Швеѓаните преселуваат цел град, зграда по зграда (ВИДЕО) - Канал 5

Швеѓаните преселуваат цел град, зграда по зграда (ВИДЕО)

На крајниот север од Шведска, 145 километри во Арктичкиот круг, се случува една од најрадикалните урбани трансформации во светот - целиот град Кируна се сели на нова локација.

Швеѓаните преселуваат цел град, зграда по зграда (ВИДЕО)

Илјадници жители и згради мора да бидат преселени поради слегнување на земјиштето предизвикано од проширувањето на најголемиот подземен рудник за железна руда во светот. Нов дом за Кируна се гради три километри источно, а целиот процес треба да биде завршен до 2035 година, пишува CNBC.

Кируна е основана пред 125 години токму поради рударските операции на државната компанија LKAB и денес, освен рударството, е позната и како важен европски вселенски центар.

„Тоа е место кое би им изгледало егзотично на многу луѓе и, на некој начин, претпоставувам дека е, но е и мал град како многу други - се бори со она со што се бори и е предизвикано од тоа што е толку зависно од една компанија“, изјави за CNBC Џени Сјохолм, виш предавач на шведскиот Универзитет во Гетеборг.

Иако LKAB е помал играч на глобално ниво, тој е исклучително важен на регионално ниво бидејќи обезбедува 80% од вкупната железна руда што се ископува во Европската Унија. Покрај железната руда, која е клучна за производството на челик, компанијата неодамна откри едно од најголемите европски наоѓалишта на ретки земни метали, со што дополнително ја зајакнува својата позиција во снабдувањето на Европа со суровини потребни за зелената транзиција.

Преместување на градот

Сепак, успешното преселување на Кируна се соочува со бројни пречки. Општината и LKAB бараат поголема финансиска поддршка од државата и ослободување на повеќе земјиште за градба. Во исто време, постои загриженост за влијанието на рударството врз одржливоста на заедницата, особено врз традиционалното одгледување ирваси и културата на домородниот народ Сами.

@mammoetglobal 🗳️ Vote for your Mammoet Moment of 2025! 🗳️ Third up: walking the Kiruna Church. Mammoet completed the safe and successful relocation of the iconic Kiruna Church - one of Sweden’s most treasured architectural landmarks. The project with the most engagements on January 5th will be declared our winner! #Mammoet #Bestof2025 #Mining ♬ original sound - mammoetglobal

Проектот, планиран од 2004 година, се најде во центарот на светското внимание во август оваа година кога беше преместена познатата градска црква. Во неверојатен подвиг на инженерството, 113-годишната дрвена структура со тежина од речиси 700 тони беше транспортирана во едно парче на новата локација. Но, приближно во исто време, LKAB објави дека проширувањето на рудникот ќе бара преместување на дополнителни 6.000 луѓе и 2.700 домови, со проценети трошоци од 2,4 милијарди долари во следните 10 години.

YouTube video

Никлас Јохансон, виш потпретседател за јавни работи во LKAB, објасни дека на жителите им се нуди зголемување на пазарната вредност на имотот за 25% или изградба на нов дом, при што околу 90% од нив се одлучуваат за нов дом. „Проблемот во моментов е што локалната општина има многу малку земјиште што го поседува или што може, од административна гледна точка, да го направи погодно за градба“, рече Јохансон. „Тие мораа да купат земјиште од државата, која поседува поголем дел од земјиштето над Арктичкиот круг. И тука имате конфликти со одгледувањето ирваси, конфликти со одбраната, конфликти со природата итн.“

Живееме од минерали

Матс Таавенику, претседател на општинскиот совет во Кируна, го опишува преместувањето како „огромен проект“ што би можел да донесе големи можности за Европа. Сепак, тој истакнува дека успехот зависи од посилна финансиска и политичка поддршка од шведската влада и Европската Унија. „Имаме она што можеме да го наречеме голема борба помеѓу општината и ЛКАБ, и општината и нашата сопствена влада“, рече Таавенику. „ЕУ мора да ја засили својата поддршка. Не е доволно да се донесе одлука дека имаме критични и стратешки минерали. Тие мора да нè поддржат со политички изјави и, секако, со пари.“

Европската Унија, од своја страна, го призна депозитот на ретки земни метали на компанијата ЛКАБ како стратешки важен како дел од Законот за критични суровини, чија цел е домашното производство да задоволи 40% од годишните потреби до 2030 година. На прашањето како жителите реагираат на овој потег, Таавеник одговара: „Некои граѓани се тажни затоа што ќе изгубат многу спомени. Тие пораснале во куќата две или можеби три генерации, па затоа е тажно.“ Потоа додава: „Но, од друга страна, сите знаат дека живееме од минерали. Кируна е изградена од минерали, па секој жител на Кируна знае дека порано или подоцна мора да се иселиме од нашите домови бидејќи сме зависни од оваа рударска индустрија.“

Надвор на студ?

