Култура

Портрет со добитникот на „Златен венец“ на 65-тите Струшки вечери на поезијата Анеке Брасинга во црквата „Света Софија“ во Охрид

Во црквата „Света Софија“ во Охрид синоќа се одржа традиционалното поетско претставување на лауреатот на највисокото фестивалско признание на Струшките вечери на поезијата „Златен венец“, холандската поетеса Анеке Брасинга.

На претставувањето присуствуваше претседателката на Република Македонија Гордана Сиљановска-Давкова.

Пригодна реч за Брасинга одржа Бас Квакман, кој 16 години бил директор на меѓународниот поетски фестивал во Ротердам. Тој ги отфрли тврдењата дека фестивалот во Ротердам е најстар, бидејќи, според него, Струшкиот фестивал е многу постар и е најдобриот фестивал во светот. Брасинга ја нарече „јазична волшебничка на холандската поезија“, а ги пренесе и изненадувањето и восхитот кога ја примила веста дека добила една од најголемите светски награди за поезија, но и возбудата што некој во Македонија превел над 150 нејзини песни на македонски и англиски јазик.

„Од 1971 година, фестивалот во Струга им оддава почит со „Златниот венец“ на неверојатна низа поети, како Пабло Неруда, В.Х. Оден, Рафаел Алберти, Ален Гинсберг, Тед Хјуз, Јосиф Бродски и Маргарет Атвуд. Голема чест е денес овде да претставам една личност која потполно се изненади од фактот дека станала еден од овие поети-добитници на „Златниот венец“, но која сепак заслужува да биде на тој список, Анеке Брасинга, јазичната волшебничка на холандската поезија. Доделувањето на оваа награда изгледа мошне впечатливо, бидејќи Анеке Брасинга пишува на релативно мал јазик, јазик кој надвор од Холандија се говори - во малку поинакви форми - само во Фландрија, Јужна Африка и неколку острови во Карибите. Затоа, тоа што програмските автори на Струшкиот фестивал го открија и го препознаа делото на Брасинга говори многу за нивната широка, остра и мошне квалитетна визија“, рече Квакман.

„Анеке Брасинга на почетокот воопшто не сакаше да стане поетеса. Поетите, си мислеше таа, трагаат по сензационализам, суетни луѓе кои се потпираат на лесни чувства и евтина мудрост. Подобро е да се избегнуваат, си мислеше таа. Формата на песната, онаа ‘кожа што е или претесна или премногу обесена’, како што самата ја нарекуваше, ја одвлекуваше од она што песната навистина сака да го соопшти. Песните што ги читала ја преплавиле со нејзините сопствени чувства и емоции, под коишто самото нешто, песната, целосно исчезна. Неа ја трогнаа само песните што не можеше веднаш да ги сфати, коишто беа мистериозни и неопределени, и што содржеа ветување за неисполнета убавина. Песни кои беа отаде нејзиното разбирање, но во кои можеше да талка како во пејзаж. Брасинга тргна во потрага по таквото пограничје и го пронајде првенствено во јазици поинакви од својот. Се запиша на Универзитетот во Амстердам и стана книжевна преведувачка. Се зафати да ги преведува прозните дела од Владимир Набоков, Дени Дидро, Херман Мелвил, Оскар Вајлд, В.Х. Одн, Џорџ Орвел, E.M. Форстер, Жан Жак Русо, Херман Брох, Семјуел Бекет, Гертруда Штајн, Марсел Пруст и многу други, и преведуваше поезија од Силвија Плат, Мајкл Хофман и други“, кажа Квакман во портретот за Брасинга.

До својата цел пристигнала преку преводите на звучни светски имиња како Данте, Вергилиј, Хомер, Шекспир, Чехов.

„Внимателно опипувајќи, таа тргна во потрага по срцебиењето на текстот, со настојување да го направи чујно. Преобликувајќи го, не со глина туку со „талогот и инспирацијата“ на сопствениот јазик, таа се обиде на автономното дело на авторот да му даде противтежа и дополнение. Тоа ѝ ги донело сите големи награди за превод во нашата земја. Чекорот кон сопственото творештво како да се случил природно. Да се пишува поезија и проза е исто како да се преведува поезија и проза, но во обратен редослед: внимателно да се опипува срцебиењето на сопствениот текст, кој сè уште е неартикулиран и не постои. Внимателно да се наслушнува она што треба да се чуе, со надеж дека ќе се појави нешто што блеска и што звучи автентично, што е концизно и наликува на почетна точка. Но, како поетеса која започнала како преведувач, Анеке Брасинга е мошне свесна дека литературата е непрекинат разговор со другите јазични подрачја и со другите генерации. Тоа го прави нејзиното дело и интертекстуално и универзално - Брасинга собира јазик од сите краишта на светот и постојано ги потсетува читателите дека слушаат повеќе од еден глас“, додаде Квакман.

За преведувачката на песните од холандски на македонски јазик Ели Пујовска оцени дека се зафатила со огромната задача да ги преведе песните на Брасинга и заслужува секаква пофалба и заслуга за нејзиното многу вешто и сочувствително дело.

„Таа влегла во умораширувачката вселена на јазикот и нашла зборови и изрази на кои никаде досега не наишла. Во секоја песна се отвораат неочекувани видици на изразна моќ. Јазикот во овие песни е извртен, соголен, и потоа одново соголен, сѐ додека сите регистри што воопшто постоеле не се одново присутни. Оваа поезија навистина пропатувала насекаде, во безброј книжевности, традиции и средини, од академијата до пазарот, од сокаците до кафеаната. Со видлива насладa, Брасинга користи ли користи речиси заборавени или застарени зборови, кои се вкусуваат и одново се вкусуваат во нејзините песни. Неверојатно умна, духовита, трогателна, понекогаш раздразнувачка, но никогаш лесна“, подвлече Квакман.

За моќта на поезијата говореше лауреатката Анеке Брасинга.

„Денес, 27 јуни, бидејќи е еден од најдолгите денови во годината на оваа хемисфера, ние, собрани овде заради поезијата, имаме време за да го спасиме овој стар свет за новите генерации. И, како да го оствариме чудото на мирот? Која е моќта на поезијата? Може ли таа да нè спаси од хаосот, од пресвртите, од ужасите на војната? Се собравме во Струга за да се слушнеме како заедно ја славиме оваа недопирлива стихија, оваа невидлива супстанца која е извор на виталност во човечкиот ум. Таа може да ги нахрани другите и носи среќа и радост на слободата. Таа ќе ни овозможи да издржиме и да опстоиме. Затоа сум пресреќна што сум овде, за да ја примам и да ја дадам оваа радост. Да пишувам поезија за мене значи: да имам живот. Не преку заработување на дневното парче леб - не, не леб - туку преку тоа што ми дозволува да дишам. Небаре ставањето зборови на хартија (го нарекуваме тоа „чкртање“) да е вежба по преведување за внатрешното уво и внатрешното око: преработка на дополу уловени, промрморени фрагменти од нешто итно значајно, и каприциозни мозочни импулси, што лебдат како огнот на Свети Елмо, во јасни самогласки и одделни согласки, во ритмички шаблони од кои, додека ги изговарам, извира жива форма што лебди или полетува на мојот здив. Не сакам да кажам дека здивот ми е како здивот на Светиот дух, кој „се лебдеше над површината на водите“ во библиската Книга Битие – дишењето, за смртно битие како мене и вас, е едноставно начин да се остане жив. Опстојувањето во живот има врска со слободата. Слободата има врска со јазикот и комуникацијата, не само во онаа трансакциска смисла – „јас на тебе - пари, ти на мене - леб“, туку уште повеќе во симболичка смисла. Таму насилството и конкуренцијата се во мирување и таму се согласуваме да влеземе во една област на јазикот и говорот како основа, како тло за препознавање: во способноста да се биде едно, да се формира, за миг, еден збратимен дух вклучен во внатрешен дијалог. Во тој дијалог обајцата, поетот и читателот, се (за миг) совршено и (конечно) искрени и совршено еднакви“, истакна добитничката на „Златен венец“ на 65-тите Струшки вечери на поезијата.

Во пишувањето поезија, подвлече таа, премолчената витална сила нè поттикнува да го обликуваме и коваме јазикот во жива статуа, пород на размислувањето и интуицијата.

НУМ Струшки вечери на поезијата

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Метео

И утре пеколно жешко со температура до 39 степени

Времето и утре ќе биде сончево и топло со мала до умерена локална облачност, информиораат од УХМР.

