Автономното возило со недели го истражувало скриениот свет, под површината, со големина од околу 130 квадратни километри, снимајќи сложени шеми на топење на мразот. И потоа се случило нешто непланирано...

Под мразот 27 дена

Истражувањето го водеше професорката Ана Волин од Универзитетот во Гетеборг. Таа се занимава со феноменот на топли океански струи кои полека ги „јадат“ ледените гребени одоздола, ослабувајќи ја нивната способност да ги задржат глечерите и со тоа влијаат на идното зголемување на нивото на морето.

Затоа подморницата „Ран“ беше вклучена во потфатот, способна автономно да работи под мразот со часови - без човечка контрола и комуникација во реално време.

За време на кампањата во 2022 година, „Ран“ помина 27 дена маневрирајќи под и во ледениот гребен Дотсон (патувала околу 17 километри), објавува Earth.com.

Користеше сонар за да ја мапира долната страна на ледениот гребен. На источната и централната страна, откри серија ледени тераси - наредени како скали, додека западната страна изгледаше многу помазно, со канали, јами и вдлабнатини.

Овие скриени структури не можеа да се видат од сателитите, поради што останаа целосно непознати сè додека „Ран“ не ги испрати своите податоци!

Подморницата работела без комуникација

Добиените информации покажаа дека ледениот гребен губи околу 12 метри мраз годишно, што е директно поврзано со навлегувањето на топла вода.

Деталната анализа утврди дека ледениот гребен Дотсон, помеѓу 1979 и 2017 година, придонел за зголемување на глобалното ниво на морето за приближно 0,05 сантиметри.

Подморницата работеше без комуникација во реално време, бидејќи радио брановите и GPS сигналите не можат да продрат стотици метри цврст мраз. Наместо тоа, се потпираше на навигациски системи и акустични инструменти за да ја следи својата позиција во однос на морското дно и долната страна на мразот.

Редовните мисии траеја од неколку часа до повеќе од еден ден, што значи дека сите проблеми што се појавија длабоко под мразот остануваа невидени сè додека „Ран“ не се појави повторно.

Не се пронајдени траги или остатоци

И покрај ризиците, тимот успешно заврши 14 мисии во 2022 година, собирајќи вредни податоци. Кога истражувачите се вратија на ледениот гребен Дотсон, „Ран“ беше испратен на нова мисија за проширување на постојните мапи и мерења.

„Гледањето како исчезнува во темните, непознати длабочини под мразот, извршувајќи задачи повеќе од 24 часа без никаква комуникација, се разбира, е застрашувачко“, рече Волин во тоа време.

Кога „Ран“ не се појави на назначеното место за подигнување, сите обиди за контакт со возилото не успеаја, а пребарувањата не покажаа сигнали или остатоци. Тимот може само да шпекулира за причината за неговото исчезнување, почнувајќи од механички дефекти до судир со ледени гребени.

Скриената „машинерија“ на топење

И покрај неговата загуба, претходните мисии на „Ран“ фундаментално го променија нашето разбирање за односот помеѓу океанот и мразот во овој дел од светот. Мапите што ги испрати назад покажаа дека долната страна на ледениот гребен може да биде пресечена со тераси, канали, пукнатини и јами.

Вклучувањето на овие подглацијални структури во климатските модели би можело значително да ги стесни проценките за тоа колку брзо Антарктикот би можел да го изгуби мразот во иднина.

Засега, деталните мапи што Ран ги испрати назад даваат редок увид во скриената „машинерија“ на топењето на Антарктикот - и ги потсетуваат научниците колку голем дел од континентот останува неистражен.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.