Мистеријата на Меркур: Како е можно оваа планета воопшто да постои? - Канал 5

Наука

Мистеријата на Меркур: Како е можно оваа планета воопшто да постои?

Премногу мал, премногу густ и премногу блиску до Сонцето, Меркур е планетарна загатка што побива речиси сè што знаеме за формирањето на планетите. 

Мистеријата на Меркур: Како е можно оваа планета воопшто да постои?

Ги збунува астрономите со децении, но новата вселенска мисија што пристигнува следната година конечно би можела да ја реши мистеријата на планетата што, според сите извештаи, не треба да постои, пишува Би-Би-Си.

На прв поглед, Меркур може да изгледа како најдосадната планета во Сончевиот систем. Неговата неплодна површина нема значајни карактеристики, нема докази за вода во минатото и има тенка атмосфера што едвај постои. Сепак, под таа неинтересна надворешност лежи фасцинантен и неверојатен свет обвиткан во мистерија.

Планетарна аномалија

Планетарните научници сè уште се загрижени од самото постоење на оваа планета. Меркур е мал - 20 пати помалку масивен од Земјата. И покрај ова, таа е втората најгуста планета во нашиот систем, веднаш по Земјата, а причината за ова е огромното метално јадро што го сочинува поголемиот дел од нејзината маса. Неговата необична орбита, блиску до Сонцето, е исто така нешто што астрономите не можат целосно да го објаснат. Сè се сведува на клучно прашање: Како се формирал Меркур на прво место?

Мистеријата за потеклото на Меркур е една од најголемите во Сончевиот систем, но одговорите би можеле да дојдат наскоро. Заедничката европско-јапонска мисија БепиКоломбо, лансирана во 2018 година, е на пат кон Меркур. Сондата ќе биде првиот посетител на планетата по повеќе од една деценија, а кога ќе влезе во орбитата во ноември 2026 година, една од нејзините клучни цели ќе биде да открие од каде потекнува Меркур. Разбирањето на неговото минато е клучно не само за нашиот Сончев систем, туку и за проучувањето на егзопланетите - светови што орбитираат околу други ѕвезди.

„Меркур е веројатно најблискиот аналог на егзопланета што го имаме“, вели Саверио Камбиони, планетарен научник на МИТ. „Тоа е фасцинантен свет“.

Траги од минати мисии

Првите сомневања дека нешто не е во ред со Меркур се појавија откако вселенското летало Маринер 10 на НАСА прелета покрај планетата во 1974 и 1975 година. Мерењата на гравитацијата открија бизарна внатрешност. Додека Земјата, Венера и Марс имаат јадра што сочинуваат околу половина од нивниот радиус, јадрото на Меркур зафаќа дури 85 проценти, со само тенка карпеста обвивка и кора на врвот.

„Формирањето на Меркур е голем проблем“, вели Никола Тоси од Германскиот воздухопловен центар во Берлин. „Сè уште не е јасно зошто Меркур изгледа така како што изгледа“.

Мисијата на НАСА „Месинџер“, која орбитираше околу планетата од 2011 до 2015 година, само ја продлабочи мистеријата. И покрај екстремните температури што се искачуваат до 430°C во текот на денот и паѓаат до -180°C ноќе, „Месинџер“ откри испарливи елементи како што се калиум и ториум на површината, кои требало да испариле одамна. Пронајдени се дури и воден мраз во засенчени поларни кратери и сложени молекули како хлор.

Теорија за џиновски судир

Моделите за формирање на планети едноставно не можат да го објаснат Меркур каков што го гледаме денес. „Тоа е мачно“, признава Шон Рејмонд, експерт за формирање на планети од Универзитетот во Бордо. Астрономите развија неколку сценарија, од кои најпопуларно е она за џиновски судир.

Според оваа идеја, Меркур некогаш бил многу поголем, можеби двојно помасивен и поголем од Марс, и орбитирал подалеку од Сонцето. Во првите 10 милиони години од своето постоење, овој „прото-Меркур“ бил погоден од друг масивен објект, соголувајќи ги неговите надворешни слоеви и оставајќи само густо, јадро богато со железо.

„Општото толкување е дека Меркур претрпел џиновски удар кој отстранил поголем дел од мантија“, вели Алесандро Морбидели од опсерваторијата Азурен Брег. Сепак, таков удар би барал неверојатно голема брзина, што се смета за малку веројатно. Исто така, не е јасно како испарливите елементи преживеале таков катастрофален настан.

Друга можност е дека Меркур не бил целта, туку ракета што се судрила со друг свет, како Венера. Исто така е мистерија зошто остатоците од судирот не формирале месечини околу Меркур, што денес ги нема.

Една од алтернативните теории е дека немало џиновски удар, туку дека Меркур е формиран од материјал поблиску до Сонцето кој бил природно побогат со железо. Но, тогаш останува нејасно зошто планетата престанала да расте. Поновите модели сугерираат дека карпестите планети се формирале поблиску до Сонцето, а потоа мигрирале нанадвор.

БепиКоломбо во потрага по одговори

Мисијата БепиКоломбо, составена од две вселенски летала - европски и јапонски - треба да обезбеди клучни податоци. Откако ќе стигнат до Меркур, вселенското летало ќе се одвои и ќе почне да го мапира составот на површината, проучувајќи ја гравитацијата и слабото магнетно поле. „БепиКоломбо ќе изврши дополнителни мерења што можат да ни кажат за потеклото на планетите“, вели Тоси. Ако Меркур навистина претрпел џиновски удар, требало да создаде магматски океан за кој мисијата би можела да најде докази.

Мерењата на гравитацијата ќе откријат повеќе за структурата на јадрото, а инструментите детално ќе ги анализираат енигматските испарливи материи. Мисијата би можела да реши и други мистерии, како на пример зошто површината на Меркур е толку темна, рефлектирајќи значително помалку светлина од Месечината.

Конечен доказ: Парче од Меркур на Земјата?

Иако научниците сонуваат за мисија што би донела примероци од Меркур, пореална надеж е да се пронајдат метеорити што потекнуваат од него. Постои хипотеза дека ретка класа метеорити, наречени аубрити, претставуваат парчиња од „прото-Меркур“. Камил Картие од Универзитетот во Лорена води студија што треба да ја потврди или побие оваа врска во следните неколку години. „Треба да имаме силни докази за или против оваа хипотеза“, вели Картие.

Разбирањето на потеклото на Меркур е клучно за разбирање на формирањето на планетите воопшто. Под неговата сива, полна со кратери површина, овој енигматичен свет би можел да биде едно од најфасцинантните места во Сончевиот систем.

Тагови: Меркур планета

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Германската влада потрошила 5,8 милиони евра за мебел и декорирање- на граѓаните им препорачуваат да штедат

Граѓаните се соочуваат со растечки трошоци и намалувања на јавните услуги, додека федералната влада троши милиони евра за мебел, осветлување и декорација, тврди Германското здружение на даночни обврзници.

Германската влада потрошила 5,8 милиони евра за мебел и декорирање- на граѓаните им препорачуваат да штедат

Од почетокот на тековниот мандат на Бундестагот во мај 2025 година, федералната влада потрошила околу 5,8 милиони евра за нов мебел, опрема за простории и декорација. Бројките беа објавени во одговорот на владата на пратеничко прашање од пратеничката група на Алтернатива за Германија (AfD) во Бундестагот.

Бројките предизвикаа остри критики од Германското здружение на даночни обврзници.

Претседателот на здружението, Рајнер Холцнагел, особено го критикуваше она што го опиша како несовпаѓање помеѓу повиците до граѓаните да штедат и трошењето во рамките на државниот апарат.

„Наводно нема простор за намалување на финансискиот товар врз граѓаните, но кога станува збор за самиот државен апарат, ременот е доста лабав - кога станува збор за декорација и такви работи“, изјави Холцнагел за германскиот весник „Ноје Оснабрикер Цајтунг“.

Министерствата за надворешни работи, одбрана и финансии се меѓу најголемите трошачи

Шеснаесет федерални министерства потрошиле вкупно околу 5,8 милиони евра од мај 2025 година. Оваа сума вклучува не само класичен мебел, туку и ламби, теписи, завеси, слики, скулптури и украсни растенија.

Министерството за надворешни работи издвоило пари специјално за мебел и декорација. Од почетокот на тековниот мандат, потрошило вкупно 840.062 евра за мебел, ламби, теписи и декорација. Само во 2026 година, околу 256.000 евра биле издвоени за ламби, теписи и завеси.

Министерството за одбрана е на второ место со околу 813.000 евра. Федералното министерство за финансии, исто така, евидентирало значителни трошоци. Одделот предводен од министерот за финансии Ларс Клингбеил (SPD) инвестирал повеќе од половина милион евра во мебел, опрема и декорација од мај 2025 година.

Министерството за финансии е на врвот на листата по трошоци за декорација

Податоците за трошоците за декорација се особено интересни. На прво место е Министерството за финансии, кое од мај 2025 година издвои вкупно 45.077 евра за оваа намена. Ова значи дека овој оддел учествува со повеќе од една четвртина од вкупните трошоци за декорација на федералната влада.

Министерството за финансии, исто така, евидентираше значителни трошоци за опремување на канцеларии на највисоко ниво на управување. Само во 2026 година, досега се потрошени 47.737 евра за реновирање и повторно опремување на овие канцеларии.

За Здружението на германски даночни обврзници, овие бројки се причина да се преиспита политиката на трошење на федералната влада. Холцнагел смета дека оние кои бараат заштеди од граѓаните мора да ги применуваат истите стандарди и во своите институции и министерства.

Според него, Комитетот за буџет на Бундестагот има посебна одговорност, што сега може да покаже колку сериозно политичарите ги сфаќаат најавените мерки за штедење.

Оваа контроверзност повторно го отвора поширокото прашање за одговорноста на федералната влада во ракувањето со парите на даночните обврзници. Особено во време кога јавните финансии се под притисок, граѓаните внимателно ќе следат на што политичарите ги трошат своите пари.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Тенис

Најпопуларниот Јутјубер на светот одигра тајбрејк со Серена, доби предност од 6:0 (ВИДЕО)

Серена Вилијамс се врати на теренот по пензионирањето. 

Најпопуларниот Јутјубер на светот одигра тајбрејк со Серена, доби предност од 6:0 (ВИДЕО)

Една од најголемите, а според многумина и најголемата тенисерка на сите времиња, одигра еден натпревар на Вимблдон, го загуби, а сега се врати на теренот во интересен судир.

Американската тенисерка го прифати предизвикот и ги вкрсти рекетите со најпопуларниот стример и јутјубер во светот, „Спид“. Американскиот јутјубер имаше и голема предност во тајбрејкот што го одиграа. Тој доби предност од 6:0, па му требаше само еден поен за победа.

Дуелот започна, „Спид“ го имаше првиот сервис, меѓутоа, Серена освои осум последователни поени со прилично бавно темпо и славеше. Беше многу јасно дека дури и со 10% од нејзината сила во играта (можеби и помалку) Серена немаше проблем да го добие овој необичен натпревар. „Спид“ беше нервозен, фрлајќи го својот рекет, ништо не помогна. Легендата е легенда на крајот на краиштата.

Тагови: Серена Вилијамс

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Илон Маск на удар на демократите, почнуваат голема истрага: Ќе ги следиме фактите, ќе примениме закон

Лидерот на демократите во Претставничкиот дом, Хаким Џефрис, не ја исклучи можноста за конгресна истрага против Илон Маск.

Илон Маск на удар на демократите, почнуваат голема истрага: Ќе ги следиме фактите, ќе примениме закон

Лидерот на демократите во Претставничкиот дом, Хаким Џефрис, не ја исклучи можноста за конгресна истрага против Илон Маск, бидејќи повиците за истрага против Одделот за владина ефикасност (DOGE) и другите сојузници на Доналд Трамп се интензивираат пред демократското преземање на Претставничкиот дом.

„Ќе ги следиме фактите“, рече Џефрис за можната истрага. „Ќе го спроведеме законот. Ќе го почитуваме Уставот“.

Маск се појави како потенцијална цел за демократски надзор, а некои конгресмени повикуваат на темелна истрага за неговата работа на чело на DOGE.

Повиците за истрага доаѓаат откако демократите, по победата на среднорочните избори, почнаа да ги мобилизираат партиските редови за да истражат наводна корупција во администрацијата на Трамп.

Кога беше прашан дали Илон Маск треба да биде истражен од новото демократско мнозинство, Џефрис одби да се обврзе на формална истрага, туку наместо тоа посочи конгресмените од кои се очекува да ги водат напорите за надзор на демократите.

„Џејми Раскин и Роберт Гарсија ќе ги водат нашите напори за конгресен надзор. Ќе им го препуштам тоа на нив“, изјави Џефрис за Fox News Digital.

Раскин, демократ од Мериленд, веќе навести дека DOGE може да биде под лупа на Конгресот. Тој минатата недела за Fox News Digital изјави дека верува оти истрагата е оправдана, иако призна дека во овој момент нема конкретен план.

„Немав никаков конкретен план. Слушајте... DOGE беше катастрофа за Америка и сум прилично сигурен дека барем еден конгресен комитет ќе го истражи. Таа истрага е неопходна“, рече Раскин.

Со мнозинството, можноста за нови истраги добива на интензитет, бидејќи се очекува Раскин и Гарсија да ги преземат функциите претседатели на Комисиите за судство и надзор на Претставничкиот дом.

Џефрис, Раскин, Гарсија и помошникот на демократскиот лидер Џо Негус веќе почнаа да развиваат стратегија и планови за истражната агенда на партијата.

Џефрис е во трка за претседател на Претставничкиот дом, откако официјално ја објави својата кандидатура само еден ден откако демократите го вратија мнозинството на среднорочните избори. Сепак, демократите се поделени околу тоа дали да го поддржат Џефрис или друг кандидат кој ќе ја претставува партијата како претседател.

Изборите за лидерство на Демократската партија во Претставничкиот дом ќе се одржат на 18 ноември, а членовите на партијата ќе гласаат со тајно гласање за да ги зачуваат своите индивидуални избори доверливи.

На Џефрис ќе му треба едноставно мнозинство од гласовите на демократите за да ја добие номинацијата на партијата, но ќе му требаат 218 гласови на пленарната седница за официјално да биде избран за претседател на Претставничкиот дом.

Тагови: демократите Илон Маск

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер