Во писмо испратено до техничкиот премиер Роберт Голоб на почетокот на мај, Руте предупредува дека ниските трошоци за одбрана на Словенија во време на криза „ја поткопуваат нашата колективна безбедност“. НАТО тврди дека Љубљана вештачки ги зголемила бројките за да ја достигне целта од два проценти од БДП, додека реалната потрошувачка е многу помала.

Разлика од 300 милиони евра

Според официјалните податоци што Словенија ги доставила до Алијансата, во 2025 година државата треба да издвои 2,01 процент од БДП за одбрана, што претставува зголемување од 51 процент во споредба со претходните години.

Сепак, според проценката на НАТО, тој скок во голема мера е резултат на вклучувањето на ставки што не спаѓаат во договорената дефиниција за трошоци за одбрана. Кога ќе се исклучат овие проекти, реалните трошоци за одбрана на Словенија изнесуваат само околу 1,6 проценти од БДП, што е приближно 300 милиони евра помалку од прикажаното.

Предупредувањето доаѓа во време кога, поради буџетски притисоци, техничката влада дополнително ги намалува средствата за одбрана за приближно 75 милиони евра, првенствено на сметка на опрема, инфраструктура и модернизација на армијата.

Иако во писмото не се прецизира точно за кои спорни проекти станува збор, се претпоставува дека станува збор за инвестиции во инфраструктура со двојна намена, пошироки безбедносни програми и некои развојни инвестиции.

Руте повикува на одговорност

Шефот на НАТО беше директен во писмото. „Постојано ниските трошоци за одбрана на Словенија во време на криза ја поткопуваат нашата заедничка безбедност додека се стремиме праведно да го поделиме товарот и да обезбедиме посилна Европа во рамките на посилно НАТО. Затоа е клучно Словенија да го преземе својот дел од товарот и да ги реши долгогодишните недостатоци“, напиша Руте.

Тој ја повика Словенија итно да ги обезбеди потребните средства и да ги зголеми и одржи средствата за одбрана. „Ја повикувам Словенија да ги вклучи само договорените основни трошоци за одбрана во обврската од 3,5 проценти“, рече тој.

Руте изрази надеж дека словенечката влада ќе ги реши несогласувањата околу бројките до следниот самит на НАТО, кој се одржува во Анкара на почетокот на јули, каде што очекува „плодна дискусија за плановите на сојузниците, вклучително и кредибилен пат за исполнување на обврската од 3,5 проценти“.

Владина реакција: Постојат различни толкувања на инвестициите

Канцеларијата на премиерот го потврди приемот на писмото на Руте и одговори на критиките. „Владата на премиерот д-р Роберт Голоб издвои досега најголем износ на средства за одбрана и ја доведе Словенија до исполнување на својата долгогодишна обврска да издвои два проценти од БДП за одбрана. Со ова, Словенија постигна она што ниедна претходна влада не го постигнала во минатото“, според канцеларијата на Голоб.

Тие нагласија дека „постојат различни гледишта за толкувањето на структурата на инвестициите“ и дека Словенија се залага за „пошироко разбирање на безбедноста и отпорноста, што, покрај воените капацитети, вклучува и инвестиции во критична инфраструктура, сајбер безбедност, енергетска безбедност, воена мобилност и други капацитети, важни за безбедноста на државата и алијансата“. Тие додадоа дека Голоб неколку пати изразил таква гледна точка и дека другите членки на Алијансата се соочуваат со истата дилема.

Кабинетот на премиерот појасни дека „единствената оперативна обврска што Словенија ја прифатила е обврската од Резолуцијата за општата долгорочна програма за развој и опремување на словенечката армија до 2040 година, што ја потврди Народното собрание“. Таа резолуција предвидува издвојување на два проценти од БДП за одбрана во 2025 година и постепено зголемување на три проценти до 2030 година.

„Се надеваме дека идната влада ќе ја разбере улогата на Словенија како кредибилен и одговорен член на алијансата и ќе ги исполни прифатените обврски“, заклучија тие. Тие исто така потсетија дека во 2029 година ќе се спроведе преглед за да се утврди дали понатамошното зголемување на инвестициите во одбраната има смисла со оглед на безбедносната состојба во светот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.