Во врска со соопштението на Судскиот совет на Република Македонија и Здружението на судии, Уставниот суд упатува на член 112 став 3 од Уставот, според кој „Одлуките на Уставниот суд се конечни и извршни“, како и на член 89 став 2 од Актот на Уставниот суд, кој уредува дека „Одлуките со кои Судот утврдил повреда на слободите и правата утврдени со член 110 алинеја 3 од Уставот, ги извршува органот или субјектот што врши јавни овластувања што го донел поединечниот акт, односно го презел дејствието кое Уставниот суд со одлука го забранил“. Дополнително, согласно со член 85 став 2 од Актот на Судот, „Одлуките на Уставниот суд се извршуваат без никакво одлагање“.

Во оваа насока е и член 91 од Актот: „Врз основа на претходно добиени податоци и известувања, Уставниот суд може да донесе посебно решение со кое ќе утврди дека неговата одлука не е извршена и ќе го извести надлежното јавно обвинителство, како и органот што го именувал или избрал раководителот на органот или телото што не ја извршило одлуката на Судот“.

Уставниот суд во 2025 година со Одлука (https://ustavensud.mk/2025/09/%d0%b1%d0%b7%d1%81%d0%bf-%d0%b1%d1%80-8-2025/) утврди повреда на слободата на јавно изразување на мислата на Наташа Стојановска, сторена со пресуди на Основниот граѓански суд во Скопје и Апелациониот суд Скопје. Странката од истиот суд побарала извршување на Одлуката на Уставниот суд за заштита на својата слобода, но Одлуката на Уставниот суд не е извршена од страна судија на Основниот граѓански суд во Скопје. Следствено на ова, странката се обрати до Уставниот суд со барање Судот да ги искористи правните механизми за извршување на неговите одлуки.

Уставниот суд го усвои барањето на странката и донесе посебно Решение (https://ustavensud.mk/2026/07/%d0%b8-%d0%b1%d1%80-1-2026/) со кое утврди дека Одлуката на Уставниот суд за повреда на уставно загарантираната слобода на странката не е извршена и за тоа ги извести Јавното обвинителство и Судскиот совет. Токму на овој начин Уставниот суд придонесува кон владеењето на правото – принципот за кој во своето соопштение се залагаат и Судскиот совет и Здружението на судии.

Поради јавниот интерес поврзан со одлуката на Уставниот суд и ставот на Судскиот совет и Здружението на судии, Судот укажува на следниве неспорни уставно-правни факти, како и на одредени уставно-правни противречности во споменатото соопштение:

1. Уставниот суд има посебна уставна положба и не подлежи на начелото на поделба на власта

Суштинската разлика меѓу Уставниот суд и органите на законодавната, извршната и судската власт е фактот што Уставниот суд, како орган на Републиката кој ја штити уставноста и законитоста и не подлежи на начелото на поделба на власта, има надлежност да ги обезбедува темелните вредности на поредокот, односно да биде и контролор на овие власти и истовремено да ја обезбедува нивната независност.

Уставниот суд безрезервно ја почитува и ја штити и, со своите одлуки, застанувал на страната на институционалната и материјалната независност на судската власт (https://ustavensud.mk/2026/04/%d1%83-%d0%b1%d1%80-21-2025-%d0%b8-%d1%83-%d0%b1%d1%80-52-2025-3/ ). Но, независноста при судиското одлучување не може да се толкува како можност конечните и извршните одлуки на Уставниот суд да бидат ставени под повторна оценка, релативизирани или нивното правно дејство да биде одложено.

2.Судската независност не може да биде оправдување за непочитување на Уставот

Правењето на паралела меѓу независноста на судството и владеењето на правото во предметното соопштение е противречно на начинот на кој е поставена.

Имено, судската независност на ниеден начин не може да оправда ниту, пак, да релативизира неисполнување на уставната должност, односно да се одлучува врз основа на Уставот. Неспорен факт, утврден од Уставниот суд, е дека судија на Основниот граѓански суд, наместо да ја исполни уставната должност да одлучува врз основа на Уставот, законите и меѓународно-ратификувани меѓународни спогодби, одлучил дека Законот за парнична постапка не предвидува експлицитен основ дека одлука на Уставниот суд не претставува основ за повторување на постапката, и со тоа дал предност на Законот наместо на Уставот, во кој јасно е определен правниот карактер на одлуките и правното дејство на одлуките на Уставниот суд.

Ниту еден закон не е над Уставот. Законот и неговите празнини, недоречености, треба да се толкуваат низ призмата на целовитоста на Уставот, смислата, словото и духот на Уставот, а не обратно. Пропуштањето на Законодавецот ова прашање да го уреди во Законот за парнична постапка на ниту еден начин не значи и не може да биде основ за игнорирање на уставно определените карактеристики на одлуките на Уставниот суд, нивната извршност, конечност и општа задолжителност.

Почитувањето и извршувањето на одлуките на Уставниот суд не е прашање на избор, на толкување или пак, согласност на кој било орган или кое било службено лице. Извршувањето на одлуките на Уставниот суд е еден од фундаменталните принципи на владеењето на правото. Оттука, какво било ограничување на Уставниот суд во остварувањето на ефективна заштита на слободите и правата, на владеењето на правото и на неговата должност да се грижи неговите одлуки да се почитуваат и извршуваат би претставувало повреда на уставно утврдената положба, функциите и надлежностите на Уставниот суд.

3. Извршувањето на одлуките на Уставниот суд значи постапување во согласност со Уставот

Противречност и уставно-правна апсурдност има во ставот дека „функцијата на судовите не се состои во извршување на одлуки на други државни органи, туку во самостојно и независно судење врз основа на Уставот, законите и ратификуваните меѓународни договори“ во паралела со признавањето на уставната поставеност на Уставниот суд и неговите одлуки.

Уставниот суд очекува од сите органи и носители на трите власти, законодавната, извршната и судската, да постапуваат во согласност со Уставот. Односот на Уставниот суд кон останатите власти не е однос на надреденост, туку одржување на состојбата на уставноста, и оттука извршувањето на неговите одлуки не претставува извршување на одлука на државен орган, туку претставува постапување во согласност со Уставот.

Почитувањето на уставната поставеност на Уставниот суд и на уставно уреденото правно дејство на неговите одлуки не се демонстрира само декларативно, како во конкретниов случај. Вистинското почитување на Уставот и неговите темелни определби, заштитата на слободите и правата и владеењето на правото, не се прават со институционална воздржаност и внимателност во постапувањата, туку со одлучност и решителност во заштитата на уставноста.

4. Неправосилноста на одлуката не ја суспендира конечноста и извршноста на одлуката на Уставниот суд

Фактот дека решението не е правосилно и против него е изјавена жалба за која треба да одлучува надлежниот второстепен суд, на ниеден начин не можат да ја променат фактичката состојба дека судија на Основниот граѓански суд не извршил одлука на Уставниот суд.

Не само што не ја извршил одлуката на Уставниот суд, со неговото постапување ја игнорирал и практиката на Европскиот суд за човекови права на која всушност се темели одлуката на Судот. Со неговото постапување ја игнорирал и веќе воспоставената судска практика врз која Судот изминатиот период ја втемелил праксата на ЕСЧП во своите одлуки во кои утврдил повреда на слободите и правата на човекот и граѓанинот (https://ustavensud.mk/2026/04/%d0%b1%d0%b7%d1%81%d0%bf-%d0%b1%d1%80-17-2025/).

Секое поинакво толкување би водело кон уставно-правно неодржлива ситуација во која друг орган, преку сопствено постапување или преку механизмите на редовната судска постапка, практично би можел да го одложува или неутрализира дејството на конечна и извршна одлука на Уставниот суд. Игнорирањето и релативизирањето на постапувањето на Уставниот суд не дава придонес во напорите за градење на правна држава во која ќе владее правото.Уставниот суд останува решителен во заштитата на уставноста и законитоста и слободите и правата на граѓаните на нашиот уставно-правен поредок и на тој пат и во иднина ќе постапува одлучно и бескомпромисно.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.