Пендаровски: Пропорционален изборен модел со отворени листи и помал број на изборни единици

Претседателот Стево Пендаровски денеска се обрати националната дебата за изборните реформи во Македонија што се одржува во организација на Институтот за европска политика - Скопје.

Во продолжение е интегралниот текст од обраќањето на претседателот Пендаровски.

Со задоволство ја прифатив поканата на Институтот за европска политика да се обратам на оваа дебата посветена на реформите во изборниот процес.

Изборните реформи се исклучително важно прашање што го дефинира демократскиот развој и амбиент буквално во секоја држава во светот. Во таа смисла, нашето национално искуство во последниве три децении на плурални избори е различно. Повеќепартиските парламентарни избори во 1990 година беа нашето прво демократско искуство. Многумина имаат заборавено, да се потсетиме на статистиката. На изборите учествуваа 18 партии и 43-ца независни кандидати, а беа избрани 11 партии и тројца независни пратеници. Повозрасните паметат дека тогаш во Собранието за прв пат слушнавме различни мислења, ставови и предлози кои поаѓаа од различни партиско-политички платформи што бездруго беше додадена вредност на нашата парламентарна демократија. Меѓутоа, независно од сите политички и идеолошки разлики меѓу нив, пратениците од тој парламентарен состав успеаја во огромно мнозинство да се обединат околу стратешките државни интереси, на пример околу референдумот за македонската независност, првиот Устав на независна држава, системските закони, монетарното осамостојување и евроатлантска ориентација на државата.

За жал, низ годините и со модификацијата на изборните модели, од мнозински, прво преку комбиниран в0 1998 година, па се до чисто пропорционален со шест изборни единици од 2002-та, се намалуваше плуралноста и според бројките и според содржината, да бидеме реални. Помалите партии или се претопуваа во две-три големи предизборни коалиции или, заедно со независните кандидати исчезнуваа од македонската политичка сцена бидејќи не можеа да го достигнат ниту тн. природен изборен праг. Прашање кое бара сериозна политичка анализа е дали поголемата плуралност во раните 1990-ти значеше и помала политичка поларизација меѓу политичките субјекти и помеѓу граѓаните, и обратно, но, првичниот впечаток е токму таков.

Критичарите на нашиот актуелен изборен модел истакнуваат дека неговите негативни ефекти се зголемена централизација на моќта во политичките партии што го стеснува просторот за внатрешнопартиска демократија и следствено, тоа значи помала одговорност за лидерствата, како и развој на политичкиот клиентелизам помеѓу членовите и гласачите на конкретниот политички субјект. Иако е јасно дека ваквиот демократски дефицит не може да биде резултат само на изборниот модел, сепак, неговите специфики имаат свое влијание врз опстојувањето на овие негативни појави во нашиов општествено-политички контекст.

Мојот став со години наназад е дека на долг рок Македонија ќе биде подемократска држава ако повеќе политички субјекти бидат дел од еден подиверзификуван парламент. Тоа ќе значи дека повеќе граѓани ќе бидат претставени преку свои репрезенти во законодавниот дом, а во крајна линија тоа ќе придонесе не само за зголемена одговорност на партиите кон бирачите, туку и за враќање на довербата на граѓаните во институциите.

Уште на почетокот на мојот мандат ја поддржав иницијативата на неколку политички субјекти за реформа на актуелниот изборен модел. Генерално, мојата поддршка беше за создавање на пропорционален изборен модел со отворени листи, (ова намерно го нагласувам), како и намалување на бројот на изборни единици на целата територија на државата. Во таа прилика ги повикав политичките партии од власта и од опозицијата да ја разгледаат можноста за изборна реформа и со политички консензус да постигнат договор за пропорционален изборен модел со отворени листи, каде што граѓаните ќе имаат можност не само да избираат од политичките партии, туку да избираат и кандидати, односно, личности. Инаку, според мене, едно исклучително важно прашање за натамошната демократизација на земјата - отворените листи на кандидати за пратеници, во сите досегашни дебати на оваа тема се неправедно потиснати во втор план во однос на прашањето за бројот на изборните единици.

Лично сметам дека намалувањето на бројот на изборните единици со непостоечки или минимален изборниот праг, како и отворените листи, имаат потенцијал прво да ја збогатат парламентарната дебата и да придонесат за намалување на поделбите меѓу граѓаните. Исто така, верувам дека тоа ќе придонесе за зголемување на демократската политичка култура и поголем ангажман на граѓаните во политичкиот процес од кои, за жал, тие се повеќе апстинираат како што годините одминуваат. Впрочем, една од одликите на секое слободно и демократско општество е токму способноста, конструктивно, низ институциите, да се справи со разликите и несогласувањата кои природно постојат меѓу нас. А клучната институција за таквите дебати е највисокиот дом на демократијата – Собранието.

На крајот, дозволете ми да упатам уште еден апел до сите учесници на денешнава и на сите идни дебати на оваа тема, а, посебно до оние кои во иднина ќе одлучуваат за промени во изборниот модел. Имено, при разгледувањето на можните опции да се водат, пред сé, од јавниот интерес и подобрата иднина за сите наши граѓани, а помалку од партиските или личните интереси. Затоа што во зрелите демократии, никој не е вечно на власт.

Ли: Австралија треба да ги остави настрана несогласувањата со Кина

Премиерот на Кина, Ли Кечијанг денеска вети нова двојка џиновски панди за зоолошка градина и ја повика Австралија да ги остави настрана несогласувањата со Пекинг.

Ли доцна синоќа пристигна во главниот град на сојузната држава Западна Австралија, Аделаида. Во Западна Австралија се произведува најголемиот дел од австралиското вино извезено во Кина, откако во март беа укинати царините, поради кои беше прекината трговијата во 2020 година.

Посета на Ли во Австралија е фокусирана на дипломатијата на пандите, обновувањето на трговските и дипломатските врски откако Кина ги рестартираше односите во 2022 година. Билатералните односи помеѓу Пекинг и Канбера беа нарушени за време на деветгодишното владеење на претходната конзервативна австралиска администрација.

Шефицата на австралиската дипломатија, Пени Вонг истакна дека посетата на Ли е резултат на „двегодишната многу фокусирана и трпелива работа на оваа влада за стабилизирање на односите и отстранување на бариерите во трговијата“.

- Ќе соработуваме кога можеме, нема да се согласуваме кога треба и ќе работиме на заштита на нашите национални интереси, посочи Вонг.

Ли синоќа по пристигнувањето во Австралија потенцира оти односите помеѓу Кина и Австралија по период на подеми и падови се вратиле на правиот пат.

- Историјата докажа дека заемното почитување, барањето заеднички јазик и ставањето настрана разликите, како и заемно корисната соработка се вредни искуства во развојот на кинеско-австралиските односи, наведе Ли.

Додека премиерот на Австралија, Ентони Албанез најави дека со Ли ќе разговара за неодамнешните судири меѓу воените сили на двете земји во Јужно Кинеско Море и Жолто Море.

Ли во Австралија допатува од Нов Зеланд, а неговата турнеја низ регионот ќе заврши во Малезија.

Зеленски: Путин нема да стави крај на војната

 Киев утре ќе одржи мировни преговори со Русија ако Москва се повлече од целата украинска територија, изјави претседателот на Украина, Володимир Зеленски по завршувањето на дводневната мировна конференција во Швајцарија.

- Но, Владимир Путин нема да стави крај на војната. Затоа, мораме да го спречиме со какви било средства, било воени или дипломатски. Западната помош не беше доволна за да се добие војната, но самитот покажа дека меѓународната поддршка за Украина не слабее, посочи Зеленски.

Прво реми на ЕУРО2024, Данска и Словенија одиграа 1-1

Данска и Словенија го одиграа вечерва првиот натпревар на ЕВРО2024 кој заврши без победник, ремизирајќи 1-1 во воведниот натпревар во групата Ц.

Данска, на дуелот во Штутгарт кој од трибините го следеа 60.449 гледачи, поведе во 17 минута со голот на Ериксен.

Словенија избегна стартен пораз во групната фаза со голот на Јанжа во 77 минута.

Првото коло во групата Ц ќе биде комплетирано вечерва со дуелот меѓу Англија и Србија.

притисни ентер