Индикаторите укажуваат дека годишната стапка на раст паднала од 5% на речиси 0%. Високата инфлација ја натера Централната банка да ги задржи каматните стапки на 21%, а глобалните трговски тензии дополнително ги ослабуваат руските пазари, кои во голема мера зависат од извозот на суровини.

Сергеј Лавров, рускиот министер за надворешни работи, неодамна за американската мрежа CBS изјави дека Русија станала отпорна на западните санкции бидејќи ја „реструктурирала економијата за да биде самоодржлива“. Овие тврдења се во спротивност со анализата на „The Economist“.

Според публикацијата, првите симптоми на економското забавување се видливи низ целата земја, од Калининград до Владивосток. Доказ за ова се податоците од Голдман Сакс, кои покажуваат дека од крајот на минатата година, годишната стапка на економски раст на Русија паднала од околу 5% на речиси нула. Слични трендови покажуваат и месечните проценки за раст подготвени од Руската развојна банка, ВЕБ. Сбербанк, најголемиот руски заемодавач, исто така, пријавува надолен тренд во прометот на бизнисите со висока фреквенција.

Иако руската влада е повоздржана во своите коментари, таа признава дека ситуацијата се променила. На почетокот на април, руската Централна банка објави дека неодамна се регистрирани падови во производството во многу сектори, предизвикани од брзото опаѓање на побарувачката.

Крај на економското чудо

Во последните три години, сигналите од источното соседство на Полска беа многу позагрижувачки. И покрај санкциите и воените расходи, руската економија ги надмина речиси сите прогнози. Ова се должеше на комбинација од фискална експанзија, високи цени на суровините и милитаризација на економијата. По целосната инвазија на Украина во 2022 година, економистите предвидуваа пад на годишниот БДП на Русија до 15%. Во реалноста, стапката падна за само 1,4%, потоа се зголеми за 4,1% во 2023 година и за 4,3% во 2024 година. Потрошувачката доверба достигна речиси рекордни нивоа.

Додека се чинеше дека Доналд Трамп, претседателот на САД, би можел да му даде на Владимир Путин што сака за да ја заврши војната во Украина, некои аналитичари предвидуваа дека руската економија ќе се забрза уште повеќе во 2025 година. Тековните податоци укажуваат на сосема поинакво сценарио.

Што стои зад ненадејното забавување?

Три причини се чини се најверојатни. Првата е она што руската централна банка еуфемистички го нарекува „структурна трансформација“ на економијата. Претходно ориентирана кон Запад и прифаќајќи приватно претприемништво (со одредени ограничувања), од 2022 година Русија стана воена економија ориентирана кон Исток.

Оваа трансформација бараше огромни инвестиции, не само во фабрики за оружје и муниција, туку и во нови синџири на снабдување за зголемување на трговијата со Кина и Индија, како и за зајакнување на домашното производство. До средината на 2024 година, реалните капитални расходи беа 23% повисоки отколку на крајот на 2021 година. Според централната банка, оваа адаптација сега е завршена. Воените расходи следат сличен модел. Џулијан Купер од Меѓународниот институт за мировни истражувања во Стокхолм (SIPRI) проценува дека оваа година воените расходи ќе пораснат за само 3,4% во реални термини, што е драстично забавување во споредба со зголемувањето од 53% минатата година. Послабите расходи за „структурна трансформација“ значат побавен раст.

Инфлацијата и каматните стапки ја забавуваат економијата

Вториот фактор е монетарната политика. Инфлацијата во Русија со месеци е над целта на централната банка од 4% годишно, надминувајќи 10% во февруари и март. Ова не се должи само на зголемениот ритам на воените расходи, туку и на недостигот од работна сила предизвикан од регрутацијата и емиграцијата на квалификувани работници. Минатата година, номиналните плати во Русија пораснаа за 18%, принудувајќи ги компаниите да ги зголемат цените. Како одговор, централната банка ги заостри контролите.

На 25 април, во 16:00 часот по источно стандардно време, руската централна банка одлучи да ја задржи референтната каматна стапка на 21% – највисока во 21 век. Нејзиниот супер-јастребски став можеби конечно дава резултати. Високите стапки поттикнуваат прилив на капитал во рубљата, правејќи ги увозите поевтини. Очекувањата на Русите за инфлација во следните 12 месеци паѓаат од неодамнешниот врв од околу 14% на околу 13%. Податоците со висока фреквенција сугерираат дека инфлацијата постепено се намалува.

Наместо да трошат пари, Русите ги ставаат на штедни сметки. Високите стапки дополнително ги обесхрабруваат капиталните инвестиции. Ако тоа беше целата приказна, можеби Путин ќе остане задоволен. За руската влада, мало, постепено забавување може да биде цена што вреди да се плати ако тоа значи скротување на инфлацијата.

Проблемот е што забавувањето не е ниту постепено ниту мало. Ова се случува затоа што во последните недели, третиот фактор почна да доминира над сите други – надворешните услови се влошија. Како што ескалира трговската војна на САД, глобалните прогнози за раст паднаа, по што следеше и падот на цените на нафтата.

Падот на цените на нафтата – катастрофа за Русија

Економистите се особено загрижени за ситуацијата во Кина, најголемиот купувач на руска нафта. Меѓународниот монетарен фонд ги намали очекувањата за раст на БДП на Кина во 2025 година од 4,6% на 4%. Падот на цените на нафтата предизвикува бројни проблеми во Русија. Тие го погодија берзанскиот пазар, каде нафтените компании сочинуваат една четвртина од капитализацијата. Индексот Micex, кој ги следи цените на акциите на над 50 големи котирани компании, падна за една десетина од последниот врв.

Како што се намалуваат приходите од извоз, падот на цените на нафтата директно влијае на реалната економија. Рускиот буџет веќе ги чувствува ефектите – во март, даночните приходи од нафта и гас паднаа за 17% во споредба со претходната година. На 22 април, Ројтерс објави, повикувајќи се на официјални документи, дека владата очекува остар пад на продажбата на нафта и гас оваа година.

Германија исто така страда: Загуби од стотици милијарди евра поради кризите

Загубите се видливи и од другата страна на политичката барикада. Според Германскиот економски институт (IW) во Келн, во последните три години германската економија не успеа да се врати на нивото од 2019 година по почетното закрепнување по пандемијата. Без загубите поврзани со пандемијата и последователните кризи, германскиот БДП би бил околу 735 милијарди евра повисок.

Најсериозната криза од германското обединување

Мајкл Гремлинг, главен економист во IW, ја нагласи сериозноста на тековните економски предизвици, опишувајќи ги како најтешките со кои Германија се соочила од обединувањето. Тој го припиша падот првенствено на пандемијата на КОВИД-19 и војната во Украина, кои речиси целосно го запреа бизнис инвестирањето, претставувајќи сериозна закана за производствениот капацитет на земјата во годините што следат.

Вкупните економски загуби поради намалената приватна потрошувачка во последните пет години се проценуваат на над 470 милијарди евра. Ова се преведува во околу 9.000 канадски долари по жител на Германија.

Гремлинг исто така истакнува значителна промена во шемата на економските загуби. Тој објаснува дека за време на врвот на пандемијата, падот на потрошувачката беше главниот двигател на економската штета. Меѓутоа, во последните години, сè поголемо влијание има значителниот недостиг од инвестиции, кој стана доминантен извор на финансиски притисок.

Ем-Ес-Ен/МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.