Половина век од отворањето на Лекторатот по македонски јазик во Париз

Деновиве одбележуваме голем јубилеј за македонистиката и за македонската држава – половина век од отворањето на Лекторатот по македонски јазик во Париз, Франција. 

Со него, пред 50 години почна натамошното засилено присуство на македонскиот јазик, литература и култура во наставата на странските високообразовни институции.

Лекторатот на престижниот Национален институт за ориентални јазици и цивилизации (ИНАЛКО) во Париз е првиот лекторат по македонски јазик отворен надвор од некогашната југословенска држава. Во текот на неговото 50-годишно непрекинато работење и развивање, овој Лекторат не само што е средиште на македонистиката во Франција и централна точка на македонско-француските академски и културни врски, туку е и клучен центар за афирмацијата на македонскиот јазик, литература и култура воопшто во еден дел на Европа.

Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје (МСМЈЛК при УКИМ), заеднички со ИНАЛКО го чествува значајниот јубилеј, со заложби за натамошните перспективи за развој на македонистиката на овој реномиран европски висообразовен центар.

- Денес, 50 години по отворањето на Лекторатот во Париз, исправени сме пред историска обврска и одговорност – да го вреднуваме она што е историја и сегашност на македонистиката во Франција и да оствариме влог во нејзината иднина. Во децениите наназад, постигнато е многу. Денес, македонскиот јазик, на ИНАЛКО се изучува како главен предмет, на сите циклуси академски студии – од лиценца до докторат. На ИНАЛКО е и првата професорска катедра за македонистички студии на странска високообразовна институција. Од минатата година, македонистиката има статус на ретка научна дисциплина во Франција и е заштитена. Но, не треба и не смее да се запре тука! По оствареното во изминатите 50 години, должни сме да се заложиме за она што ќе биде стварност во годините што следат и тоа за нас е и императив во чествувањето на овој значаен јубилеј, истакнува директорката на МСМЈЛК при УКИМ, проф. д-р Весна Мојсова-Чепишевска.

Мојсова - Чепишевска напоменува дека Лекторатот отворен пред половина век и ИНАЛКО како високообразовен центар не само што имаат историско значење за нас, туку се и еден од вистинските примери како треба да се работи и да се развива македонистиката на странските универзитетски центри на кои се изучуваат македонскиот јазик, литература и култура. Како што посочува, големиот јубилеј преку кој уште еднаш се потврдува значајноста на просторот што ИНАЛКО досега го овозможи за развој на македонистиката во Франција, треба да е и взаемен поттик за натамошно развивање на соработката и содејствување во нови постигнувања за изучувањето на македонскиот јазик, литература и култура на ИНАЛКО. Пораката дека иднината треба да ја создадеме во сегашноста е една од оние со кои МСМЈЛК при УКИМ и го започна чествувањето на јубилејот.

- Во време кога во глобални рамки интересот за студирање филологија и воопшто хуманистички науки е помал од претходно, оваа академска година, на првиот циклус студии на ИНАЛКО има зголемен интерес за македонистиката. Кадрите што искажуваат желба и подготвеност да се вложат себеси во натамошниот развој на македонистиката се иднината! Во нив треба заеднички да вложуваме, за во годините и децениите пред нас, кон досегашните постигнувања да се надоврзат нови, нагласува директорката на МСМЈЛК при УКИМ.

Мојсова-Чепишевска и истакнува дека оствареното во изминатите пет децении, не ќе беше можно ако покрај институционалните заложби на МСМЈЛК при УКИМ и ИНАЛКО, не беше и влогот на сите посветеници на македонистиката кои дел од себеси вградија во развојот на студиите по македонистика во Париз. Сите досегашни лектори, од првиот – проф. д-р Алекса Попоски до актуелниот, м-р Ѓоко Здравески, ама клучно – и кадарот на ИНАЛКО, при што за изминативе две децении особено важна е посветеноста на проф. д-р Фроса Пејоска-Бушро, која раководи со студиите по македонски јазик, литература и култура.

- Се надеваме дека и во оваа јубилејна, 2023 година, македонскиот збор силно ќе одекне во Париз. Токму од ИНАЛКО, со научни согледби, резултати од истражувања, заеднички иницијативи и нови проекти во периодот што следи. Но воедно и со интересот на новите посветеници на македонистиката во Франција. Заеднички ќе ја испратиме пораката дека по оствареното во изминатите педесет години, со јасна цел и визија, вложувањата во македонистиката треба да продолжуваат во годините што следат. Со решеност за нови постигнувања во афирмацијата на македонскиот јазик, литература и култура, порачува директорката на МСМЈЛК при УКИМ.

Чествувањето на големиот јубилеј 50 години Лекторат по македонски јазик во Париз веќе започна. Меѓу другото, на ИНАЛКО, јубилејот ќе се одбележи и со меѓународен собир.

Инаку, иницијативата за студии по македонистика на ИНАЛКО во Париз датира уште од шеесеттите години на минатиот век, а е остварена со отворањето на Лекторатот во 1973 година, како резултат и на договорот за меѓуинституционална соработка меѓу УКИМ и ИНАЛКО. Од тогаш, со заеднички вложувања на МСМЈЛК при УКИМ и ИНАЛКО, студиите по македонистика во Париз, непрекинато се развиваат. Во 1981 година, на ИНАЛКО, веќе се воведени дипломи кои покриваат целосен курс по македонистика, а професорската Катедра за македонистички студии е отворена пред неколку години.

Студенти на ИНАЛКО се редовни учесници на школите на МСМЈЛК при УКИМ, при што дополнително се вложува во унапредување на нивните знаења од областа на македонистиката.

Минатата година, македонистиката и официјално беше препознаена како ретка научна дисциплина од страна на француското Министерство за високо образование и истражување. По одлука на научна комисија, прифатена беше иницијативата македонистиката да биде вклучена во француско-германскиот проект за мапирање ретки дисциплини во Франција и во Германија. Ознаката „ретка дициплина“ гарантира: признавање, заштита, можно проширување на студиите и зачувување на македонистиката на ИНАЛКО, со неможност да се спои со други студии.

Јубилејот 50 години Лекторат по македонски јазик на ИНАЛКО обврзува да се продолжи по патот што го трасираа нашите претходници пред половина век, посочуваат од Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура при Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“ во Скопје.

Нова ера за моделите на Дачија: Од април алкотест и црна кутија ќе бидат стандардна опрема

Dacia ќе ја ажурира комплетната палета на возила, а покрај визуленото освежување, најзначајната вест е поврзана со новиот сет на безбедносни прописи GSR2. Црната кутија и алкотестот стануваат стандардна опрема.

Романскиот производител на автомобили најави голем број важни новитети во својата понуда. Веста доаѓа како резултат на воведувањето на новата регулатива GSR2, која ќе стапи на сила во Европската унија во јули. Dacia ќе ги ажурира и приспособи сите сегашни модели на новите регулативи почнувајќи од април.

Она што е најважно во однос на новите регулативи, сите модели што ги нуди Dacia ќе добијат нов пакет на безбедносни системи во основната опрема за автомобилите да ги исполнуваат новите GSR2 прописи, пренесува Klix.ba.

Така, сите модели на Dacia ќе добијат: црна кутија како снимач на настани во случај на несреќа, стандарден алкотест уред, кој ќе има можност да го блокира возењето на возач кој е под дејство на алкохол, систем за препознавање сообраќајни знаци со предупредување за брзо возење, предупредување при промена на лента, возач за контрола на вниманието, помош при паркирање наназад, сензори за светло и дожд, автоматско сопирање со детекција на пешаци и велосипедисти, како и систем за предупредување за итно сопирање.

Исто така, сите модели на Dacia ќе содржат шифра за спасување. Тоа ќе биде QR код во форма на налепница прикажана на шофершајбната и задното стакло. Со скенирање на кодот ќе може да се пристапи до списокот за спасување и упатствата, со кои спасувачките тимови ќе знаат, на пример, каде се наоѓа резервоарот за гас во случај на несреќа на патот.

Од визуелните промени, најголемата иновација ја носи Sandero, кој заедно со новата зелена нијанса на боја добива и нова линија на опрема за Journey. Новото ниво на опрема одговара на Extreme верзијата на Sander Stepway и ги носи следните новитети: нови алуминиумски бандажи, нови облоги на прагови и ексклузивни теписи во патничкиот простор. Дотерувањето на Journey вклучува и картичка наместо клуч, потоа камера за рикверц, пренослив држач за телефон и организатор на багажникот.

И Сандеро и Логан сега ќе добијат проширена палета на бои. Најдоминантна нијанса ќе биде Beige Safari, ексклузивна за Sandero Stepway. Исто така, хибридната верзија на Dacia Jogger ќе биде збогатена со нов 7-инчен централен екран, кој е присутен и на новата генерација на Duster.

Дополнително, сите модели ќе добијат USB-C приклучок на дното на контролната табла, уште еден USB-C приклучок зад централната конзола за автомобили опремени со пакетот Comfort, како и рачна клима за Jogger во основната верзија Essential. .

„Само Интервју“ со Панче Тошковски

Дами и господа, утре во Само Интервју ќе гостува министерот за внатрешни работи во техничката Влада, Панче Тошковски.

Има ли на повидок решение за проблемот со пасошите? Се креира ли намерно хаос со личните документи во предизборието или само така ни се чини?

Ни претстои ли фер и демократски или тежок и историски изборен процес? Има ли доволно време за прочистување на избирачкиот список?

Предизборен фолклор или проблеми од под тепих, можно ли е поместување на „црвените“ линии на ВМРО-ДПМНЕ доколку од тоа им зависи фотелјата на Илинденска?

Се користи ли политичката сцена за спас од гонење за корупциските скандали?

Од адвокат до технички министер, има ли Тошковски амбиции стане прв полицаец доколку има политички пресврт?

Утре во Само Интервју кај Гоце Михајлоски ќе гостува Панче Тошковски, веднаш по вестите во 18 часот.

Сопругата на Асанж по вториот ден на суд: Нападот кон него е напад врз слободата на медиумите

Сопругата на основачот на Викиликс Стела Асанж денеска изјави дека нападот врз Џулијан Асанж е „најлошиот напад врз слободата на медиумите што светот некогаш го видел“.

„Нападот врз Асанж е најтешкиот напад врз слободата на медиумите што светот некогаш го видел. Тој е екстратериторијален и го спроведува една земја, применувајќи ги своите закони во остатокот од светот, врз странски државјанин кој објавувал во друга земја. “, изјави Асанж за Франс 24.

Според неа, нападот врз Асанж претставува „декларација за универзална јурисдикција над печатот во која една држава тврди дека има моќ да ја ограничи не само способноста на новинарите да ја вршат својата работа, туку и правото на јавноста ширум светот да знае."

Во високиот суд во Лондон се одржа дводневно рочиште во врска со жалбата на основачот на „Викиликс“ против одлуката за негова екстрадиција во Соединетите Американски Држави.

Вчера адвокатите на Асанж први се обратија пред судот, велејќи дека се работи за политички мотивиран случај, додавајќи дека се прекршени човековите права на нивниот клиент, јавува Би-Би-Си.

Тие истакнаа дека имаат докази за заговор на американската Централна разузнавачка агенција (ЦИА) за убиство на Асанж за време на претседателствувањето на Доналд Трамп.

Адвокатот Ед Фицџералд рече дека не може да им се верува на американските гаранции за фер третман, додавајќи дека неговиот клиент може да биде осуден на „грубо неправеден и непропорционален начин доколку биде екстрадиран“ во Соединетите држави.

Американските адвокати денеска се обратија пред судот, велејќи дека обвинението за шпионажа против новинарот е „засновано на владеењето на правото и доказите“.

„Ова гонење можеби е без преседан, но она што тој го направи беше без преседан“, изјави денеска адвокатката Клер Добин, која ги застапува САД.

Порталот на Асанж „Викиликс“ стана познат во 2010 година кога објави видео од американската армија во кое десетици луѓе, меѓу кои и двајца новинари на Ројтерс, беа убиени во напад на хеликоптери „Апачи“ во Багдад во 2007 година.

После тоа, беа објавени илјадници тајни доверливи документи и дипломатски извештаи во кои САД ги критикуваат светските лидери, од рускиот претседател Владимир Путин до членовите на саудиското кралско семејство.

Во САД, Асанж е обвинет за шпионажа по 17 точки, а доколку биде прогласен за виновен, може да добие и до 175 години затвор.

притисни ентер