Уставниот суд мора да прави баланс и да ја враќа хармонијата на правниот систем

 Уставниот суд е една од најнереформираните институции во Република Макеоднија.

 Тој мора да се постави како орган, што ќе обезбедува заштита и ќе ги промовира човековите права и уставните вредности, односно ќе прави баланс и ќе ја враќа хармонијата на правниот систем преку усогласување во рамките на уставниот систем.

Тоа беше порачано на денешната работна сесија за „Реформите во Уставниот суд поврзани со Поглавјето 23" на третата работна група од Националната конвенција за Европската унија во Република Македонија.

Според министерката за правда Рената Дескоска, секогаш дури и лошата правна рамка може да биде пренабрегната со добра практика и со добра волја, односно доколку во Уставниот суд имаме луѓе со интегритет и професионален капацитет да ја исполнат несовршената правна рамка со одреден дух на почитување на Уставот.

– Уставната рамка со која се поставени основите на уставното судство или со која е главно регулирана, бидејќи ние немаме Закон за Уставен суд не е идеална и често пати се покажа како непрецизна и ограничувачка. Свеж ни е примерот од 2016 година кога Уставниот суд во период од три месеци донесе две сосема спротивни одлуки што се однесуваа на идентично прашање, изјави Десковска.

Посочи дека предизвик пред Уставниот суд во Република Македонија е тој да се постави како орган што со своето практикување ќе биде баланс на она што значи политичка власт, извршна или законодавна. Посочи дека имаме еден тип на квази уставна тужба, каде Уставниот суд штити само неколку човекови права.

– Во другите земји за разлика од Македонија се штитат основните човекови права, значи поголем корпус на човекови права, додека се лимитираат предлагачите и иницијаторите на постапка за проценка на уставност и законитост. Во Република Македонија имате спротивен парадокс. Имате ситуација кога секој може да покрене постапка за оценка на уставност и законитост, но поединецот има многу мал круг на права што може да ги заштити пред Уставниот суд, изјави Десковска.

За улогата на Уставниот суд на Република Македонија во судските реформи спроведени како дел од процесот на интеграцијата во Европската унија, во рамки на денешната четвртата сесија на третата работна група на НКЕУ-МК учествуваа повеќе експерти од земјата, меѓу кои директорката на Академијата на судии и обвинители Наташа Габер-Дамјановска и професорката по уставно право Гордана Силјановска и кандидатот за уставен судија на Република Словачка, Радослав Прохаска, кој го сподели своето искуство од овој процес и укажа на виталните преговарачки прашања од Поглавјето 23.

Според професорката по уставно право, Гордана Силјановска, Уставниот суд е една од најнереформираните институции во Република Македонија и она што е најпознато е неговото хронично прогласување за ненадлежност.

– Општ заклучок е дека тој потонал во конфорт, изолација, во апстиненција од покренување иницијативи во однос на нужните реформи за статусот, надлежноста, актите, имунитетот и така натаму. Ако на ова го додадеме и отсуството на јавни расправи, тогаш се работи за еден затворен, нетранспарентен орган, што повеќе е уставен декор, па дури понекогаш со чинење и нечинење соучесник во прекршувањето на Уставот и законите, а требало да биде чуварот, а со тоа фактор на демократијата, изјави Силјановска.

Според директорката на Академијата на судии и обвинители Наташа Габер-Дамјановска, реформата на Уставниот суд мора да предвидува проширување на корпусот на слободи и права заштитени преку Уставот, односно да се изврши проширување на уставната тужба.

– Компарирано со наши колеги од сите бивши републики на Југославија единстевно Република Македонија има ваква ограничена  уставна тужба. Сите други имаат проширена уставна тужба. Според практичниот исход досега не може да се третира како ефикасен правен лек постапувањето на Уставниот суд. Тоа го гледаме во овој опсег на предмети кои минале од Уставниот суд, каде имаме предмети во кои Европскиот суд за човекови права констатирал дека нашиот суд не постапил правилно и тоа се прашања во слободата на изразување и некои прашања на дискриминација, изјави Габер-Дамјановска.

Вељаноски замина од Кривичниот суд

Поранешниот претседател на Собранието Трајко Вељаноски, кој попладнево беше приведен за настаните од 27 април, замина од Кривичниот суд во Скопје.

По излегувањето од судот, Вељаноски кусо изјави дека не е еден од организаторите на настаните од 27 април.

– Десет години сум бил претседател на Собрание и јас да бидам организатор на настаните. Срамота, изјави кусо Вељаноски.

Доцна попладнево, Основното јавно обвинителство соопшти дека под истрага се пет лица кои се сомничат дека се организатори на настаните од 27 април. Тие се товарат дека сториле кривично дело „терористичко загрозување на уставниот поредок и безбедноста". 

Обвинителството гони пет лица како организатори за настаните од 27 април

Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција  вечерва преку соопштение информира дека под истрага се пет лица кои се сомничат дека се организатори на настаните од 27 април.

Тие се товарат дека сториле кривично дело „терористичко загрозување на уставниот поредок и безбедноста".

Како што се наведува во соопштението, наодите од предистражната постапка укажале дека осомничените на почетокот на 2017 година подготвиле и реализирале план со намера да оневозможат мирно примопредавање на власта. За таа цел, ги организирале и материјално ги поддржале масовните протести, најпрвин пред Државната изборна комисија, а потоа и протестите на движењето „За заедничка Македонија" кои кулминираа со насилното влегување во Собранието на 27 април.

– Осомничените како организатори ја вклучиле севкупната партиска структура и материјални средства за исполнување на целта и овозможиле континуирано намалување на бројот на полициски службеници за обезбедување на протестите. Со намера да го загрозат уставниот поредок и безбедноста, критичниот ден организирале непречено влегување на народните маси во законодавниот дом, вклучиле патриотски здруженија и ангажирале лица за извршување на насилство. Воедно од седиштето на политичка партија континуирано го мобилизирале членството на партијата од Скопје и другите градови. Во исто време, еден од осомничените со возило, сопственост на Управата за безбедност и котраразузнавање, донел огнено оружје и панцирни елеци пред Собранието на Република Македонија што биле наменети за лица што протестираат и имаат искуство во ракување со оружје. Со овие активности осомничените предизвикале чувство на несигурност, загрозување и страв кај граѓаните, се вели во соопштението.

Од страна на надлежен јавен обвинител доставен е предлог за определување мерка притвор за осомничените.​

За вмешаност во настаните од 27 април попладнево беше приведен поранешниот претседател на Собранието Трајко Вељаноски, а покрај него, како што објавија дел од медиумите, приведени се и поранешните министри за транспорт и врски и за труд и социјална политика Миле Јанакиески и Спиро Ристоски. 

Амбасадата на Јапонија ја прославува 25-годишнината од воспоставувањето на дипломатските односи со Република Северна Македонија

Со потпишување на грант-договори во вредност од над 430 илјди евра вечерва Амбасадата на Јапонија во Скопје ја прославува 25-годишнината од воспоставувањето на дипломатските односи со Република Северна Македонија.

Ова е најголемата годишна сума доделена од Грант-програмата за мали проекти, а корисници ќе бидат три јавни здравствени установи, три образовни институции и три јавни комунални претпријатија од шест региони во државата.

Во областа на здравството ќе бидат реновирани Општата болница во Кавадарци и Здравствениот дом во Македонски Брод, а ќе се набават и амбулантни возила за Здравствениот дом во Велес.

Во делот на образованието планирано е реновирање на градинката „Цветови" во општина Штип, реновирање на училиштето „Браќа Миладиновци" во Добрушево во општина Могила, како и средства за греење во подрачното улилиште „Гоце Делчев" во село Долни Дисан во општина Неготино.

Дел од средствата што ги доделува Јапонската амбасада ќе бидат искористени и за набавка на возила за комунални услуги за три јавни претпријатија во Валандово, Крива Паланка и Виница.

На церемонијата на потпишување присуствуваа амбасадорката на Јапонија Кеико Ханеда, министерот за здравство Венко Филипче, министерот за образование и наука Арбер Адеми, министерот за локална самоуправа Сухејл Фазлиу и заменик-министерот за труд и социјална политика Ѓонул Бајрактар.

По потпишувањето на договорите организиран е прием на кој е најавено обраќање на јапонската амбасадорка и министерот за надворешни работи Никола Димитров.

Од 1996 година Јапонија преку Грант-програмата за мали проекти има инвестирано над 6,6 милиони евра со кои се реновирани и опремени повеќе од 66 училишта, 44 јавни здравствени установи и набавени се 27 специјализирани возила за јавните комуналните претпријатија и противпожарните служби. /MИА

притисни ентер