МАКСИМАЛНА ТЕМПЕРАТУРА

24 Попова Шапка, 28 Крушево, 31 Маврови Анови, Берово, 32 Охрид, 33 Претор, 34 Прилеп, 35 Крива Паланка, Битола, 36 Тетово, Виница, Штип, 37 Скопје Петровец, 38 Струмица, Велес, Демир Капија, Кавадарци, 39 Гевгелија.

ВРЕМЕТО ДЕНЕСКА И ДО КРАЈОТ НА ДЕНОТ

Времето денес беше сончево и топло со мала до умерена локална облачност. Дуваше слаб до умерен, повремено засилен, ветер од северозападен правец. До крајот на денот времето ќе биде стабилно и топло.

ВРЕМЕТО УТРЕ

Сончево и топло со мала до умерена локална облачност. Во попладневните часови наместа ќе има услови за изолирана нестабилност со пороен дожд, грмежи и засилен ветер. Ќе дува умерен, повремено засилен ветер претежно од северен правец. Минималната температура ќе биде во интервал од 15 до 24, а максималната ќе достигне од 32 до 39 степени.

Во Скопје, сончево и топло со мала до умерена облачност. Ќе дува слаб до умерен ветер од променлив правец. Минималната температура ќе се спушти до 22, а максималната ќе достигне до 39 степени.

ВРЕМЕТО ВО НАРЕДНИТЕ ДЕНОВИ

За време на викендов претпладне ќе биде сончево и топло, а во попладневните часови наместа ќе има појава на нестабилност со пороен дожд, грмежи и засилен ветер. Локално процесите ќе бидат во форма на невреме со пороен дожд, силен ветер и услови за појава на град.

Автомобилизам

„BMW“ верува дека лицата под 45 години не сакаат копчиња - другите производители ги враќаат

Дали автомобилите имаат премногу екрани? „BMW“ и неговите конкуренти даваат различни одговори.

„BMW“ сè повеќе се потпира на екрани и гласовни команди, а најдобар пример е новата генерација на „iX3“, која треба да се појави во 2027 година.

Многу класични копчиња се отстранети од контролната табла, а нивните функции се префрлени на централниот екран и понапреден гласовен асистент.

„BMW“ верува дека начинот на кој возачите ја користат технологијата се менува, особено кај помладите клиенти.

Викрам Пауа, директор на „BMW“ за Австралија, вели дека лицата под 45 години имаат поголема веројатност да користат екрани на допир и гласовни команди, бидејќи сакаат да прават повеќе работи истовремено.

„BMW“ не се плаши од негативни реакции.

Компанијата потсетува дека првиот „iDrive“ систем, воведен во 2001 година, предизвикал слична бура, која подоцна практично станала стандард во автомобилската индустрија.

Конкуренцијата го променила своето мислење

Сепак, другите производители не се толку убедени дека целосното елиминирање на копчињата е добра идеја.

Хјундаи, по тестирањето во САД, откри дека возачите се фрустрирани кога не можат брзо да пронајдат одредени функции на екранот, па затоа врати повеќе физички контроли.

Мерцедес зазеде сличен став, додека Фолксваген направи уште поголем пресврт. По критиките за допирните контроли кај модели како што се „Golf“ и „ID.4“, поновите модели повторно добиваат физички прекинувачи.

Фолксваген дури се откажа и од контроверзните допирни контроли на воланот во корист на класичните копчиња.

Сите производители продолжуваат да развиваат напредни гласовни асистенти и технологија на вештачка интелигенција, но прашањето е сè повеќе дали екранот и гласот треба да ги надополнуваат физичките контроли, наместо целосно да ги заменат.

Дополнителен притисок доаѓа и од регулаторниот сектор. Новите правила што се очекуваат следната година треба да бараат повеќе од десетина функции, вклучувајќи трепкачи, светла, бришачи, сите четири индикатори и контроли за менување брзини, да бидат достапни преку физички контроли.

„BMW iX3“ ќе ги задржи класичните рачки и некои физички контроли, но останува прашањето дали тоа ќе биде доволно за возачите кои не сакаат да бараат основни функции на автомобилот на екранот.

Извор: Б92

Тагови: BMW

Свет

Сирија се враќа во глобалниот финансиски систем: Претседателот плати за кафе со картичка

Сириските банки се повторно поврзани со глобалниот финансиски систем откако САД ја отстранија Сирија од својата листа на држави спонзори на тероризмот.

Симболичното враќање кон глобалните економски текови беше одбележано во Дамаск, каде што сирискиот претседател плати за кафе со „Visa“ картичка, објави „Euronews“.

Официјалниот владин профил објави видео на кое се гледа претседателот Ахмед ал-Шара, придружуван од гувернерот на централната банка Мохамед Сафват Раслан, како ја користи својата картичка на терминал за плаќање во кафуле во стариот дел на градот.

Трансакцијата ја прослави одлуката на Вашингтон да ја отстрани Сирија од црната листа. „Повеќе од 15 години, оваа едноставна трансакција беше невозможна“, се вели во објавата.

Гувернерот Раслан го опиша отстранувањето од листата како „историски чекор што ја враќа земјата на нејзиното природно место во глобалниот економски систем“.

"Will that be cash or credit, Mr. President?"

President Ahmed al-Sharaa pays with a Visa card in the heart of Old Damascus, joined by Central Bank Governor Mohammed Safwat Raslan.

For more than fifteen years, this simple transaction was impossible.

Today, in the oldest… pic.twitter.com/yLEW6ISJaz
— Syrian Response (@SyrianResponse) August 26, 2026

Кои санкции се укинати?

Американскиот Стејт департмент во понеделник официјално потврди дека повеќе не ја смета Сирија за држава спонзор на тероризмот, со што се стави крај на статусот што беше во сила од 1979 година. Одлуката следеше по 45-дневниот преглед од страна на Конгресот што го иницираше американскиот претседател Доналд Трамп во јули, кога ги извести пратениците за својата намера.

Одлуката дојде во исто време со отстранувањето на Хајат Тахрир ал-Шам од списокот на терористички организации. Станува збор за поранешна паравоена група што ја предводеше офанзивата со која беше соборен режимот на Башар ал-Асад.

Повеќето санкции на САД беа укинати порано. Целата програма за санкции заврши кон средината на 2025 година, а во декември истата година, Конгресот го укина и Законот Цезар, неговиот најстрог пакет секундарни санкции. Сепак, самата ознака за држава спонзор на тероризмот воведе финансиски ограничувања што ги одвратија банките и инвеститорите.

Министерството за финансии на САД потврди дека на неговите финансиски институции сега им е дозволено да им служат на сириските клиенти, да обработуваат плаќања од сириските банки и да воспоставуваат дописнички односи. Американскиот секретар за финансии Скот Бесент рече дека овој потег „ќе помогне во поттикнувањето на дополнителни инвестиции во Сирија за зајакнување на политичката и економската стабилност“.

Аналитичарите од фирмата за пазари во развој „Телимер“ со седиште во Дубаи велат дека бришењето од листата е зелено светло за инвестиции во реконструкцијата на земјата. Тие очекуваат банкарскиот, технолошкиот и телекомуникацискиот сектор да имаат најголема корист од враќањето во „SWIFT“ системот.

Мерките остануваат на сила против соработниците на соборениот претседател Башар ал-Асад, лицата одговорни за кршења на човековите права и шверцерите со „Каптагон“. Сирија е исто така сè уште на сивата листа на Работната група за финансиска акција (FATF) поради ризици од перење пари.

Став на ЕУ

ЕУ ги следеше САД во укинувањето на санкциите врз Сирија. Европскиот совет ги укина сите економски санкции во мај 2025 година. Само оние наметнати од безбедносни причини останаа на сила, вклучително и забрана за продажба на оружје и технологија што може да се користи за внатрешна репресија.

На 11 мај оваа година, Советот целосно го реактивираше Договорот за соработка меѓу ЕУ и Сирија, кој беше делумно суспендиран од 2011 година. Исто така, го одржа првиот политички дијалог на високо ниво со Дамаск од предвоениот период.

Една недела подоцна, мерките против лица поврзани со поранешниот режим беа продолжени до јуни 2027 година, додека седум субјекти беа отстранети од списокот на санкции. Меѓу нив беа министерствата за внатрешни работи и одбрана, кои сега ги водат преодните власти.

Извор: Индекс.хр

Тагови: Сирија