата е уапсен во Леван, Фиер, по операција на полициските власти. Според полициското соопштение, човекот бил пронајден како се крие во багажникот на автомобил, кој се движел кон Тирана.

Како што објави албанската Top-chanell.tv, во возилото се превезувале двајца турски државјани, кои, според властите, биле свесни дека Вата е во возилото. Тие го криеле и планот бил да го однесат што подалеку и да му овозможат да избега.

Во рамките на истрагата за целосно расветлување на случајот, полицијата привела 41 лице, додека досега се уапсени 11 лица. Истовремено, се бара уште едно лице.

Според истрагата, инцидентот се случил во раните утрински часови на 18 август, првично во просториите на ноќен клуб лоциран во рамките на туристичкиот комплекс, а потоа на плажата на продавница во Ксамил, каде што е пронајдено телото на 20-годишникот.

За време на тепачка меѓу неколку лица, Сократес Вата наводно го нападнал Португалецот со остар предмет, нанесувајќи му повеќекратни повреди на градите и грбот.

Во исто време, според полицијата, во нападот наводно учествувало уште едно лице, кое го удирало Португалецот.

Се забележува дека истрагата покажала и дека во тепачката учествувале и вработени во ноќниот клуб, кои наводно го удирале 20-годишникот со остар предмет пред нападот, а потоа го напуштиле местото на настанот.

Како дел од истрагата, се испитуваат и сведоштва кои укажуваат дека тепачката започнала по инцидент поврзан со девојка. Според албанските медиуми, 20-годишниот Португалец наводно интервенирал во обид да ја спречи тензијата, но на крајот доживеал напад што го чинел живот.

Се истражува улогата на обезбедувањето

Во исто време, властите ја истражуваат улогата на обезбедувањето кое било во продавницата во моментот на инцидентот.

Според полицијата, лицата задолжени за безбедноста во областа не интервенирале за да ја спречат тепачката, која започнала во продавницата, и не ги известиле надлежните органи по инцидентот.

Случајот сега е во рацете на полицијата и обвинителството, кои ја продолжуваат истрагата за целосно разјаснување на околностите под кои се случила смртоносната тепачка.

Според истите информации, Сократ Вата е претходно познат на полицијата.

Поточно, се наведува дека на 13 април, во регионот Кент во Британија, Сократ Вата наводно одбил полициска наредба да застане на проверка и дека следела потера, при што возилото што го управувал доживеало несреќа.

На крајот, во автомобилот биле пронајдени кесички кокаин, додека регистарските таблички на автомобилот биле лажни.

Тагови: турист

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Шоу биз

Мадона го прослави роденденот во село на Крф: Кршеше чинии со звуците на бузуки (ВИДЕО)

Американската поп-ѕвезда Мадона го прослави својот 68-ми роденден во селото Курамадес на грчкиот остров Крф, а селските улици беа привремено затворени за таа пригода.

Мадона го прослави роденденот во село на Крф: Кршеше чинии со звуците на бузуки (ВИДЕО)

Таа и нејзиното семејство и пријателите вечераа во традиционална таверна со ребетико музика и грчки специјалитети, до кои пристигнаа во црни комбиња со обезбедување, објавува Прототема.

Според локалните жители, од жителите било побарано да ги затворат прозорците на своите куќи за да се обезбеди приватноста на пејачката, додека во селото било распоредено и полициско обезбедување.

Мадона седеше во градината на ресторанот, а во текот на вечерта беше изведена песната „О пио калос о матитис“ од Јоргос Замбетас, додека прославата беше завршена со традиционално кршење чинии, пренесе Мирор.

Пред вечерата, Мадона планирала да ја посети црквата „Пресвета Богородица“ во Курамадес, која била отворена специјално за неа, но поради големиот број луѓе собрани во селото, пејачката ја откажала посетата и решила да остане само за роденденската вечера.

Неколку дена пред нејзиниот роденден, Мадона престојувала во Метеора, каде што пристигнала со хеликоптер од Крф со група од околу 12 лица, меѓу кои и нејзиниот син и 30-годишниот партнер.

За време на тричасовната посета, таа го посетила манастирот Варлаам, кој бил отворен исклучиво за нив, и разговарала со игуменот Бенедикт, од кого, според монахот, побарала духовен совет и се распрашала за бројаницата што ја држел во рака.

Тагови: Мадона

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер