Светска банка: 50 милиони долари заем за БиХ; загадувањето убива над 3.000 луѓе годишно - Канал 5

Светска банка: 50 милиони долари заем за БиХ; загадувањето убива над 3.000 луѓе годишно

Светската банка (СБ) денеска и одобри заем од 50 милиони долари на Босна и Херцеговина, наменет за решавање на проблемот со загадувањето на воздухот, кое секоја година предизвикува илјадници предвремени смртни случаи во таа земја.

Светска банка: 50 милиони долари заем за БиХ; загадувањето убива над 3.000 луѓе годишно

Како што најавија од канцеларијата на СБ во Сараево, заемот треба да се искористи за намалување на емисијата на честички прашина со дијаметар помал од 2,5 микрометри кои се таложат во респираторниот тракт, што доведува до респираторни инфекции, рак, кардиоваскуларни заболувања и прерана смрт.

Според податоците на Светска банка објавени претходно, во БиХ се евидентираат најмалку 3.300 случаи на прерана смрт предизвикана од болести поврзани со загадениот воздух на годишно ниво. Ова е речиси 10 проценти од вкупниот број на смртни случаи на годишно ниво, а загадениот воздух е виновник за уште илјадници случаи на респираторни и кардиоваскуларни заболувања.

Главен извор на загадување е греењето во домаќинствата со учество од приближно 50 проценти бидејќи претежно се базира на цврсто гориво како што е јагленот, а транспортниот сектор учествува со околу 20 проценти.

Претставниците на Светска банка посочуваат дека дополнителен проблем во БиХ е тоа што институционалната рамка за управување со квалитетот на воздухот е фрагментирана, па секој ентитет или жупанија во Федерацијата БиХ води своја политика по ова прашање.

Средствата од заемот треба делумно да се искористат и за воспоставување на сеопфатен систем за управување со квалитетот на воздухот, додека најголемиот дел од одобрените средства треба да се искористат во Тузланскиот, Зеничко-добојскиот, Херцеговско-неретвански и Сараевскиот кантон, што вклучува директни инвестиции во греење на домаќинствата и транспортни активности, за да се помогне во намалувањето на емисијата на ситни честички од прашина за 19 илјади тони.

Ова намалување ќе се постигне преку инвестиции во одржливо греење и мерки за енергетска ефикасност, во проширување на велосипедската инфраструктура, поддршка за зони со ниски емисии, како и набавка на возила за урбан транспорт со почист погон за Сараево.

Светска банка сега финансира 13 проекти со вкупна вредност од околу 770 милиони долари, кои се потрошени за здравство, модернизација на патишта, вработување и социјална заштита, енергетска ефикасност, локална инфраструктура, земјоделство и животна средина.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Судот на ОН за прв пат прогласи држава одговорна за геноцид

Мјанмар изврши геноцид врз малцинството Рохинџи за време на „операциите за расчистување“ пред речиси една деценија, пресуди највисокиот суд во светот.

Судот на ОН за прв пат прогласи држава одговорна за геноцид

Пресудата на Меѓународниот суд на правдата (МСП), кој никогаш претходно не ја прогласил државата за одговорна за геноцид, завршува седумгодишна правна битка и се смета за клучен глобален тест за гонење на најсериозните државни злосторства, објавува „Гардијан“.

„Судот е целосно убеден дека Мјанмар извршил дела што спаѓаат во рамките на Конвенцијата за геноцид, со намера да уништи значителен дел од населението Рохинџи во Мјанмар“, рече претседателот на МСП, Јуџи Ивасава, додека ја читаше пресудата.

Воената кампања во 2016 и 2017 година принуди повеќе од 700.000 Рохинџи, претежно муслимани, да избегаат преку границата во Бангладеш. Бегалците донесоа сведоштва за масовни убиства на возрасни и деца, групни силувања и палење на села.

Преседан за идни тужби

Владите ширум светот ја следеа одлуката во Хаг, каде што се наоѓа судот на ОН, бидејќи таа ќе постави преседан за идни тужби за геноцид, особено за судењето против Израел. Геноцидот е дефиниран со Конвенцијата на ОН за холокаустот од 1948 година и се смета за злосторство што е потешко да се докаже од воените злосторства, бидејќи бара доказ за специфичната „намера“ за уништување на национална, етничка, расна или религиозна група.

Случај покренат од Гамбија

Случајот против Мјанмар го покрена Гамбија, земја со муслиманско мнозинство, во име на преживеаните. Случајот се базираше на докази за геноцидни изјави и „шеми на однесување“ што сугерираа обиди за уништување на групата за време на нападите во државата Ракхин. Ова вклучуваше пукање во луѓе додека бегаа и спречување на нивното враќање.

Во јануари, МСП одржа седници зад затворени врати за да ги слушне преживеаните кои пристигнале од кампови во Бангладеш. Повеќе од еден милион членови на народот Рохинџа сè уште живеат таму во најголемата бегалска населба во светот. Се проценува дека помалку од 600.000 од нив остануваат во Мјанмар со будистичко мнозинство.

Бегалците кои избегаа во Бангладеш му раскажаа на „Гардијан“ во 2017 година за масакрот во селото Тула Толи. Преживеаните го опишаа систематското пукање врз цивили, масовни гробници и давење на деца во реката. Сателитските снимки подоцна потврдија дека селото било изгорено до темел, и дека тоа било едно од неколкуте анализирани места што служеле како доказ за геноцид.

За време на сослушувањето, министерката за правда на Гамбија, Дауда Џалоу, му рече на судот дека не станува збор за „апстрактни прашања од меѓународното право“. „Станува збор за вистински луѓе, вистински приказни и вистинска група човечки суштества. Рохинџа народот од Мјанмар беше цел на уништување“, рече Џалоу.

Правните експерти сметаат дека пресудата е клучен тест за оценување на сексуалното насилство во контекст на геноцид. Конвенцијата наведува дека злосторството може да вклучува дела со намера да се „спречи раѓањето“. Истражителите рекоа дека групните силувања и осакатувањето на женските гениталии биле извршени намерно и систематски за да се спречи репродукцијата.

Одбраната на Мјанмар и меѓународните последици

Мјанмар негираше дека извршил геноцид и рече дека неговите дејствија биле насочени против милитантна група Рохинџа која извршувала герилски напади. Војската одговори со масовни „операции за расчистување“.

Водачот на земјата, Мин Аунг Хлаинг, кој ја водеше армијата за време на нападите во 2016 и 2017 година, има нерешен налог за апсење од Меѓународниот кривичен суд (МКС) по обвинение за злосторства против човештвото. Судот ги гони поединците, за разлика од МСП, кој ги суди државите. Поранешниот генерал ја собори избраната влада на Аунг Сан Су Ќи во државен удар во 2021 година, туркајќи ја земјата во граѓанска војна во која загинаа десетици илјади луѓе. Тој беше поставен за цивилен претседател во април по широко оспорени избори.

Иако МСП нема овластувања за спроведување, неговите одлуки се сметаат за обврзувачки. Тие носат голема дипломатска тежина и можат да обликуваат меѓународна акција, вклучително и санкции.

Израел и неговиот главен сојузник, САД, внимателно го следат случајот во Мјанмар бидејќи пресудата дава индиции за тоа како судиите би можеле да ја проценат ситуацијата во Газа во случај покренат од Јужна Африка. Независни истраги на ОН и експерти за геноцид веќе изнесоа обвинувања дека Израел извршил геноцидни акти во Газа.

Исто така, имаше шпекулации дека пресудата за Мјанмар би можела да ги поттикне САД да воведат санкции врз судиите на МСП, вклучувајќи ја и овогодишната добитничка на Нобеловата награда за мир, Нави Пилај. Вашингтон официјално ја прогласи кризата со Рохинџите за геноцид под администрацијата на Бајден, но администрацијата на Трамп се судри со меѓународните тела за човекови права и воведе санкции врз Меѓународниот кривичен суд (МКС).

Историскиот контекст на пресудите за геноцид

Два други случаи пред МСП, кои се занимаваа со злосторства во балканските војни во 1990-тите, не завршија со пронаоѓање на држави директно одговорни за геноцид. Сепак, Србија беше прогласена за правно одговорна бидејќи не го спречи ниту казни геноцидот извршен од силите на босанските Срби во Сребреница.

Други трибунали на ОН пронајдоа геноцид само во неколку случаи од Холокаустот, вклучувајќи го владеењето на Црвените Кмери во Камбоџа во 1970-тите и масовните убиства во Руанда во 1994 година.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Новиот Ламборџини со отворен покрив, вози на хибриден погон и има дури 920 КС (ВИДЕО)

Lamborghini го претстави Temerario Spyder, отворена верзија на наследникот на моделот Huracán, кој за прв пат во историјата на брендот носи електрично склоплив тврд покрив. 

Новиот Ламборџини со отворен покрив, вози на хибриден погон и има дури 920 КС (ВИДЕО)

Дводелната конструкција е складирана зад седиштето, а целиот процес на отворање или затворање трае 17 секунди и може да се изврши со брзина до 50 км/ч.

Дизајн и конструкција

Кровниот систем работи без хидраулика и затоа е исклучително тивок. Spyder ги задржува своите препознатливи линии, но воведува и специфични дизајнерски елементи, како што се две аеродинамични куполи зад седиштата што го насочуваат воздухот покрај потпирачите за глава. И покрај отвореното тело, Spyder го задржува истото ниво на аеродинамичен притисок како и Coupé. Возачот може да го користи електрично прилагодливиот заден прозорец за да ја регулира јачината на звукот на V8 моторот и издувните гасови Akrapovich во кабината.

Иако телото е значително зајакнато за да се компензира недостатокот на фиксен покрив, тежината на возилото е само околу 100 килограми поголема од Coupé. Распределбата на тежината е непроменета, додека центарот на гравитација е спуштен за три милиметри, што гарантира динамика на возење на ниво на затворен модел. Димензиите останаа идентични: Spyder е долг 4,71 метри, широк 2 метри и висок 1,20 метри, а предниот багажник од 112 литри е задржан.

Систем за погон и перформанси

Ламборџини го напушти атмосферскиот V10 мотор, но новиот систем за хибриден погон не прави компромиси. Temerario Spyder е напојуван од 4,0-литарскиот V8 битурбо мотор, познат од верзијата Coupé, кој работи во комбинација со три електрични мотори. Два се наоѓаат на предната оска, а третиот е интегриран помеѓу моторот и менувачот. Вкупната моќност на системот е 920 КС.

Посебната карактеристика на V8 моторот е тоа што е дизајниран за високи вртежи и достигнува дури 10.000 вртежи во минута, што е реткост за турбо мотори. Spyder забрзува од 0 до 200 км/ч за 7,3 секунди, а максималната брзина е околу 343 км/ч. Искуството со перформансите со отворениот покрив треба да биде уште поинтензивно отколку во затворената верзија.

Внатрешност и опрема

Внатрешноста го следи познатиот распоред од Coupé. Пред возачот се наоѓа 12,3-инчна дигитална инструмент табла, додека на централната конзола има 8,4-инчен екран. Трет 9,1-инчен екран за совозачот е достапен и како дополнителна опција. Презентираниот модел комбинира сина боја на каросеријата „Blu Cepheus“ со светла кожна тапацир „Bianco Polar“ во ентериерот.

За поудобно возење со отворен покрив при пониски температури, системот „Air-Scarf“ е одговорен за дување топол воздух во пределот на вратот и рамената. Вкупно 13 режими на возење се достапни за возачите, вклучувајќи „режим на дрифт“ со три нивоа на прилагодување.

YouTube video

Цена и достапност

Lamborghini ќе почне да прима нарачки за Temerario Spyder кон крајот на 2026 година. Првите испораки до клиентите се планирани за вториот квартал од 2027 година. Официјалните цени сè уште не се објавени. Со оглед на тоа што цената на верзијата Coupé започнува од околу 300.000 евра, а отворените модели се генерално поскапи, се очекува цената на Spyder да биде значително повисока.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Британија ѝ испраќа на Украина 1.000 јуришни дронови со дострел поголем од 1.000 километри

Британскиот премиер Енди Барнам денеска во Берлин објави нов пакет помош за Украина во вредност од 260 милиони фунти. 

Британија ѝ испраќа на Украина 1.000 јуришни дронови со дострел поголем од 1.000 километри

Барнам пристигна во Берлин на состанок на таканаречената „Коалиција на волјата“, а клучен дел од пакетот се повеќе од 1.000 дронови за напад со долг дострел.

Дронови за напади длабоко зад фронтот

Според официјалното соопштение на британската влада, Украина ќе добие повеќе од 1.000 дополнителни дронови за напад со дострел од повеќе од 1.000 километри, што е приближно растојанието помеѓу Лондон и Берлин. Даунинг стрит вели дека дроновите ќе можат да носат тешки боеви глави. „Ова ќе ѝ овозможи на Украина да напаѓа воени производствени погони и други легитимни воени цели длабоко зад линијата на фронтот“, се вели во соопштението.

Логистичка и поморска поддршка

Покрај дронови за напад, Обединетото Кралство ќе произведува и снабдува клучни поморски, извидувачки и логистички дронови за Киев. Нивната цел е да им помогне на украинските сили во снабдувањето на единиците на фронтот со потребните материјали.

Економска корист за британските бизниси

Британската влада истакнува дека оваа најава ќе создаде и нови работни места во Обединетото Кралство. Повеќе од 80 проценти од финансирањето ќе биде потрошено за работа со мали и средни претпријатија во Велс, Северна Ирска и Шкотска.

Континуитет на воената помош

Новиот пакет е продолжение на зајакнувањето на капацитетите за напади со долг дострел на Украина. Обединетото Кралство неодамна објави голем пакет поддршка за воздушна одбрана на состанокот на Контакт-групата за одбрана за Украина.

Минатата недела беше воведен и обемен пакет санкции, со што Велика Британија стана првата земја што ги санкционираше сите десет најголеми руски нафтени компании. По посетата на претседателот Володимир Зеленски на Лондон минатиот месец, Обединетото Кралство, исто така, започна со испорака на дополнителни лесни повеќелансерски ракети (LMM), кои се покажаа како многу ефикасни против руски дронови со млазен погон.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер