Истражување: Луѓето кои редовно читаат книги живеат 23 месеци подолго од оние кои воопшто не читаат - Канал 5

Истражување: Луѓето кои редовно читаат книги живеат 23 месеци подолго од оние кои воопшто не читаат

 Сè поголем број истражувања посочуваат дека читањето може да биде многу помоќно отколку што се мисли. 

Истражување: Луѓето кои редовно читаат книги живеат 23 месеци подолго од оние кои воопшто не читаат

Всушност, редовното читање е поврзано со понизок стрес, подобро помнење, заштита од умствен пад и деменција, па дури и - со подолгиот живот. Имено, според нови испитувања од американскиот универзитет „Јејл“, луѓето кои редовно читаат книги живеат во просек 23 месеци подолго од оние кои воопшто не читаат. Новиот научен труд е објавен во „Журналот“ за неврологија (The Journal of Neuroscience).

Секој јануари, многумина си поставуваат цел - конечно, да читаат повеќе. Се враќаме на читањето одново, затоа што звучи како здраво ветување за повеќе мир, здрава љубопитност и бегство од секојдневието.

- Кога ќе се изгубите во книга, често влегувате во состојба слична на транс, слична на медитацијата, а оваа состојба е длабоко заштитна. Значи, ако Вашата новогодишна одлука е да читате повеќе, можеби правите повеќе отколку само надополнување на Вашата библиотека. Вложувате во структурата на Вашиот мозок, Вашата емоционална отпорност и Вашата сопствена долговечност, вели Зои Шо, психотерапевт од Лос Анџелес, која го истражувала односот меѓу читањето и долговечноста.

Ефектот на долговечноста: Зошто читателите на книги живеат подолго?

Идејата дека читањето може да помогне за подолг живот, можеби звучи „премногу добро за да биде вистинито“, но истражувачите од Училиштето за јавно здравје при „Јејл“ ѝ даваат дополнителна научна тежина.

Во текот на 12 години, истражувачите следеле 3.635 лица на 50 години и повозрасни, прочучувајќи ја врската меѓу навиките за читање и преживувањето. Тие откриле дека луѓето кои редовно читаат книги живееле во просек 23 месеци подолго - дури и откако ќе се земат предвид фактори како образованието, приходот, основното здравје, депресијата и когнитивните способности. Со други зборови, самото читање било поврзано со поголема долговечност, а не само со придобивките што често ги имаат читателите.

Елизабет А. Л. Штајн-Мороу, истражувачка и професорка по Образовна психологија на Универзитетот на Илиноис во Урбана-Шампејн која не е вклучена во истражувањето на „Јејл“, се согласува со наводите, како и Рејмонд Мар, професор по психологија на Универзитетот „Јорк“ во Канада.

- Социјалната поврзаност е неверојатно важна за здраво стареење. А, читањето фикција може да ни даде замена за социјално искуство. Кога читаме, ментално вежбаме врски, емоции и перспективи - дури и кога сме физички сами, вели проф. Мар.

Осаменоста денес се смета за фактор на ризик за предвремена смртност, споредлив со пушењето и дебелината. Книгите помагаат во борбата против осаменоста, нудејќи друштво без притисок и интимност без ранливост - а и читателите кои учествуваат во клубови за книги, исто така, добиваат многу реална социјална корист. Натаму, друга причина зошто читањето ја подобрува долговечноста е тоа што се чини дека делува благотворно на намалување на стресот.

- Кога луѓето читаат, тие често влегуваат во фокусирана, но контемплативна ментална состојба. За некои, тоа дури станува и еден вид медитација и начин за другите медитативни практики. Смиреноста што ја носи читањето може да помогне во намалувањето на стресот и така да се поттикне долговечноста, објаснува проф. Мар.

- Ова има смисла, бидејќи стресот е еден од најмоќните забрзувачи на стареењето - истражувањата покажуваат дека го зголемува воспалението во телото, го нарушува сонот, ја ослабува имунолошката функција и го оптоварува кардиоваскуларниот систем - дури и на молекуларно ниво. Накратко, читањето нежно го става нервниот систем во состојба на регулирање, вклучувајќи го мозокот додека му овозможува на телото да се одмори, се надоврзува проф. Шо.

Но, подолгиот живот е само дел од приказната - повеќето луѓе сакаат да го одржат својот мозок здрав како што стареат. Тука читањето може да има уште поголемо влијание. Во таа смисла, стручњаците нагласуваат дека читањето не ги запира биолошките процеси на деменција, туку му помага на мозокот да функционира подобро и покрај нив.

- Читањето истовремено активира повеќе мозочни мрежи - јазик, внимание, меморија и имагинација - коешто, со тек на времето, ја зајакнува когнитивната резерва, вели Шо. - Когнитивната резерва е способноста на мозокот да компензира за оштетувања или промени поврзани со возраста, помагајќи му да остане флексибилен и отпорен како што старееме. Сите сме запознаени со принципот „искористи го или изгуби го тоа“, а читањето ги вежба нашите ментални мускули со тоа што нè тера да замислуваме нови искуства и идентитети, пренесувајќи нè во нови, привлечни светови коишто ја стимулираат нашата љубопитност и барајќи од нас да задржиме многу информации во нашите умови, додаде таа.

На емоционално ниво, читањето е исто толку моќно, потсетува Мар.

- Нашето истражување се сосредоточува на потенцијалот на фикцијата да поттикне емпатија. Приказните нè ставаат во телото на луѓе со различни идентитети и искуства. За да ги разбереме, се потпираме на сопствените емоционални сеќавања - а оваа практика ја зајакнува нашата способност да ги разбираме другите во реалниот свет, појасни Мар.

Ник Батрик, доцент по социјална психологија на Универзитетот на Висконсин-Медисон, дополнително ги објаснува овие ефекти.

- Луѓето кои читаат повеќе имаат тенденција да го гледаат социјалниот свет низ посложена леќа, што помага да се разбере секојдневниот свет на побогат и помалку стереотипен начин, вели тој.

Аудиокнигите и љубовта на мозокот кон зборовите

И аудиокнигите, исто така, се вклучени во овие совети, препораки и придобивки. Научниот труд открива дека мозокот ги обработува приказните речиси идентично, без разлика дали се читаат или се слушаат.

- И додека слушаме аудиокнига, сè уште градиме ментални модели на ликови и светови. Многу од истите процеси се вклучени, нагласи Мар.

Батрик се согласува, забележувајќи дека не станува збор за движењето на очите на страницата, туку се работи за средба со различноста, предизвикот и новината.

- Аудиокнигите дури можат да понудат и уникатни придобивки. Тие им овозможуваат на луѓето да ги комбинираат приказните со движењата, како одење или вежбање. И таа комбинација може да има дополнителни здравствени придобивки, а воедно и да го подобри и задржувањето на умственото здравје, надополнува проф. Шо.

Сè на сè, „читањето е активност на целиот мозок - истовремено го помнењето, вниманието, важноста, емоциите и имагинацијата“, се согласуваат психолозите.

- За да ги искористите овие придобивки од читањето, треба да го претворите во навика - но не мора да правите драстични промени. Така, 10 до 30 минути на ден се доволни за да ги почувствувате значителните придобивки со текот на времето, па затоа најдобриот совет е: Едноставно, правете го тоа, вели Батрик.

Мар се сложува, препорачувајќи: Планирајте го тоа време како што би планирале и секое друго нешто што го цените. Исто така, важно е навиката да Ви донесе задоволство.

- Изберете книги што навистина Ве интересираат, а не онакви за коишто мислите дека „мора да ги прочитате“, советува Шо.

Затоа што, на крајот на краиштата, читањето носи многу повеќе корист од забавата - без разлика кога ќе почнете. Во таа смисла, стручњаците велат: Никогаш не е предоцна да се откријат - или преоткријат радоста и долгорочните придобивки од читањето.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Со децении биле најдобри пријателки- направиле ДНК тест и се шокирале

Две жени по потекло од Индија, обете во своите 40-ти години, кои биле посвоени како бебиња од различни семејства и пораснале блиску една до друга во Холандија, сега откриле дека се биолошки сестри.

Со децении биле најдобри пријателки- направиле ДНК тест и се шокирале

Мена Гелтинк и Минал Тијсен, родени во раните 1980-ти, биле посвоени од две различни сиропиталишта во западниот индиски град Мумбаи, со само неколку месеци разлика.

Кога првпат се запознале во раните тинејџерски години, на настан организиран од агенцијата за посвојување преку која нивните родители ги посвоиле, биле воодушевени од необичните сличности во нивниот изглед и однесување.

Мена, која сега има 43 години, јасно се сеќава на тој ден.

„Сите посвоени деца беа собрани заедно за да се дружат, да се зближат и да вечераат заедно.“

И Мена и Минал биле со пријатели, кои забележале колку многу личат.

„Тие рекоа: „Погледни се во огледало.“ А јас си реков: „О, Боже, таа го има мојот нос! Се смееме на ист начин.“ Постојано ја гледав на вечера“, изјави Мена за Би-Би-Си од својот дом во Холандија.

Следниот ден, девојките разменија телефонски броеви и адреси и ветија дека ќе останат во контакт.

Иако немаше индикации дека се крвно поврзани, нивната врска беше моментална и тие си пишуваа писма една на друга со години, честопати нарекувајќи се „сестра“ затоа што „така се чувствуваа“.

Тие си пишуваа една на друга за училиштето, пријателите, момчињата, излегувањата и танцувањето. Тие си раскажуваа за спортовите што ги играат и разговараа за музика, откривајќи дека и двете ги сакаат Бекстрит Бојс.

Потоа, пред 15 години, тие ја изгубија врската. Минал се пресели во Франција. Мена неодамна го роди своето прво дете и беше зафатена.

Во 2017 година, Мена присуствуваше на уште едно собирање на посвоени деца од Индија, каде што слушна за ДНК тестирањето на MyHeritage и одлучи самата да го направи тестот. Но, таа никогаш не најде совпаѓање, а претходно оваа година ја избриша апликацијата затоа што нејзиниот телефон беше полн.

Потоа, на 20 мај, Мена доби порака од Минал на Фејсбук.

„„Се сеќаваш на мене?“ праша таа.

Минал го направила ДНК тестот во април додека ги посетувала своите родители во Холандија и прикачила снимка од екранот од нејзиниот тест.

„Ја преинсталирав апликацијата. Бев толку нервозна што ја внесов лозинката погрешно 10 пати пред да можам да се најавам“, вели Мина.

Резултатот не можеше да биде појасен - двете жени беа „100% совпаѓачки“.

„Имав „целосна сестра“, што значи дека ги делевме истите биолошки мајка и татко“, објаснува Мина.

„Беше како да добив инјекција со адреналин. Плачев. Минал беше делчето што недостасуваше од сложувалката што го чекав толку долго. Се нарекувавме сестра. Ова ДНК совпаѓање беше потврда дека сите наши интуиции беа точни“.

Во еден прекрасен сончев ден во август, старите пријателки се сретнаа за прв пат откако открија дека се сестри.

„Беше неверојатно. Се чувствував како да се враќам дома“, вели Мина, сега мајка на три деца.

„Со години, Минал и јас чувствувавме голема празнина во нашите срца. Се чувствуваме како да сме комплетни. Сега сè изгледа како што треба да биде“.

Известувајќи за нивното „емотивно повторно обединување“, Ројтерс наведува дека „солзи, прегратки и смеа го прекинале нивниот состанок... по што следело нивното прво заедничко селфи“.

44-годишната Минал, која живее во Франција со својот партнер и двајцата сина, рекла дека кога резултатите од ДНК тестот стигнале во април, првично не сфатила дека нејзиниот партнер е истиот тинејџер кој се држел до неа кога се запознале пред 30 години.

Сфатила дури кога ги видела своите фотографии на социјалните мрежи. „„Мина: Сестра“. Не можев да поверувам. Бевме пријателки пред да станеме сестри. Бевме сестри цело време“, рекла таа, „но не го знаевме тоа“.

Мена и Минал биле посвоени од два различни холандски пара од различни сиропиталишта. Минал вели дека пораснала во мало село во Холандија со родители кои предавале во приватно училиште.

„Тие беа и мои учителки“, вели таа. „Тие беа многу љубезни луѓе, многу доверливи“.

Нејзиниот татко починал пред неколку години, но нејзината мајка сè уште живее во истото село. „Разговараме секој ден. Таа е сè уште моето безбедно место“, додава таа.

Во 2003 година, кога имала 19 години, Мина посетила сиропиталиште во Мумбаи со своите родители и нејзиниот брат, кој бил посвоен од Гоа.

Тие поминале две недели пребарувајќи ги евиденциите, обидувајќи се да дознаат за биолошките родители на Мина, „бидејќи ми беше важно да знам од каде сум. Но, сиропиталиштето не сакаше да открие никакви детали за нив“, вели таа.

Од мај, Мина и Минал разговараат секој втор ден. Тие се запознале со сопружниците, децата, браќата и сестрите и родителите.

„Секој забележува како ги завршуваме речениците еден на друг, како климаме со главата или одиме на сличен начин“, вели Мина.

Фактот дека сме браќа и сестри ми е сè уште јасен, вели таа.

„Понекогаш разговараме два часа и губиме чувство за време, одеднаш се сеќавајќи се дека треба да купиме намирници или да ги земеме децата од училиште“.

Едно нешто што таа и нејзината сестра „би сакале да го направат“, вели Мена, е да се вратат таму каде што сè започнало.

„Би сакале еден ден да одиме заедно во Индија, да шетаме по улиците на Мумбај. Имаше моменти кога и двете се чувствувавме многу осамено, како кога го загубив татко ми или кога поминав низ скршено срце“, вели таа.

„Жал ми е што не можевме да бидеме заедно - можевме да споделиме среќа, да си помогнеме едни на други во тешки времиња.“

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Филипче: Целиот проблем со откупот на грозјето ќе беше решен со 5,5 милиони евра

Претседателот на СДСМ, д-р Венко Филипче, во емисијата „Само интервју“, на телевизија Канал 5, нагласи дека власта потроши 5,5 милиони евра за Дејвид Гета, во услови кога лозарите се соочуваат со сериозни проблеми со откупот на грозјето. 

Филипче: Целиот проблем со откупот на грозјето ќе беше решен со 5,5 милиони евра

Филипче посочи дека целиот проблем со откупот на грозјето ќе беше решен со само 5,5 милиони евра, но Владата не презема мерки за да им помогне на лозарите додека грозјето скапува по лозјата.

„Зошто не се потрошија 5,5 милиони евра за земјоделците? Целиот проблем со откупот, сега на грозјето, ќе беше решен со 5,5 милиони евра. А сега скапува грозјето по насадите. Откупувачите не го откупуваат грозјето, и Владата нема мерка и никако не реагира.“ рече Филипче.

Во интервјуто, Филипче посочи дека состојбата во земјоделството е дел од пошироката криза во која се наоѓа државата со ВМРО на власт, посочувајќи ги нискиот стандард, осиромашувањето на граѓаните и проблемите во повеќе сектори.

„Финансиската и економска криза во која што се наоѓаме, прекумерното задолжување, како никогаш досега од независноста, скоро 12 милијарди евра, а Владата на ВМРО наследи 8 милијарди евра долг, нискиот стандард и осиромашувањето на граѓаните, проблемите и катастрофата што се случува во секој сектор, во земјоделството, во образованието и здравството, сметам дека е еден така критичен период да треба да посветиме многу внимание и да зборуваме многу внимателно, затоа што можно е државата целосно да тргне во правец во којшто не сме се движеле од ’91-ва година наваму“ рече Филипче.

YouTube video

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Си Џинпинг се разболел за време на посетата на Индија?- се споменува мозочен удар

Социјалните медиуми се преполни со шпекулации дека Си Џинпинг во неделата ја пропуштил вечерата на БРИКС во Делхи и брзо се вратил во Кина откако се разболел.

Си Џинпинг се разболел за време на посетата на Индија?- се споменува мозочен удар

Си беше во Индија за прв пат по седум години, присуствувајќи на 18-тиот самит на БРИКС, но се врати пред другите светски лидери на 13 септември. Тој не е виден во јавноста откако се вратил во Кина, што ги разгорува гласините, според „Индипендент“.

Видео објавено од индиската државна телевизија го прикажува индискиот премиер Нарендра Моди како накратко го прекинува својот воведен говор на самитот за да провери како е Си, кој седеше лево од него.

Кинеското Министерство за надворешни работи претходно оваа недела соопшти дека Си го напуштил Делхи во недела попладне откако „успешно го завршил“ своето учество на самитот. Посетата се чинеше дека е според распоредот за самитот од 12 до 13 септември, но траела само околу 24 часа.

Шпекулациите за влошувањето на здравјето на 73-годишниот лидер започнаа во понеделник откако претседателот на Кинеската демократска партија, нерегистрирана политичка организација, во објава на платформата X тврдеше дека Си се онесвестил за време на самитот на БРИКС и бил вратен во Кина на итно лекување.

Си Ванџун, кој живее во Соединетите Американски Држави, тврдеше дека Си доживеал тежок исхемичен мозочен удар, но одбил лекување во Делхи. Си Ванџун тврдеше дека кинескиот претседател бил однесен во болницата 301 во Пекинг по слетувањето во неговата земја.

„Кога се качил во авионот, Си Џинпинг одел со тешкотии, неговите чекори биле нестабилни, а неговото тело постојано се навалувало налево“, тврдеше Си.

Американскиот новинар Бил Герц изјави во среда дека „кружат гласини“ за здравјето на Си и тврдеше дека има шпекулации дека „армиите на соперничките групи се мобилизираат за граѓанска војна“.

Хенри Гао, професор по право на Сингапурскиот универзитет за менаџмент, рече дека „секој што ги отфрла неодамнешните гласини за Кина како „само гласини“ треба да оди на брз курс по кинеска историја“.

„Во вистинските раце“, рече тој, гласините можат да станат „политичко оружје“.

„Си Џинпинг не е добро. Овој пат, Кина не можеше да ја скрие својата состојба“, напиша политичкиот аналитичар Гордон Чанг.

„Киркулираат сензационални гласини дека кинеската војска ги ослободила двајцата од најмоќните непријатели на Си Џинпинг, Бо Силај и Жоу Јонгканг. Ако гласините се вистинити - а тешко е да се поверува - Си нема да се чувствува безбедно да ја напушти Кина“.

Гласините за здравјето на Си ја доведоа во прашање неговата планирана посета на Соединетите Држави, каде што треба да се сретне со претседателот Доналд Трамп на 24 септември. Тоа ќе биде нивна трета средба лице в лице во изминатата година.

Претседателот на Јужна Африка, Сирил Рамафоса, кој присуствуваше на вечерата на БРИКС, е потврдено дека се разболел по враќањето од самитот.

Рамафоса (73) оттогаш се повлече од јавните настапи поради лоша здравствена состојба, по совет на неговиот медицински тим, соопшти неговата канцеларија. Тој се врати во Делхи во понеделник, каде што лекарите го советуваа да се одмори и да се опорави.

Се шпекулира дека храната што се служи во БРИКС може да биде поврзана со болеста на Рамафоса. Тоа не е единственото прашање околу менито на самитот - опозициските партии во Индија го критикуваа Моди за тоа што им послужил вегетаријанска вечера на лидерите во посета, обвинувајќи го дека ја игнорира културната разновидност на Индија. Моди, како и многу членови на доминантните хиндуистички касти, е вегетаријанец.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер