Технологија

Постои ли живот на планетата TRAPPIST-1е, научниците пред огромно откритие?

Астрономите можеби се на прагот да направат историско откритие - потврда за атмосфера слична на Земјата на далечна егзопланетат.

Прелиминарните набљудувања од вселенскиот телескоп Џејмс Веб се ветувачки, а сега се очекуваат подетални анализи. Станува збор за планетата TRAPPIST-1 e, карпест свет со големина на Земјата, оддалечен 40 светлосни години, кој би можел да има услови за течна вода, пишува CNN.

Уникатниот систем TRAPPIST-1

Оваа планета е дел од системот TRAPPIST-1, откриен во 2016 година. Системот, именуван по омиленото пиво на белгиските астрономи кои го откриле, оттогаш е под постојано набљудување од страна на научниците. „Како планетарен систем, тоа е најнеобичното што може да биде“, рече Нестор Еспиноза, астроном во Научниот институт за вселенски телескопи во Балтимор. „Ѕвездата е многу, многу мала - приближно со големина на Јупитер - и околу неа орбитираат најмалку седум карпести планети. Три од нив се во она што го нарекуваме зона погодна за живеење, што значи дека се доволно блиску до ѕвездата што, доколку имале атмосфера, би можеле да поддржат течна вода.“

Еспиноза и неговите колеги се фокусираа на TRAPPIST-1 e, четвртата планета од ѕвездата, во студија објавена минатата недела во The Astrophysical Journal Letters. Четири набљудувања направени во 2023 година од телескопот Веб не успеаја да го исклучат присуството на атмосфера, што предизвика оптимизам. „Врз основа на првите четири набљудувања, не можеме да кажеме дека (оваа планета) нема атмосфера, па сонот е сè уште жив - сè уште може да има атмосфера“, рече Еспиноза, „и тоа е супер возбудливо, бидејќи имаме програма од уште 15 набљудувања.“

Потрага по клучни параметри

Кога бараат атмосфера, астрономите чекаат планетата да помине пред својата ѕвезда и ги евидентираат промените во светлината што се филтрира низ неа. На овој начин, тие бараат хемиски траги што го откриваат составот на атмосферата. Четирите набљудувања досега го исклучија постоењето на примарна атмосфера базирана на водород, веројатно однесена од зрачење од ѕвездата. Слично нешто се случи и со Земјата, која подоцна разви секундарна атмосфера, а научниците се надеваат дека истото е случај и со планетата TRAPPIST-1 e.

Друга студија, исто така објавена минатата недела, вели дека планетата веројатно нема густа атмосфера богата со јаглерод диоксид како Венера или Марс, но укажува на богата со азот, послична на Земјата. „TRAPPIST-1e останува една од нашите најубедливи планети во зоната погодна за живеење, а овие нови резултати нè доближуваат еден чекор поблиску до разбирањето за каков свет станува збор“, вели Сара Сигер, професорка по планетарна наука на МИТ и коавторка на обете студии.

Револуцијата на телескопот Џејмс Веб

„Пред три години, пред лансирањето на Џејмс Веб, студии како оваа беа научна фантастика“, рече Еспиноза. „Сега сум прилично уверена дека ќе можеме да видиме каква атмосфера може да има TRAPPIST-1 e - и дали има атмосфера слична на Земјата, ќе можеме да кажеме.“ Неговиот тим планира да заврши нова рунда од 15 набљудувања до крајот на годината. Доколку пронајдат цврсти докази за атмосфера, ќе следат понатамошни истражувања за да се бараат гасови како метан, кои се поврзани со животот на Земјата.

Потврдата за атмосфера би била револуционерна бидејќи црвените џуџиња, како ѕвездата TRAPPIST-1, го сочинуваат мнозинството ѕвезди во универзумот. „Ако може да се случи таму, може да се случи насекаде. Можностите за живот само се множат“, објасни Еспиноза. Дури и ако се покаже дека нема атмосфера, резултатот би бил значаен бидејќи би го направил животот на Земјата уште поспецијален.

Возбудливи, но нецелосни резултати

Мајкл Гилон, кој го предводеше тимот што го откри системот TRAPPIST-1, ги смета овие први резултати за исклучително возбудливи. „Податоците сè уште не се конечни“, додаде тој, „но докажуваат дека JWST има моќ да открие атмосфера слична на Земјата, доколку постои. За прв пат во историјата, навистина сме во дофат на откривање атмосфера околу потенцијално погодна за живеење карпеста егзопланета.“

Научниците се согласуваат дека резултатите се интригантни, но и нецелосни. Хауард Чен од Технолошкиот институт на Флорида истакнува дека планетата е на „пресвртна точка“ - можеби еволуирала како екстремно сув свет или како свет богат со вода. „Фактот дека TRAPPIST-1e може да биде или многу сув или многу влажен значи дека следните неколку набљудувања на JWST би можеле да донесат драматично откритие“, заклучи Чен.

Тагови: научниците планета

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Ангелов: Уништени две хемиски гранати со боен отров од Првата светска војна

На стрелиштето Криволак уништени две хемиски гранати со боен отров од Првата светска војна.

На стрелиштето Криволак уништени две хемиски гранати со боен отров од Првата светска војна, информира директорот на Дирекцијата за заштита и спасување, Стојанче Ангелов.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Претставена „Везилка“ - Македонија добива национална фабрика за вештачка интелигенција

Проектот „Везилка“ – Национален центар за вештачка интелигенција, денеска беше официјално презентиран.

Станува збор за иницијатива што треба да ја поврзе домашната научна заедница, државните институции и приватниот сектор со европската инфраструктура за развој на вештачка интелигенција.

На промоцијата беше истакнато дека „Везилка“ не претставува самостојна „фабрика за вештачка интелигенција“, туку таканаречена „АИ антена“ – национален центар поврзан со европската АИ фабрика „Фарос“ во Грција. Преку ова партнерство, македонските истражувачи, стартапи, компании и јавни институции ќе добијат пристап до европски суперкомпјутерски капацитети, вклучително и суперкомпјутерот „Даедалус“, како и до напредни бази на податоци и специјализирани алатки за развој на модели со вештачка интелигенција.

Проектот чија реализација е планирана за три години, има вкупен буџет од околу 6,2 милиони евра. Од нив, приближно 3,1 милиони се обезбедени како грант од Европската Унија додека останатите средства се кофинансирани од државата.

„Везилка“ е вложување во иднината, во потенцијалот на македонските научници, истражувачи, студенти и компании. Тоа е и јасна определба државата да биде активен учесник во технолошките процеси што го обликуваат современиот свет - Христијан Мицкоски- претседател на владата

проектот претставува историски чекор во дигиталниот развој на државата и обид да се изгради траен систем, наместо да се реализираат поединечни и краткорочни проекти, посочи министерот Андоновски.

Целта на Везилка,се конкретни решенија базирани на вештачка интелигенција – од македонски јазични модели и дигитализација на културното наследство, до анализа на здравствени податоци, оптимизација на енергетските системи, автоматизација на административните услуги и примена на паметни технологии во земјоделството.

Покрај истражувачката компонента, „Везилка“ ќе функционира и како центар за обука и развој на кадри..

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Здравје

Десетина колапси на јавни места за неполни 40 часа - „вжештена“ линијата на 194

На речиси еден саат по еден колабиран на улица.

Од утрово до пладне Брза помош интервенирала за четири колапси, а исто толку имало и во вчерашната дневна смена. Лекарите од службата велат дека деновиве се повеќе граѓани се јавуваат на 194 барајќи совет како да си помогнат за да можат да „го изгураат денот“ поради вртоглавици, болки во пределот на слепоочниците и омалаксаност. Симптоми на метеоропатија чувствуваат и млади и здрави луѓе, вели Д-р Елена Пиловска која појаснува дека топлото и променливо време, особено пред невреме, знае да направи силни промени во општото здравје.

Метеоролошките улови не влијаат само на физичкото здравје, туку може да доведат до голем пад на концентрацијата, затоа во кога има високи температурни разлики и промени во атмосферскиот притисок се препорачува зголемена внимателност, особено зад воланот.

Освен да се пие голема количина на вода и да се внесува полесна храна, овошје и зеленчук, лекарите препорачуваат да се користи секој слободен миг и да се замине на планина, во природа богата со кислород, односно да се вдише чист и незагаден воздух.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.