Живот

Скелет на тираносаурус рекс продаден на аукција за 26 милиони евра, научниците бесни

аукцијата одржана во вторникот во њујоршкиот „Сотбис“ (Sotheby's) длабоко ја подели научната заедница.

Скелетот на тираносаурус рекс, од милост наречен Гас, е на пат да стане најскапиот фосил од диносаурус некогаш продаден, но Фосилот, стар 67 милиони години, е проценет на дури 30 милиони долари (26,3 милиони евра), а се очекува конечната цена да биде многу повисока, што поттикна дебата за тоа дали ваков редок дел од историјата треба да заврши кај приватен купувач со најдлабок џеб.

Експертите предупредуваат дека би претставувало огромна загуба за науката доколку еден од најцелосните примероци од овој вид заврши во приватна колекција, пишува „Телеграф“ (The Telegraph).

Продажбата се одвива во време на растечки тренд меѓу супербогатите за купување новооткриени фосили. Гас, кој е долг речиси 12 метри, се состои од 183 фосилизирани коски и е зачуван во околу 63 проценти, што го прави непроценлив за понатамошни научни истражувања, но и исклучително баран меѓу приватните колекционери.

Продажбата доаѓа во услови на растечки тренд меѓу супербогатите да купуваат новооткриени фосили. Гас, долг речиси 12 метри, се состои од 183 фосилизирани коски и е околу 63 проценти комплетен, што го прави непроценлив за понатамошни научни истражувања, но и исклучително баран меѓу приватните колекционери.

Палеонтолозите тврдат дека диносаурусите не треба да бидат предмет на восхит за богатите, туку треба да им бидат достапни на научниците и музеите за проучување.

Од друга страна, аукциските куќи и ловците на фосили веруваат дека оние кои поминуваат години откривајќи и ископувајќи фосили заслужуваат фер надомест.

Рекордот за најскап диносаурус продаден на аукција го држи Апекс, стегосаурус продаден од Сотби во 2024 година за 44,6 милиони долари (39,1 милиони евра), што беше 11 пати повеќе од проценката.

Почетната цена за Гас е поставена на 19 милиони долари (16,7 милиони евра), износ што веќе е далеку над финансиските можности на повеќето музеи.

Научници: „Огромна загуба за науката“ д-р Томас Кар, палеонтолог на колеџот Картаџ во Висконсин и водечки експерт за тираносауроиди, остро се спротивставува на продажбата. „Гуската е природен артефакт, а не уметност за продажба“, изјави тој.

„Нашето знаење за овие животни не е целосно, па затоа продажбата на вакви фосили директно му штети на напредокот на науката и на нашето разбирање за изумрените видови“, рече тој, додавајќи: „Затоа продажбата на Гас е огромна загуба за науката“.

Неговото истражување покажа дека досега ниту еден научно значаен фосил на тираносаурус (T-Rex) не е дониран на јавна институција. Од сите скелети на тираносаурус собрани по комерцијален пат до 2025 година, „само 10 проценти од нив станале дел од јавниот фонд преку откуп“, додаде Кар.

Минатата година, фосилен скелет од млад Ceratosaurus nasicornis, стар 150 милиони години, беше продаден за 30,5 милиони долари. Во 2020 година, еден од најкомплетните скелети на Т-Рекс некогаш пронајдени, познат како „Стен“, беше купен од владејачкото семејство на Абу Даби за 31,8 милиони долари, што беше рекорд во тоа време.

Како и Гас, Стен беше пронајден во Јужна Дакота. Д-р Кар ја нарече комерцијалната трговија со диносауруси „чума во нашите редови“ што „нè става како научници во најтешка позиција досега“. Иако не секој во светот на природната историја се спротивставува на комерцијалната продажба, водечките научни организации и списанија наложуваат истражувачите да можат да проучуваат и објавуваат само примероци што се трајно достапни за јавноста.

Гас е пронајден во областа Бедлендс во Јужна Дакота и е именуван по Гари „Гас“ Ликинг, ранчерот на чиј имот е откриен фосилот. Ликинг почина во 2022 година, а Гас сега го продаваат неговата вдовица Дана и Томас Хајткамп, кои го пронајдоа фосилот. Хајткамп и неговиот тим поминаа три години внимателно ископувајќи го диносаурусот, а потоа беа потребни уште три години за да го документираат и реконструираат скелетот.

Тагови: аукција

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Клековски во Кичево: Новата болница е цел, но не чекаме — кичевската болница напредува уште сега

Министерот за здравство, Сашо Клековски, денеска ја посети Општа болница – Кичев

Министерот за здравство, Сашо Клековски, денеска ја посети Општа болница – Кичево, каде заедно со директорката д-р Маја Цветаноска Трајковска и градоначалникот Александар Јовановски одржа прес-конференција за новата болница и за намената на постојниот објект.

Овој настан е дел од работната посета на здравствените установи во југозападниот регион, која ги опфати и Специјалната болница за нефрологија и Општата болница во Струга.

„Новата болница е наша цел и активно работиме на реализација на овој проект. Но, граѓаните на Кичево и околината не можат да чекаат додека таа се изгради. Затоа, не чекаме — болницата ја зајакнуваме уште сега, со нова опрема, нови услуги и нов кадар“, изјави министерот Клековски.

Министерот ги истакна најзначајните новини во 2025 година, кои за првпат се воведуваат во болницата:

• имунолошки апарат за анализа на тумор-маркери, хормони, Д-димери, срцеви маркери (тропонин) и алерголошки панели;

• гасен анализатор за брза процена на итни и тешки пациенти;

• нов анестезиолошки апарат со капнограф и ново LED операционо светло, а во тек е набавка на видеоларингоскоп и автоклав;

• нов гастроскоп за подобра дијагностика;

• 4 специјализанти и 4 доктори по општа медицина трајно вработени, а за уште 5 специјализанти постапката е во завршна фаза.

„Опрема без кадар не значи ништо, а кадар без опрема не може да работи. Во Кичево ги градиме двете истовремено — за пациентот да добие дијагноза и лекување тука, во својот град, без да патува до Скопје“, истакна Клековски.

Директорката на болницата, Цветаноска Трајковска ја истакна важноста на новата опрема - во радиологијата болницата доби нов дигитален рендгенски апарат, нов дигитален мамограф и ехо-апарат 3D/4D со еластографија, донација од Општина Кичево.

Во РТГ кабинетот во 2025 година се реализирани околу 19.500 прегледи: рендгенски, компјутеризирана томографија, мамографии и ехо-прегледи на дојка.

„Имунолошкиот апарат ,,Siemens ImmuLite 2000 System" ни овозможува анализи кои претходно не можевме да ги правиме во установата, а биохемиската лабораторија годишно опслужува 28.000–30.000 пациенти. Гасниот анализатор EDAN е од особено значење за брза проценка на метаболичкиот и респираторниот статус, особено кај итни и тешки пациенти. Анестезиолошкиот апарат ,,Dräger Fabius plus XL" со капнограф овозможува подетално следење на пациентот за време на интервенцијата, а во оперативниот блок годинава се извршени над 200 хируршки интервенции. Новиот гастроскоп ја подобрува дијагностичката проценка, а со него се направени околу 100 прегледи“, потенцираше директорката.

Градоначалникот на општина Кичево, Александар Јовановски истакна дека кичевчани заслужуваат нова болница и Општината ќе продолжи да дава поддршка за нејзина реализација.

-Веќе покажавме дека даваме поддршка за болницата, со најновата донација на ехо-апарат 3D/4D со еластографија, кој денес им служи на пациентите во Кичево. Сè што е во наша можност, ќе го направиме за граѓаните да добиваат квалитетна здравствена заштита во својот град“, истакна градоначалникот Јовановски, потенцирајќи ја одличната соработка со Министерството за здравство.

Тагови: Клековски

Македонија

Превентивни активности за безбеден сообраќај, спречување насилство и зависности и справување со кризни ситуации

На подрачје на Велес и Неготино, денеска беа реализирани и сообраќајни превентивни активности, на кои акцент беше ставен на опасноста од користење на мобилен телефон при управување со возилата.

Денеска (02.10.2026) полициски службеници од Полициското одделение Чашка реализираа превентивна активност „Не биди нем сведок“, при што во непосредна комуникација граѓаните беа информирани за појавите на семејно насилство, мерките за заштита и за начините како да се препознае психолошко насилство, како и што можат да сторат доколку се најдат во ситуација да бидат сведоци на насилство.

Во Кавадарци пак, беше реализирана превентивна активност „Кажи не на дрогата“, со цел укажување за штетните последици од болестите на зависност, како и начините и методите кои што треба да се користат и применуваат во справувањето со овој вид на девијантни појави. Полициски службеници од СВР Велес и Полициската канцеларија Градско, спроведоа превентивни активности за заштита од кражби и подобрување на взаемната соработка и довербата помеѓу локалната заедница и полициските службеници, во рамки на кои граѓаните се запознаа со начините за зголемување на нивото на нивната лична и имотна сигурност.

На подрачје на Велес и Неготино, денеска беа реализирани и сообраќајни превентивни активности, на кои акцент беше ставен на опасноста од користење на мобилен телефон при управување со возилата и последиците кои може да настанат од возење под дејство на алкохол, при што на возачите им беше потенцирано дека се должни да ги почитуваат сообраќајните правила и прописи со цел безбедно и сигурно учество во сообраќајот. Одделението за превенција при СВР Скопје, ПС БПС Штип и Отсекот за превенција при СВР Куманово пак, во Скопје, Куманово и Штип, акцентот на превентивните активности го ставија на безбедното учество во сообраќајот на пешаците и возачите на мотоцикли и елктрични тротинети. Во ООУ „Св. Климент Охридски” во Делчево, полициски службеници од ПС Делчево и РЦГР Исток им објаснуваа на децата како да се движат во сообраќајот, односно безбедно да стигнат од училиштето до дома и обратно.

Вчера (01.10.2026) во компанијата „Костал“ во Охрид, Отсекот за превенција при СВР Охрид, Дирекцијата за заштита и спасување, Црвениот крст, Центарот за управување со кризи, Територијалната противпожарна единица, Итната медицинска помош, како и други служби реализираа показна вежба за евакуација во услови на случен земјотрес и пожар. Вежбата имаше превентивен карактер, со цел координација и заедничко поефикасно делување на тимовите од надлежните служби за брзи и ефективни реакции при земјотреси и пожари и смалување на негативните ефекти од овие појави.

Тагови: Превентивни активности

Свет

„WFP“: Гладот се влошува

Светската програма за храна (WFP) денес објави дека гладот во Јемен се влошува и дека рекорден број луѓе не можат да ги задоволат своите потреби за храна поради ескалацијата на конфликтот во земјата.

Јемен се соочува со најтешката ескалација на конфликтот меѓу Саудиска Арабија и движењето Хути, поддржано од Иран, откако примирјето постигнато со посредство на ОН во 2022 година во голема мера ги запре прекуграничните напади, пренесе Ројтерс.

Обновениот конфликт веќе доведе до раселување на десетици илјади луѓе и би можел да ја промени рамнотежата на силите во Јемен, со последици по поморските патишта во Црвеното Море и теснецот Баб ел-Мандеб.

Во областите под контрола на владата до кои „WFP“ има пристап, рекорден број луѓе ја изгубиле можноста да ги задоволат основните потреби за храна за само неколку недели.

Три од четири домаќинства прескокнуваат оброци, изјави Метју Холингворт, помошник-извршен директор на „WFP“ за програмски операции.

Околу 10 милиони луѓе живеат во областите под контрола на владата.

„Последиците од ова најново влошување на безбедносната ситуација врз безбедноста на храната се закануваат да бидат апсолутно катастрофални“, им рече Холингворт на новинарите во Женева преку видео-врска од Рим.

Извор: Б92

Тагови: WFP