Еден од аспектите што ги загрижува жителите е фактот дека новиот град би можел да биде постуден до 10 степени Целзиусови во зима. Студија на Универзитетот во Гетеборг откри дека новиот центар на градот е дизајниран во мрежеста шема во област каде што се акумулира студен воздух. Високите згради и тесните улици ќе значат дека ниското зимско сонце ќе се мачи да стигне до земјата поголемиот дел од годината.

„Кируна е зимски град. Тоа е студен, арктички град. Зимите се долги, а имате и долга снежна сезона. Ретко е да се достигнат -35 степени Целзиусови, но може да биде толку ладно во средината на зимата и има многу голема разлика помеѓу -15, што не е невообичаено, и -25“, рече Сјохолм, која го следи преселувањето како експерт за архитектонско наследство 25 години. „Веќе е долга зимска сезона и ако е ладно, човечката удобност се намалува, но работите стануваат и покревки, така да се каже“, заклучи таа.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Роберт Де Ниро со најгрди зборови против Доналд Трамп (ВИДЕО)

Роберт Де Ниро повторно жестоко го нападна Доналд Трамп, а во својот говор употреби низа пцости. 

Роберт Де Ниро со најгрди зборови против Доналд Трамп (ВИДЕО)

Американскиот актер ги повика гласачите да ја искористат можноста да гласаат рано и да учествуваат во кампањата „Без кралеви: Гласајте рано“, најавена за 17 октомври.

Де Ниро го нарече Трамп „проклето гом*о“ и го обвини дека се обидува да им го одземе правото на глас на Американците.

„И што ќе му кажеме на тој кукавица, на тоа проклето гом*о, кога Доналд Трамп се обидува да ни го одземе гласот и нашата моќ?“, праша Де Ниро. „Тргнете ги рацете од нашите гласови“.

Остро кон Трамп и републиканците

Во својот говор, актерот ги нападна и републиканците во Конгресот, Врховниот суд и одредени федерални институции. Тој тврди дека тие не ги штитат правата на глас на Американците и дека нивните постапки го загрозуваат изборниот процес.

Де Ниро претходно го обвини Трамп дека „се збогатува со пријатели од кругот на Епштајн“, а слични критики упати и кон претседателот и неговите соработници во претходните настапи.

„Не можат да ја добијат поддршката од гласачите, па што прават? Се обидуваат да ни ги одземат гласовите. Се шегувате? Тргнете ги рацете од нашите гласови“, рече тој, пред да ја изостри својата порака: „Ќе го кажам вака: Тргни ги рацете од нашите гласови.“

Тој конкретно ги нападна републиканците, за кои рече дека не се подготвени да се залагаат за правото на глас. „Што ќе им кажеме на тие слаби и безрбетни републиканци во Претставничкиот дом и Сенатот кои нема да ги заштитат нашите права?“, праша тој.

Тој, исто така, го повика Врховниот суд: „Што ќе му кажеме на Врховниот суд кога тој само потврдува потиснување на правото на глас?“ Де Ниро изнесе обвинувања за притисокот на Министерството за правда врз изборните службеници, барањата за избирачки списоци и ракувањето со гласачките ливчиња. Тој, исто така, ги спомена агентите на ICE, кои ги обвини за заплашување на гласачите.

„Што ќе им кажеме на тие маскирани и вооружени бандити на ICE кои се кријат околу гласачките места?“, праша тој и повтори: „Тргајте ги рацете од нашите гласови.“

Достапните снимки од говорот не даваат конкретни докази за да ги поткрепат овие тврдења.

„Тие се толку глупави“

Де Ниро, исто така, ги критикуваше пошироките политики на администрацијата на Трамп. Тој верува дека нејзините потези одвраќаат сè поголем број гласачи. „Администрацијата на Трамп знае дека нивните политики не се само луди и сурови, туку и сè помалку популарни“, рече тој. „Тие го гледаат тоа, не се глупави. Па, всушност се, тие се навистина глупави“.

„Мислам, тие се навистина глупави. Тие се поглупави отколку што некогаш мислев. Но, тие сфаќаат дека она што го прават е да ги одвратат луѓето“, рече тој.

Ги повика Американците да гласаат порано

Заедно со критиките кон Трамп, главната порака од говорот на Де Ниро беше насочена кон излегување. Тој ги повика луѓето да гласаат пред официјалниот ден на изборите и да ги охрабрат членовите на семејствата, пријателите, соседите и другите луѓе од нивната околина да гласаат.

„Ние ќе гласаме први, и ќе гласаме порано“, рече тој.

Тој, исто така, повика на учество на националниот ден на акција на 17 октомври. Движењето „Без кралеви: Гласајте рано“ го објави датумот како ден посветен на охрабрување на гласачите да направат план за рано гласање каде што е достапно.

„И ве молам, сите мора да учествувате на националниот ден на акција на 17 октомври“, додаде тој, упатувајќи ги слушателите кон веб-страницата „Без кралеви“. Го заврши говорот со кратка порака: „Мислам дека сфатија што сакав да кажам“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

YOVA ја претстави новата невестинска колекција - The Bridal Edit на гламурозната Haute Wed Gala

Македонскиот бренд за рачно изработени чанти и аксесоари YOVA ја претстави The Bridal Edit – нова колекција создадена за невестата, нејзините девојки и сите моменти што вреди да се носат со себе.

YOVA ја претстави новата невестинска колекција - The Bridal Edit на гламурозната Haute Wed Gala

Колекцијата носи нова перспектива на невестинските додатоци, спојувајќи ја препознатливата рачна изработка на YOVA со современи силуети и невестинска естетика. Веќе познатите модели на брендот се пресоздадени во чиста невестинска бела, како и во комбинации со сребрена, златна и бронзена рафија, додека дел од дизајните се надополнети со автентични охридски бисери од семејството Талеви.

The Bridal Edit ги обединува моделите Силви Багет, Силви Микро, Ринг, Реса, Фиори и Бисера, заедно со новиот Бисера Чокер – рачно хеклан чокер со 14 автентични охридски бисери од семејството Талеви. Целата колекција е замислена не само за свадбениот ден, туку и за сите свечени моменти што следуваат потоа.

The Bridal Edit за првпат беше претставена во живо на The Haute Wed Gala 2026 by Atelier Per Sempre, одржана на 30 септември во PARK by Ragusa, каде YOVA беше дел од гламурозната вечер посветена на невестинската мода, високата мода и современата свадбена естетика. Годинешното издание на The Haute Wed Gala ја спои модата со музика, кабаре и театарски перформанс, во амбиент инспириран од стариот Холивуд и ерата на 1920-тите.

„The Bridal Edit“ е продолжение на филозофијата на YOVA – да создава рачно изработени парчиња со карактер, кои не се врзани само за една пригода. Секој модел е изработен во мали серии во Македонија, со фокус на рачната изработка, современиот дизајн и внимателно избрани италијански материјали.

The Bridal Edit е достапна за нарачки на yova.maison и во УРМА во Skopje City Mall.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

20 лица се уапсени викендов поради трговија со дрога

Task Force и викендов активно против недозволената трговија со дрога: 20 лица лишени од слобода.

20 лица се уапсени викендов поради трговија со дрога

Од 2 до 4 октомври 2026 година, припадниците на Министерството за внатрешни работи, преку координирани активности на Работниот тим – Task Force, постапуваа во 13 случаи поврзани со недозволена трговија со дрога, на подрачјето на повеќе Сектори за внатрешни работи и Регионални центри за гранични работи.

Во рамки на преземените активности извршени се повеќе прегледи и претреси на лица, возила, домови и други простории, при што е запленета поголема количина наркотична дрога, а 20 лица се лишени од слобода, меѓу кои и двајца странски државјани – од Полска и Чешка.

Во текот на викендот, на подрачјето на СВР Струмица во еден од случаите полициските службеници пронашле и одзеле 59 стебла марихуана со вкупна тежина од околу 680 килограми, додека во друг случај пронајден е и одземен голем патнички куфер полн со марихуана. На подрачјето на СВР Скопје, при претреси на три локации што ги користело едно лице, одземени се осум кеси со околу 800 грама марихуана, при што лицето е лишено од слобода.

На подрачјето на СВР Велес, при претрес на дом и преглед на лице, одземени се 29 помали кеси со вкупно 15 грама кокаин, 14 грама кафеавкаста материја и околу 5.000 евра. Во рамки на активностите на Одделот за сузбивање на организиран и сериозен криминал, извршени се претреси на четири локации, при што две лица се лишени од слобода, а пронајдени и одземени се околу 200 грама кокаин, 505 милилитри масло од хашиш и 4,58 грама марихуана.

За преземените активности ќе следуваат соодветни кривични пријави.

Ова се конкретни резултати од координираната работа на полициските службеници на терен и продолжение на засиленото постапување против лицата и криминалните структури инволвирани во производство и недозволена трговија со наркотична дрога.

Министерството за внатрешни работи продолжува со засилени активности за сузбивање на недозволената трговија со дрога и откривање на лицата инволвирани во овој вид криминал, соопштуваат од МВР.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер