Додека САД и Русија имаат илјадници нуклеарни боеви глави, во Европа само Франција и Велика Британија имаат такво оружје, со вкупно неколку стотици.

Отфрлачките коментари на американскиот претседател Доналд Трамп за НАТО и неговиот трансакциски пристап кон надворешните односи ги натераа европските сојузници да се запрашаат дали можат да ризикуваат да се потпрат на заштитата на САД.

Европска нуклеарна реалност

„Европејците повеќе не можат да им го препуштат своето размислување за нуклеарното одвраќање на САД“, предупреди експертската група во извештај објавен за Минхенската безбедносна конференција (MSC).

Таа ја повика Европа „итно да се соочи со новата нуклеарна реалност“ во светлината на „рускиот ревизионизам поддржан од нуклеарно оружје“.

Зборувајќи на MSC, германскиот канцелар Фридрих Мерц рече дека веќе води „доверливи разговори со францускиот претседател за европското нуклеарно одвраќање“.

Британскиот премиер Кир Стармер рече дека британското нуклеарно одвраќање веќе ги штити другите членки на НАТО, но нагласи дека Велика Британија „ја засилува нуклеарната соработка со Франција“.

Стармер рече дека „секој противник мора да знае дека во криза може да се соочи со нашата заедничка сила“ заедно со Франција.

Америка како гарант на безбедноста

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, инсистираше дека „никој“ не размислува за целосна замена на американскиот нуклеарен чадор, кој со децении ги штити европските земји од НАТО.

„Мислам дека секоја дискусија во Европа што осигурува дека колективното нуклеарно одвраќање е уште посилно е во ред“, изјави Руте, поранешен холандски премиер, за новинарите.

„Но, никој во Европа не се залага за тоа како еден вид замена за нуклеарниот чадор на Соединетите Американски Држави. Секој разбира дека тоа е крајната гаранција, а сите овие други дискусии се дополнителни“.

Потсекретарот за одбрана на САД, Елбриџ Колби, рече дека Трамп „јасно ставил до знаење дека продолженото американско нуклеарно одвраќање продолжува да се применува тука“ во Европа. Тој рече дека постои „подготвеност на САД за поголем европски придонес во одвраќањето на НАТО“, но дека разговорите треба да бидат „многу трезвени“ и „внимателни“ поради загриженоста за нуклеарното ширење и нестабилност.

Предизвици за европската безбедност

Дискусијата за нуклеарното оружје долго време се сметаше за табу во многу други европски земји, но руската агресија и сомнежите за посветеноста на Америка кон европската безбедност го турнаа прашањето во центарот на европската политика.

Многу европски претставници се убедени дека територијалните амбиции на Москва нема да бидат ограничени само на Украина и дека другите европски земји, вклучително и дури и членки на НАТО, би можеле да се соочат со некаков вид напад.

Извештајот на MSC наведе пет нуклеарни опции за Европа, предупредувајќи дека ниту една не е добра. „Нема евтин или безризичен начин за излез од европската нуклеарна ситуација“, предупредија тие.

„Ерата во која Европа можеше да си дозволи стратешко самодоволство е завршена“, напишаа авторите, повикувајќи ги европските креатори на политики „директно и без одложување да се соочат со улогата на нуклеарното оружје во одбраната на континентот и компетентно да ги инвестираат ресурсите потребни за тоа“.

Пет можни опции

Беа наведени пет опции: да се продолжи да се потпира на американското одвраќање; зајакнување на улогата на британското и француското нуклеарно оружје во европското одвраќање; заеднички развој на европско нуклеарно оружје како средство за одвраќање; зголемување на бројот на европски земји со свои нуклеарни арсенали; или проширување на конвенционалната воена моќ на Европа за да биде импозантно средство за одвраќање без нуклеарно оружје.

Одржувањето на статус кво и потпирањето на американската воена супериорност останува „најверодостојна и најизводлива опција“ на краток рок, тврдат тие.

Потребата за акција

Во моментов, многу малку луѓе веруваат дека Европејците можат да преземат целосна одговорност за одвраќањето на краток рок.

„Ако ќе има некои големи европски инвестиции во француско или британско нуклеарно одвраќање, тоа е само добра работа“, изјави неодамна за АФП финскиот министер за одбрана Анти Хакканен.

Но, тој брзо додаде: „Ако зборувате за компензација на американското нуклеарно одвраќање, тоа не е реално во овој момент“.

Сепак, експертите ја поздравија сè посериозната политичка дебата за прашање кое долго време ги загрижуваше воените експерти.

„Многу е позитивно, но сега ни треба акција“, изјави за АФП Елоиз Фајет од Францускиот институт за меѓународни односи (Ifri), соработник во извештајот на MSC.

Во извештајот се вели дека и Франција и Велика Британија ќе се соочат со голем број предизвици во зголемувањето на нивните арсенали и проширувањето на нуклеарната одбрана низ цела Европа, од високи трошоци до незгодни прашања за тоа кој има крајна надлежност за лансирање боеви глави.

Францускиот претседател Емануел Макрон, кој претходно ја спомена можноста за проширување на францускиот нуклеарен чадор во Европа, треба да одржи важен говор за француската нуклеарна доктрина на крајот на февруари.

Во Минхен, Макрон рече дека разгледува доктрина што би можела да вклучува „специјална соработка, заеднички вежби и споделени безбедносни интереси со одредени клучни земји“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.