Свет

Нападите на објектите за десалинизација се закануваат со недостиг на вода за пиење на Блискиот Исток

Бахреин соопшти дека ирански напад со беспилотни летала оштетил постројка за десалинизација на вода, што е прв пат една држава од Персискиот Залив да пријави напад врз таква инфраструктура за време на осумдневната војна меѓу Иран и САД и Израел.

Нападот се случи во недела, еден ден откако иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, изјави дека САД нападнале постројка за десалинизација на островот Кешм во јужен Иран.

„Снабдувањето со вода за 30 села е засегнато. Нападот врз иранската инфраструктура е опасен потег со сериозни последици. САД го поставија преседанот, а не Иран“, рече тој во саботата на X. Иако Техеран сè уште не го објавил нападот врз Бахреин, инцидентот покрена прашања за ранливоста на земјите од Персискиот Залив, кои поголемиот дел од своето снабдување со вода го базираат на постројки за десалинизација, пишува Ал Џезира.

Што се постројки за десалинизација?

Постројките за десалинизација првенствено ја претвораат морската вода во вода погодна за пиење, како и за наводнување и индустриска употреба. Процесот на десалинизација вклучува отстранување на сол, алги и други нечистотии од морската вода со помош на термички процес или технологии базирани на мембрана. Според Министерството за енергетика на САД, термичките системи „ја загреваат водата за да ја испарат, оставајќи ги нечистотиите зад себе, а потоа ја кондензираат пареата назад во течност за човечка потрошувачка“. Од друга страна, десалинизацијата базирана на мембрана користи полупропустлив материјал што ја пропушта водата, но ги задржува растворените супстанции како сол. Најпопуларната мембранска технологија е обратна осмоза, која ја користат повеќето земји од Советот за соработка во Заливот (GCC) бидејќи е енергетски ефикасна.

Зошто постројките за десалинизација се клучни за Заливот?

Водата е оскуден ресурс во регионот на Блискиот Исток поради сувата клима и нередовните врнежи од дожд, а земјите имаат многу ограничени природни извори на свежа вода. Подземните води, заедно со десалинираната вода, сочинуваат околу 90 проценти од главните водни ресурси на регионот, според извештајот од 2020 година на Истражувачкиот центар за Заливот.

Меѓутоа, бидејќи нивоата на подземните води се влошија во последните години поради климатските промени, земјите од Заливот сè повеќе се потпираат на десалинизација на морска вода што троши многу енергија. Постојат повеќе од 400 постројки за десалинизација по должината на брегот на Арапскиот Залив, од Обединетите Арапски Емирати до Кувајт. Земјите-членки на Советот за соработка во Заливот сочинуваат околу 60 проценти од светските капацитети за десалинизација и произведуваат речиси 40 проценти од вкупната десалинизирана вода во светот. На пример, околу 42 проценти од водата за пиење во ОАЕ доаѓа од вакви постројки, во споредба со 90 проценти во Кувајт, 86 проценти во Оман и 70 проценти во Саудиска Арабија. Саудиска Арабија, исто така, произведува повеќе десалинизирана вода од која било друга земја.

Десалинизацијата одигра клучна улога во економскиот развој на регионот, вели Насер Алсајед, истражувач за животна средина специјализиран за земјите од Персискиот Залив. Тој истакна дека по откривањето на нафта кон крајот на 1930-тите, земјите од Персискиот Залив имале многу ограничени природни слатководни ресурси и не биле во можност да ги задоволат потребите создадени од растот на населението и проширувањето на економските активности. „Затоа беа воведени постројки за десалинизација“, изјави тој за Ал Џезира, додавајќи дека важноста на водата за десалинизација за развојот на Заливот често се занемарува. „Затоа, насочувањето или прекинувањето на работата на постројките за десалинизација сериозно би ја загрозило економската стабилност и раст во регионот“, рече тој. „Понатаму, десалинизацијата е главен извор на свежа вода за повеќето земји од Заливот, особено за помалите земји со недостиг на вода како Бахреин, Кувајт и Катар. Бидејќи оваа вода првенствено се користи за човечка потрошувачка, десалинизацијата има и силна хуманитарна димензија и е од суштинско значење за секојдневниот живот. Затоа, секое нарушување на овие постројки би било особено тежок удар за населението“, додаде тој. Иран, исто така, користи постројки за десалинизација, но има и бројни реки и брани и не е толку зависен од нив како другите земји во регионот.

Кои се последиците од нападите врз постројките?

Големата зависност на Заливот од постројките за десалинизација го направи ранлив во време на конфликт. За време на Заливската војна од 1990-1991 година, ирачките сили намерно уништија поголем дел од капацитетот за десалинизација на Кувајт, предизвикувајќи сериозна штета на водоснабдувањето. Хидрологот Раха Хакимдавар изјави за Ал Џезира дека на долг рок, нападот врз овие постројки би можел да влијае и на домашното производство на храна, кое главно се потпира на подземните води.

„Сепак, притисоците од други потреби би можеле да ја пренасочат таа вода подалеку од домашното производство. Ова може да биде особено предизвикувачко бидејќи регионот е исто така многу зависен од увозот на храна и се соочува со потенцијални закани за безбедноста на храната од Ормутскиот теснец“, рече Хакимдавар. Извештајот на ЦИА од 2010 година, исто така, предупреди дека „затворањето на постројките за десалинизација во повеќето арапски земји би можело да има потешки последици од губењето на која било друга индустрија или стока“.

Сепак, според Алсајед, влијанието на нападот зависи од локалните околности. „За Саудиска Арабија, која е најмалку зависна од десалинизација и има голема географска површина, постројките на Црвеното Море обезбедуваат отпорност. ОАЕ има 45 дена снабдување со вода според својата стратегија за безбедност на водата до 2036 година, па затоа постојат планови за управување со потенцијални нарушувања“, рече тој.

„Ефектите веројатно ќе се почувствуваат најостро во помалите земји кои се многу зависни од десалинизацијата, како што се Катар, Бахреин и Кувајт, кои имаат минимални стратешки резерви“, истакна тој. „Сепак, според мене, најзначајното влијание е психолошкото“, рече Алсајед. „Водата е неопходна за животот, а перцепцијата за ризик може да предизвика страв и паника, што е особено опасно во сегашната ситуација во регионот, каде што властите се обидуваат да го одржат мирот“.

Како да се обезбеди снабдување со вода?

Со оглед на нападите врз енергетската и цивилната инфраструктура во Заливот, Алсајед ја нагласи важноста земјите од Заливот да ја гледаат безбедноста на водата како регионално прашање, а не како национално прашање.

„Земјите треба поблиску да се координираат и да соработуваат. Советот за соработка во Заливот има силна платформа за подготовка за предизвиците со водата, но не ја искористил целосно“, рече тој. Алсајед истакна дека Обединетата стратегија за вода на Советот за соработка во 2035 година ги повика сите земји-членки да усвојат национален интегриран план за енергија и вода до 2020 година, што сè уште не е постигнато.

„Без разлика дали преку унифицирани мрежи за десалинизација, заеднички регионални стратешки резерви на вода или диверзификација на изворите, ова е патот кон нова ера на зајакнување на безбедноста на водата во Заливот“, рече тој. Хидрологот Хакимдавар верува дека нема краткорочна замена за десалинизацијата во Советот за соработка во Заливот. Сепак, додаде таа, земјите можат да се потпрат на стратешки резервоари за вода - многу земји одржуваат големи резерви што можат да ги снабдуваат градовите неколку дена или подолго.

„Земјите исто така можат да ги диверзифицираат системите за водоснабдување и да инвестираат во помали, дистрибуирани постројки за десалинизација напојувани од обновлива енергија за да ја намалат зависноста од неколку многу големи постројки“, додаде таа.

