„Ги запознаваме ретките болести“: Рубинштајн–Тајби синдром - Канал 5

Здравје

„Ги запознаваме ретките болести“: Рубинштајн–Тајби синдром

ПРЕВАЛЕНЦА – забележана кај приближно 1/125 000 – 300 000 живородени деца.

„Ги запознаваме ретките болести“: Рубинштајн–Тајби синдром

РУБИНШТАЈН–ТАЈБИ СИНДРОМ/ RUBINSTEIN–TAYBI SYNDROME

MKБ-10 Q87.24

ПРЕВАЛЕНЦА – забележана кај приближно 1/125 000 – 300 000 живородени деца.

ВОВЕД

Рубинштајн–Тајби синдром (РТС) е ретка конгенитална генетска состојба која настанува поради мутација или делеција на CREBBP, кој се наоѓа на хромозомот 16, и/или генот EP300, лоциран на хромозом 22. Се карактеризира со карактеристичен фенотип, интелектуална попреченост и мултисистемски зафат. Често се јавува како „de novo“ појава. Луѓето со оваа состојба имаат зголемен ризик од развивање бенигни тумори, карциноми, лимфом и леукемија.

Синдромот првпат е опишан во 1963 година од страна на педијатрите Џек Рубинштајн и Хушанг Тајби, кои ги забележале типичните широки палци на рацете и нозете во комбинација со краниофацијални аномалии и когнитивен дефицит и го нарекле Broad Thumb-Hallux Syndrome (Синдром на широки палци), но подоцна медицинската заедница го именувала по нив. Најголемиот број на случаи се спорадични без претходна фамилијарна анамнеза. Се јавува подеднакво и кај двата пола.

Синдромот има значајно клиничко и јавно-здравствено значење поради потребата од долгорочен медицински надзор, рана интервенција и мултидисциплинарен пристап. Клиничкиот спектар е широк, што бара индивидуален дијагностички и терапевтски пристап кај секој пациент.

ЕТИОЛОГИЈА

Во најголем дел од случаите, Рубинштајн–Тајби синдромот се јавува како резултат на патогени варијанти или делеции во генот CREBBP, кој се наоѓа на хромозом 16p13.3. Овој ген кодира КРЕБ-врзувачки протеин (CBP) – транскрипциски коактиватор со хистон-ацетилтрансферазна активност, неопходен за регулирање на растот и делбата на клетките и е од суштинско значење за нормалниот развој на плодот. Ако има мутација и делеција на една копија од CREBBP, тогаш се намалува создавањето на КРЕБ-врзувачки протеин. Намалувањето на количината на овој протеин го нарушува нормалниот развој пред и по раѓањето, што доведува до знаци и симптоми на Рубинштајн–Тајби синдром. Мутациите во генот EP300, лоцирани на хромозом 22q13.2, се одговорни за мал процент на случаи на Рубинштајн–Тајби синдромот (околу 5–10% случаи) и играат клучна улога во ембрионалниот развој, клеточната диференцијација и контролата на растот. Овие мутации резултираат со губење на една копија на генот во секоја клетка, со што се намалува количеството на протеинот p300 и тоа за половина. Некои мутации доведуваат до производство на многу кратка, нефункционална верзија на протеинот p300 која влијае врз нарушена регулација на клеточниот циклус, абнормална диференцијација на клетките и дефекти во органогенезата. Сите овие механизми објаснуваат зошто Рубинштајн–Тајби синдромот се манифестира со широк спектар на клинички симптоми и зошто постои зголемен ризик од појава на бенигни и малигни неоплазми, вклучувајќи менингиоми, леукемии и лимфоми.

СИМПТОМИ И ДИЈАГНОСТИЦИРАЊЕ

Клиничката слика на Рубинштајн-Тајби синдромот е изразито варијабилна и може значително да се разликува од пациент до пациент, но во најголем број случаи се забележува зафаќање на повеќе органски системи. Карактеристичните краниофацијални особености често овозможуваат рано клиничко препознавање на синдромот. Кај овие пациенти неретко се присутни и:

- клиндактилија и пошироки прсти, особено палците на рацете и нозете;

- нарушувања во подвижноста на зглобовите кои варираат од изразена хипермобилност до појава на контрактури ;

- хирзутизам;

- срцеви дефекти на меѓукоморната или меѓукоморната преграда, отворен дуктус артериозус, како и посложени конгенитални срцеви мани;

- ren accesorius“ (присуство на дополнителен бубрег) или други ренални нарушувања;

- интелектуална попреченост, најчесто од лесен до умерен степен;

- епилептични напади и генерализирана мускулна хипотонија, која дополнително го усложнува моторниот развој во раното детство;

- низок раст кој е забележлив по раѓањето;

- побавен развој на когнитивните способности, особено во однос на моторните и говорните вештини;

- ниско поставени уши или малформирани уши;

- птоза на очен капак;

- катаракта;

- микроцефалија;

- тесна, мала уста и проминентен нос со широка основа;

- долги трепки, дебели и сводести веѓи со нагласен изглед;

- почести респираторни инфекции;

- во некои случаи, анестезијата може да биде опасна кај лицата со синдромот Рубинштајн–Тајби поради респираторен дистрес и/или неправилен пулс.

Рубинштајн–Тајби синдромот се дијагностицира со физикален преглед, лабораториски анализи на крв и генетски тестови. Типичниот фенотип, кој вклучува карактеристични краниофацијални особености, широки палци на рацете и нозете, како и задоцнет раст и развој, често овозможува рано клиничко сомневање за синдромот уште во неонаталниот или раниот детски период. Сепак, поради варијабилноста на клиничката слика, дефинитивната дијагноза бара генетска потврда.

Дијагностицирањето вклучува низа дополнителни испитувања насочени кон проценка на зафатеноста на поединечните органски системи. Во тој контекст, ехокардиографијата е неопходна за откривање на евентуални конгенитални срцеви мани, додека ултразвучниот преглед на абдоменот се користи за проценка на бубрежните и другите абдоминални аномалии. Офталмолошките и аудиолошките прегледи се исто така составен дел од дијагностичкиот алгоритам, со цел навремено препознавање на нарушувања на видот и слухот, кои се чести кај оваа популација. Невролошката проценка, како и развојната и психолошката евалуација, придонесуваат за целосна проценка на когнитивното и моторното функционирање.

Молекуларно-генетската дијагностика има централна улога и се насочува кон идентификација на патогени варијанти во гените CREBBP и EP300. За таа цел се применуваат техники како MLPA и array-компаративна геномска хибридизација (array-CGH), кои овозможуваат детекција на субмикроскопски делеции и дупликации во регионот на CREBBP генот. Кај пациентите кај кои со овие методи не се детектира структурна промена, се применува секвенционирање од нова генерација (NGS), кое овозможува идентификација на точкасти мутации и мали инсерции или делеции во CREBBP и EP300 гените. Овој пристап значително ја зголемува дијагностичката сензитивност и овозможува прецизна генетска карактеризација на синдромот.

Диференцијалната дијагноза на Рубинштајн–Тајби синдромот опфаќа други генетски состојби кои се карактеризираат со интелектуална попреченост и краниофацијални аномалии. Меѓу нив особено значајни се Cornelia de Lange синдромот, кој се одликува со слични лицеви карактеристики и развојно задоцнување, како и Kabuki синдромот, кај кој се среќаваат карактеристични фацијални црти и мултисистемски аномалии. Smith–Lemli–Opitz синдромот, како метаболичко генетско нарушување, исто така влегува во диференцијалната дијагноза поради преклопување на одредени фенотипски карактеристики.

ПОСЛЕДИЦИ

Последиците, најчесто зависат од тоа кој дел од телото е засегнат и можат да вклучуваат проблеми со хранење кај доенчињата, постојани и повторени инфекции на увото и губење на слухот, проблеми со обликот на срцето, абнормално чукање на срцето, како и лузни на кожата, како и од навременоста и квалитетот на применетите медицински и рехабилитациски интервенции. Раното препознавање на синдромот и воведувањето на соодветен мултидисциплинарен третман значително придонесуваат за подобрување на функционалниот исход и намалување на ризикот од долгорочни компликации.

И покрај присутната интелектуална попреченост и хроничните здравствени предизвици, поголемиот дел од лицата со Рубинштајн-Тајби синдромот достигнуваат зрелост. Со соодветна медицинска грижа, рехабилитациска поддршка и адаптирани образовни програми, многу пациенти можат да развијат практични и социјални вештини кои им овозможуваат постигнување одреден степен на функционална самостојност и подобар квалитет на живот. Континуираната поддршка од семејството, здравствените и социјалните служби останува клучен фактор за долгорочната адаптација и интеграција на овие лица во заедницата.

ТРЕТМАН

Иако не постои специфичен третман за синдромот Рубинштајн–Тајби, сепак долгорочното и редовно следење од страна на мултидисциплинарен тим (педијатар, клинички генетичар, кардиолог, невролог, нефролог, ортопед, офталмолог) е неопходно за оптимален менаџмент на синдромот. Терапевтскиот пристап е исклучиво симптоматски и се заснова на мултидисциплинарен менаџмент, кој има за цел да го подобри функционалниот капацитет, квалитетот на живот и долгорочната прогноза на пациентите. Раната интервенција има клучна улога, особено во детскиот период и опфаќа програми за рехабилитација и специјално образование за лицата со попреченост, индивидуализирани образовни програми, прилагодени на когнитивните способности и потребите на секој пациент, психолошка поддршка и когнитивно-бихејвиорална терапија. Ваквиот холистички пристап претставува основа за сеопфатен и ефективен третман на лицата со Рубинштајн–Тајби синдром. Се препорачува оперативен третман за срцеви дефекти, слух и офталмолошки заболувања. Сепак генетското советување е препорачливо за сите семејства, бидејќи ризикот за повторување кај родители без детектирана мутација е под 1%, додека кај засегнат родител изнесува 50 проценти.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Палестинец е уапсен во Италија- повикувал на џихад на социјалните мрежи

Палестински државјанин (30) кој живее во Бриндизи е уапсен под обвинение за тероризам откако е откриено дека славел злосторства против Израелци и повикувал на џихад на социјалните медиуми.

Палестинец е уапсен во Италија- повикувал на џихад на социјалните мрежи

Налогот за апсење е издаден од судот во Лече по барање на Окружната дирекција за борба против мафијата и тероризмот.

Полицијата, исто така, го претресе домот на друг Палестинец (25) кој е под истрага по истите обвиненија, објавува Раи.

Истражителите започнаа со следење на 30-годишниот Палестинец откако извештај до полициската станица во Бриндизи во април 2025 година откри постоење на профили на социјалните медиуми каде што се објавуваат фотографии, видеа и коментари поврзани со израелско-палестинскиот конфликт.

Полициската истрага се фокусираше на онлајн следење и надзор, што им овозможи да ја реконструираат онлајн мрежата на осомничените и да документираат она што истражителите го опишаа како „премин од поддршка и солидарност со Палестина кон отворена поддршка за џихад и тероризам“.

Утврдено е дека осомничените објавувале онлајн пораки во кои го поддржуваат Хамас и ги славеле злосторствата против Израелците.

Истражителите рекоа дека собраните докази не покажуваат дека осомничените биле членови на терористички организации, туку укажуваат на нивно членство во неформална мрежа инспирирана од џихадистичка идеологија, која првенствено била активна во онлајн пропагандата.

Тагови: Палестинец џихадот

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Бизарно

Инвазија на необични морски суштества на плажите- многумина мислат дека се медузи, но не се (ФОТО)

Луѓето останаа запрепастени по појавата на необични морски суштества на брегот на Велс.

Инвазија на необични морски суштества на плажите- многумина мислат дека се медузи, но не се (ФОТО)

Иако на прв поглед изгледаат како медузи, тие всушност се нивни далечни роднини, кои најчесто се наоѓаат во Атлантскиот, Индискиот и Тихиот океан, објавува „Мирор“.

Послаб „убод“ од медузите

Ова се пловечки организми Velella velella, со впечатлива сина боја, а сведоците ги опишуваат сцените од бреговите како „целосно нереални“.

Локалните жители велат дека плажите биле покриени со десетици, па дури и стотици единки, кои ги опишале како „стаклени“ или како „кристали“.

Феноменот ги изненадил посетителите на плажата, додека експертите истакнуваат дека не е невообичаено, но дека најчесто се јавува во текот на есента и зимата.

Тие откриваат дека „убодот“ на Velella velella е значително послаб од оној на другите медузи, но предупредуваат дека не е безбедно да се допираат.

Внимание при пливање

„Можеби нема да почувствувате ништо, да речеме на прстите, но ако овие суштества дојдат во контакт со почувствителни делови од телото - очи или усни, би почувствувале чувство на печење и непријатност“, се вели во него.

Затоа, се препорачува претпазливост кога се во море и се нагласува дека треба да се избегнува контакт.

Велела велела се колонијални хидроиди, а секоја единка е долга околу седум сантиметри. Нивното движење зависи целосно од ветерот и морските струи, поради што нивното пристигнување на брегот е непредвидливо.

Експертите објаснуваат дека најчесто се носат на копно од зимските бури, поради што ретко се гледаат во текот на годината. Сепак, оваа сезона беа видени невообичаено рано.

Тагови: медузи

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Романец и Украинец се осудени за палење на поранешниот имот на британскиот премиер Стармер

Роман Лавринович и Станислав Карпјук беа осудени во Олд Бејли на седум и две години затвор, соодветно, за серија палежи поврзани со имотот на премиерот Кир Стармер. 

Романец и Украинец се осудени за палење на поранешниот имот на британскиот премиер Стармер

Лавринович (22), украински државјанин, и Карпјук (27), романски државјанин, беа прогласени за виновни пред пет дена за заговор за палење, пишува The Guardian.

За време на судењето, поротата слушна како Украинецот и Романецот биле ангажирани од анонимно лице кое зборувало руски јазик, користејќи го името „Ел Мани“ преку апликацијата Телеграм. Мистериозен мајстор му понудил на Лавринович пари за да запали пожари, да ги снима и да се погрижи да завршат во вестите. Лавринович беше осуден и за оштетување на два имота со пожар, со што небрежно загрозува човечки живот. Третиот обвинет, Украинецот Петро Починок (35), беше ослободен.

Серијата напади се случија во мај минатата година. На 8 мај 2025 година, автомобил Тојота Рав4, кој некогаш бил во сопственост на Стармер, беше запален. Втор пожар беше подметнат на 11 мај на влезната врата од имот во северен Лондон што претходно го управуваше Стармер.

Судија: Вие сте корисен идиот

Во раните утрински часови на 12 мај, пожар избувна и во поранешниот дом на Стармер во Кентиш Таун, каде што во тоа време живееја неговата снаа и нејзиното семејство. За време на телевизиското изрекување на пресудата, судијата Гарнам ги упати повеќето од своите забелешки кон Лавринович. „Се согласивте да го извршите ова бесмислено палење за пари. Не сте човек со големи принципи, лесно ве поткупија“, рече судијата.

Тој го отфрли тврдењето на Лавринович дека не знаел дека куќите што ги запалил се населени. „Требаше само да ја погледнете улицата за да разберете дека недвижниот имот во неа е станбен. Но, навистина не ви беше грижа за тоа“, рече тој, додавајќи дека Лавринович бил „целосно невнимателен кон ризикот што го создавал“.

Судијата прифати дека ниту еден од двајцата мажи не го иницирал нападот, но го опиша Лавринович како „корисен идиот“ кој безрезервно ги следел упатствата на „Ел Мани“. „Ел ве искористил за да ја продолжите некоја агенда или кауза за која не сте знаеле ништо.“

Адвокат: Тој е целосно лековерен и наивен

Вие во суштина дејствувавте како пион за некоја непозната причина и со тоа ги загрозивте животите на луѓето што спијат во нивните кревети“, рече тој. Двајцата мажи ги добија своите пресуди без емоции, гледајќи право напред од обвинителната клупа.

Наведувајќи ги олеснителните околности за Лавринович, неговиот адвокат Џејмс Скоби го опиша како „целосно наивен, целосно наивен и наивен“ и „обичен глупак“. „Колку е загрижувачки за сите нас што има поединци како овој кои стануваат жртви на ваков вид инфилтрација“, рече тој.

„Ова е национален срам за Украина“

Скоби, исто така, му го пренесе на судот срамот што го чувствува семејството на Лавринович во Украина поради неговите постапки. „Ова е национален срам. Еден ден тој мора да се врати таму. Тој се враќа во земја која е во војна, а тој, свесно или несвесно, не бил на нивна страна. Тоа е многу реална ситуација“, рече тој.

Адвокатот на Станислав Карпјук, Шахид Рашид, рече дека неговиот клиент „отсекогаш бил човек со пари“. „Неговата функција била да монетизира криптовалути. Исто така е важно што немал намера да заработи ништо од тоа. Неговиот мотив бил да му помогне на пријател на кој очајно му биле потребни пари за лекувањето на неговиот татко“, рече тој на суд.

Тагови: Кир Стармер Романец

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер