Нова студија од меѓународен тим научници конечно откри зошто, објави Универзитетскиот колеџ во Лондон (UCL).

Помеѓу јануари и почетокот на март, тимот анализирал повеќе од 25.000 земјотреси што се случиле помеѓу Санторини и Аморгос. Стотици од нив биле посилни од 4,5, а сеизмичките немири доведоа до воведување вонредна состојба, затворање на училиштата и паника кај жителите и туристите.

Првично не беше познато дали земјотресите се поврзани со вулканска активност под Санторини или во блискиот подводен вулкан Колумбо, и дали тие можеби биле сигнал за претстојна ерупција или резултат на тектонско лизгање на расед и можна претходница на поголем земјотрес (како разорниот земјотрес од 7,7 степени што го погоди истиот регион во 1956 година).

Вибрации на земјата

Во студија во списанието Science, истражувачите ги разгледале вибрациите на земјата регистрирани од сеизмометри во текот на два месеци. Тие користеа напредни техники на машинско учење (вештачка интелигенција) за прво да детектираат, а потоа да ја одредат локацијата во Земјината кора на повеќе од 25.000 земјотреси. Потоа ги мапираа шемите на земјотреси според промените во стресот под земја што ги предизвикал, овозможувајќи му на тимот да го мапира движењето на магмата под притисок со невидени детали.

Тие открија дека магматските плочи се туркаат нагоре во бранови или пулсирања повеќе од 10 километри под површината. Овие магматски интрузии насилно се туркаат хоризонтално низ карпестите слоеви на површина од 20 километри. Истражувачите проценија дека волуменот на магмата може да наполни 200.000 олимписки базени.

Интрузиите еруптираа од подземен резервоар на магма што ги поврзува вулканот Санторини и блискиот подводен вулкан Колумбо. Но, заробената магма немаше потребен притисок за да стигне до површината и да предизвика ерупција.

- Користевме нов метод за да ја откриеме причината за серијата земјотреси со третирање на секој од 25.000 прецизно лоцирани потреси како „виртуелни мерачи на стрес“, траги од тоа како притисокот се менувал под земја. Ова ни даде робусна слика со висока резолуција за тоа што се случува, дозволувајќи ни да го исклучиме лизгањето на раседот како главна причина за земјотресите - рече д-р Стивен Хикс, коавтор на студијата и експерт од Одделот за геологија на Универзитетскиот колеџ во Лондон.

- Нашата техника може да се примени на идни серии земјотреси во речиси реално време и може да ни овозможи подобро да ја предвидиме веројатноста за вулкански ерупции или големи земјотреси. Нашите докази сугерираат дека магмата што ги предизвикала земјотресите на Санторини не се приближила до површината. Ако ја примениме нашата техника на слични серии земјотреси во иднина, би можеле да одредиме каде е веројатно да еруптира магмата и потенцијално колку, рече тој, додавајќи:

- Нашиот пристап користи само податоци од сеизмометри што ги снимаат вибрациите на земјата и затоа е особено корисен за подводни настани каде што сателитските снимки или копнениот GPS, кои се користат за откривање на промени во положбата на земјата, можеби не се достапни.

Истражувачите открија дека распределбата на потресите одговара на зони што се во согласност со пукнатините на отворањето на магмата, а не на зони каде што би се очекувало тектонско лизгање.

Податоци од вселената

Дополнително, тие анализираа GPS податоци од сателити кои го покажуваат подигнувањето и испакнатоста на површината на Земјата предизвикани од растечката магма. Врз основа на овие промени на површината на Земјата, тие беа во можност да ја проценат големината на интрузиите и нивниот вкупен волумен.

„Нашите резултати покажуваат дека интрузиите со магма, кои помагаат во градењето на Земјината кора, генерираат земјотреси и можат да доведат до опасни вулкански ерупции, не вклучуваат едноставен еднонасочен процес на магма што се движи странично или вертикално. Највпечатливо е што интрузијата не се движеше непречено. Наместо тоа, таа отскокнуваше во бранови - отворајќи нови пукнатини, затворајќи други и пумпајќи ја магмата напред во импулси. Овие импулси на притисок од магма создадоа огромен, динамичен и каскаден модел на стрес и предизвикаа земјотреси во околната кора“, рече Ентони Ломакс, независен истражувач и главен автор на студијата.

Коавторката на студијата, Елефтерија Пападимитриу, од Аристотеловиот универзитет во Солун, Грција, изјави дека „овој реверзибилен, брановиден процес на интрузија на магма можеби не е единствен за Санторини, но може да биде основниот механизам преку кој магмата се транспортира под вулканите низ целиот свет“.

Санторини е дел од Егејскиот вулкански лак, синџир од планини и вулкани на границата помеѓу африканските и евроазиските тектонски плочи. Областа има историја на разорни ерупции, вклучувајќи ја и познатата ерупција на Тера (порано Санторини) околу 1600 година п.н.е., една од најдеструктивните во историјата. Се верува дека оваа ерупција довела до колапс на минојската цивилизација, која цветала на островот Крит, и големи геополитички промени во источниот Медитеран. Многумина веруваат дека оваа ерупција ја инспирирала легендата за падот на Атлантида.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.