Тагови: блискиот исток вода

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Бизарно

Им сервирале кучешко месо од украдени миленици на гостите- уапсени се четворица газди на виетнамски ресторани

Четворица сопственици на ресторани кад есе служи кучешко месо уапсени се под сомнение дека купиле повеќе од 10 тони месо од банда што краде кучиња во Виетнам!

Апсењата доаѓаат во време кога полицијата на градот Хо Ши Мин ја засилува борбата против кражбите на домашни миленици и оние што профитираат од продажба на украдени животни.

Полицијата на градот Хо Ши Мин соопшти дека истражува банда за кражба на кучиња и мачки, наводно предводена од Нгуен Ба Лонг (29) од градот Донг Наи и неговиот партнер Нгуен Лонг Јен Ван (40), заедно со уште девет соучесници.

Бандата наводно организирала кражба на домашни миленици за профит, ангажирајќи ги своите членови да користат автомобили за кражба на кучиња и мачки во градовите Нгија Тан, Ким Лонг, Нгаи Џао и околните области.

Додека истражителите го следеле движењето на украдените животни низ синџирот на снабдување, тие идентификувале четири сопственици на ресторани за кучешко месо кои редовно купувале големи количини месо од лице по име Ван.

Во овој случај, четири сопственици на ресторани што служат кучешко месо се обвинети и се задржани во притвор до судењето: Луонг Ти Тао (32), од Хаи Фонг; Дин Ван Тин (30), од Хунг Јен; Данг Ти То (38), од Нин Бин; и Нгуен Ти Нгок (41), од Ханој.

Four dog meat eatery owners have been arrested for allegedly buying more than 10 tonnes of meat from a dog theft ring in Vietnam, as Ho Chi Minh City police step up their crackdown on pet theft networks and those who profit from stolen animals. Details: https://t.co/yfJcuea9A9 https://t.co/EkUocj4w3f
— Tuoi Tre News (@VietNewsGateway) October 28, 2026

Полицијата соопшти дека четворицата продолжиле да го купуваат месото и покрај тоа што знаеле дека нема фактури, доказ за потекло или печати од ветеринарна инспекција.

Месото, исто така, имало сомнителни траги што укажуваат на можна изложеност на електрични шокови и било продавано по цени пониски од пазарните.

Записите за трансакциите покажале дека четворицата купувачи префрлиле повеќе од 860 милиони виетнамски донги (33.300 американски долари) на лице по име Ван за околу 10 тони кучешко месо.

Според истражителите, за време на испрашувањето, сите четворица признале дека знаеле дека месото доаѓа од украдени кучиња, но сепак продолжиле да го купуваат за да го препродаваат и да остварат профит.

Меѓу нив била и жена по име То, која водела ресторан за кучешко месо наречен Луат То во покраината Нин Бин. Таа признала дека потрошила 153 милиони виетнамски донги (5.900 американски долари) за месо за кое знаела дека е украдено.

Таа призна дека нејзините купувања помогнале во одржувањето на криминална мрежа за кражба на кучиња и изрази жалење, повикувајќи ги другите да не тргуваат со кучешко месо од непознато потекло.

Полицијата на градот Хо Ши Мин ја проширува акцијата

Апсењата доаѓаат во време на поширока кампања на полицијата на градот Хо Ши Мин за справување со организираните мрежи за кражба на домашни миленици и бизнисите што купуваат украдени животни.

Според податоците објавени на 20 октомври, полицијата од почетокот на 2026 година обработила 26 случаи на кражба на домашни миленици во кои учествувале 54 осомничени лица, вклучувајќи кражба на кучиња, мачки, украсни птици и желки.

Од нив, 13 случаи во кои учествувале 33 осомничени резултирале со кривични постапки за кражба, објавија виетнамските медиуми.

Властите сè повеќе ги гонат не само оние што директно крадат домашни миленици, туку и организаторите, собирачите и купувачите кои помагаат во одржувањето на нелегалната трговија.

Истрагите открија софистицирани мрежи што работат преку покраинските граници, при што осомничените користат рачно изработени уреди за електрошок, возила со лажни регистарски таблички и одредени оперативни области за кражба на животни.

Полицијата во градот Хо Ши Мин соопшти дека ќе продолжи да ги засилува патролите, да истражува пријави за кражби и да ги гони мрежите што стојат зад украдените домашни миленици, вклучувајќи ги и оние што ги собираат и продаваат животните.

Властите нагласија дека иако домашните миленици може да имаат релативно скромна парична вредност, нивното емоционално значење за сопствениците честопати далеку ја надминува нивната пазарна цена.

Тагови: домашни миленици

Судбина

Мултимилионер и неговите ќерки застрелани, сопругата нападната со чекан- маскирани напаѓачи им влегле дома

Канадски извршен директор за недвижности и неговите две ќерки беа застрелани и ранети, додека неговата сопруга беше удрена со чекан за време на вооружен грабеж на нивниот мултимилионски дом во луксузен кварт во Торонто.

Дејвид Мортон, извршен директор на MAC Group, и неговото семејство беа нападнати кога тројца маскирани мажи влегоа во нивната затворена заедница во Бридл Пат околу 3:45 часот наутро, објави „Торонто Сан“.

Осомничените, кои беа вооружени со пиштоли и чекан, влегоа во куќата со пет спални соби низ задна врата, изјави за новинарите инспекторот на полицијата во Торонто, Кристи Смит.

Мортон, 75, и неговите ќерки Меги Зохил-Мортон и Кристина Зохил-Мортон беа соочени со неидентификувани натрапници кои носеа скијачки маски и дуксери, објави „Њујорк пост“.

„За време на нападот, се случи физичка пресметка, за време на која осомничените испукаа повеќе истрели, а една жртва беше погодена со чекан“, рече Смит.

Извори за медиумот изјавија дека тројца членови на семејството „се обидоа да се одбранат“ од напаѓачите кога беа застрелани.

Мортон и една од неговите ќерки биле застрелани во ногата, додека другата ќерка претрпела прострелна рана под раката, објави медиумот.

Сопругата на Мортон, Доријана Зохил-Мортон, која е и претседател на MAC Group, била нападната од еден од осомничените кој имал чекан.

Двајца членови на семејството претрпеле „повреди што им го промениле животот“ и се уште се хоспитализирани, додека двајца други претрпеле повреди кои не се опасни по живот, рече Смит.

Toronto CEO David Morton and his two adult daughters were shot inside their Bridle Path home, and his wife was hit with a hammer. Three masked men forced their way in at 3:43 AM and are still out there. https://t.co/l5HNUBu5hN
— keep6ixsolid (@keep6ixsolid) October 29, 2026

Членовите на семејството не се идентификувани врз основа на нивните повреди.

Опис на осомничените не е објавен, но официјалните лица изјавија дека избегале од местото на настанот со теренско возило.

Сè уште не е познато дали е украдено нешто од домот за време на провалата.

Мотивот за нападот не е објавен, но се верува дека крадците имале намера да го ограбат луксузниот имот на мултимилионерот.

„Имаше насилен напад. Од жителите беше побарано да ги предадат вредните предмети што биле во домот. Во моментов не е познато дали успеале да земат нешто“, рече Смит.

„Мотивот за овој тип напад би можел да биде фактот дека ова е богата област каде што луѓето поседуваат работи што се барани“, додаде таа.

Куќата со пет спални соби и седум бањи е проценета на 2,1 милион долари. Има тениско игралиште, базен и приватни градини кои, според огласот, „придонесуваат за луксузен животен стил“.

Блиската куќа на парцела од 1.000 квадратни метри исто така неодамна беше објавена за 8,45 милиони долари.

Градоначалничката на Торонто, Оливија Чау, апелираше за информации за нападот и најави зголемено полициско присуство во областа.

„Длабоко сум тажна поради насилниот упад во домот што се случи рано утрово во населбата Бридл Пат. Моите мисли се со семејството и нивните најблиски, кои минуваат низ нешто низ што ниедно семејство не треба да помине. Се молам за нивно целосно закрепнување“, напиша Чау на социјалните медиуми.

MAC Group е семејна компанија со седиште во Торонто, со филијали специјализирани за недвижности, угостителство и корпоративно сместување.

Мортон ги надгледува сите сектори на компанијата, а според нејзината веб-страница, таа има 30 години искуство во угостителството и индустријата за недвижности.

Нивната ќерка, Кристина, е наведена како основач на „Зохил-Мортон Ло“, адвокатска фирма која нуди услуги од областа на канадското имиграциско право.

Меги Зохил-Мортон е исто така вработена во MAC Group, каде што работи во различни сектори.

Тагови: милионер напаѓачи

Балкан

Турција сериозно ги зголеми капацитетите- дури 62 проценти од струјата се добива од обновливи извори

Климатските промени, предизвикани од високите емисии на CO2, брзо и сè повеќе го влечат светот во хаос, и тоа не само во однос на климата.

Еден начин да се ублажат и забават овие промени е да се намалат емисиите на CO2 и, што е можно поскоро, да се достигнат нула емисии. Турција вложува сериозни напори во оваа област со зголемување на обновливите извори за производство на електрична енергија.

Во пресрет на COP31, 31-та Конференција на Обединетите нации за климатски промени, која ќе се одржи во Анталија, Турција од 9 до 20 ноември, земјата работи на зголемување на производството на електрична енергија од обновливи извори, како и на развој на складирање на енергија и воспоставување домашен систем за тргување со емисии на јаглерод. Сето ова додека турската индустрија се подготвува за нови и построги климатски прописи.

Како што објаснија вкупниот инсталиран капацитет (вкупната моќност на сите електрани што се изградени и поврзани со електроенергетскиот систем) за производство на електрична енергија во Турција достигна 127.355 мегавати (MW) на крајот на септември, од кои капацитетот на обновлива енергија беше 80.315 MW, или околу 62 проценти од вкупниот капацитет. Домашните извори на енергија учествуваа со 72,1 процент од инсталираниот капацитет.

Инсталираниот капацитет на сончевите електрани и ветерните фарми достигна 43.762 MW, или 34,4 проценти од вкупниот капацитет за производство на електрична енергија во земјата.

Турција генерираше 31,79 милијарди киловат-часови (kWh) електрична енергија во септември. Хидроенергијата беше најголемиот поединечен извор, со 8,27 милијарди kWh, или 26 проценти од вкупното производство.

Сончевите електрани генерираа 4,32 милијарди kWh, што претставува 13,6 проценти од вкупното производство, додека ветерните фарми генерираа 3,84 милијарди kWh, или 12,1 процент. Заедно, сончевата и ветерната енергија генерираа 8,16 милијарди kWh електрична енергија во текот на месецот.

Вкупното производство од обновливи извори достигна 18,10 милијарди kWh, или 56,9 проценти од вкупното производство. Домашното производство на електрична енергија изнесуваше 22,35 милијарди kWh, или 70,3 проценти од вкупното производство на електрична енергија.

На крајот на септември, хидроенергијата сочинуваше 32.332 MW инсталиран капацитет, сончевата енергија 28.222 MW, природниот гас 25.009 MW, ветерот 15.540 MW, домашниот јаглен 11.565 MW, увезениот јаглен 10.466 MW, биомасата 2.423 MW и геотермалната енергија 1.798 MW.

Но, постојат и проблеми со овој вид производство на електрична енергија. Кај хидроелектраните е дожд, кај сончевите електрани е недостаток на сончеви денови, кај ветерните турбини е недостаток на ветер... Сепак, според нашите домаќини, овие проблеми можат успешно да се решат со изградба на доволно електрани од сите видови за производство на електрична енергија од обновливи извори.

И со таквата енергија сигурно може да се тргува...

Вкупниот инсталиран капацитет за производство на електрична енергија во земјата на 10 октомври изнесувал околу 127,3 гигавати, при што обновливите извори, според овие податоци, сочинуваат околу 62 проценти од вкупниот капацитет.

Таха Мели Арвас, извршен директор на EPİAŞ, рече дека следниот голем чекор е подобрување на можноста за складирање на електрична енергија произведена од обновливи извори.

EPİAŞ, исто така, управува со системот YEK-G, кој издава, тргува и поништува сертификати за гаранција за потекло поврзани со производството на електрична енергија од обновливи извори. Овие сертификати им овозможуваат на компаниите да документираат дека купуваат електрична енергија од обновливи извори.

Ова најдобро се објаснува со следниве зборови: Замислете дека соларна електрана во Турција произведува повеќе електрична енергија напладне отколку што нејзиниот сопственик може да потроши. Таа може да ја продаде оваа електрична енергија на пазарот, на пример на фабрика или добавувач кој потоа ја продава на своите клиенти. Цената, се разбира, зависи од понудата и побарувачката. Кога многу соларни електрани произведуваат електрична енергија во исто време, цената може значително да падне, па дури и да стане негативна. Навечер, кога сончевите електрани престануваат да произведуваат, побарувачката може да биде поголема од понудата и цената може да се зголеми. Затоа Турција работи на складирање на енергија во батерии - електричната енергија се купува или складира кога е евтина, а се користи или продава кога е поскапа, со трошоци за складирање и загуби.

Тука влегуваат во игра сертификатите што потврдуваат дека електричната енергија доаѓа од обновливи извори. Ова е дел што EPİAŞ го разви специјално преку турскиот YEK-G систем. Имено, за секои 1 MWh електрична енергија произведена од регистриран обновлив извор, се издава електронски сертификат што го докажува неговото потекло. Сертификатите може да се купуваат и продаваат независно од самата електрична енергија.

Секако, се поставува логичното прашање зошто фабриката би платила за тој сертификат? Па, затоа што клиентите, инвеститорите и регулаторите сè повеќе бараат доказ за „јаглеродниот отпечаток на производството“ (вкупната количина на стакленички гасови произведени за време на производството на производ или услуга). Компанијата што купува сертификати може да ја документира употребата на електрична енергија од обновливи извори и да ја вклучи во својот извештај за одржливост. Таквата компанија може да постигне разни придобивки, од предности при склучување идни договори (бидејќи покажува колку е „еколошки свесна“), до подобра конкурентност на извозните пазари, до разни други комерцијални и финансиски предности.

Докажливата употреба на обновлива енергија може да помогне и во привлекувањето инвеститори, добивањето зелено финансирање или исполнувањето на барањата на одредени програми.

Турција, исто така, најави воспоставување на национален систем за тргување со емисии, кој ќе им овозможи на компаниите опфатени со системот да тргуваат со единици за емисии поврзани со емисиите на стакленички гасови. Системот ќе биде во пилот-фаза во текот на 2026 и 2027 година. Според сегашните правила, 2026 година е година на следење, во која компаниите ќе мора да ги пријават своите емисии, но нема да бидат обврзани да ги предадат единиците за емисии. Механизмот за одредување цени на емисиите ќе започне да се спроведува во 2027 година.

Мустафа Ајдин, заменик-генерален директор на EPİAŞ за пазари на животната средина и минерали, изјави дека индустриите што учествуваат во системот би можеле да ги користат приходите генерирани од неговата имплементација за финансирање на инвестиции во енергетската транзиција.

Турција го развива системот за тргување со емисии во време кога нејзините извозници се подготвуваат за Механизмот за прекугранично прилагодување на јаглеродот (CBAM) на Европската унија. Овие правила се особено важни за Турција, чии производители извезуваат во голема мера на европските пазари.

Компаниите што не се во можност да обезбедат сигурни податоци за емисиите или да докажат колку јаглерод е содржан во нивните производи би можеле да се соочат со повисоки трошоци за усогласување.

Тагови: турција обновливи извори