Маск и Безос во трка кон Месечината- кој ќе стигне пред Кинезите? (ВИДЕО) - Канал 5

Маск и Безос во трка кон Месечината- кој ќе стигне пред Кинезите? (ВИДЕО)

Вселенската трка меѓу американските милијардери се загрева:SpaceX на Елон Маск планира да изгради база на Месечината,додека Џеф Безос истовремено ги управува амбициите на Blue Origin,бидејќи двете компании се стремат да ги вратат луѓето на Месечината.

Маск и Безос во трка кон Месечината- кој ќе стигне пред Кинезите? (ВИДЕО)

Вселенската трка меѓу американските милијардери се загрева: SpaceX на Илон Маск планира да изгради база на Месечината, додека Џеф Безос истовремено ги управува амбициите на Blue Origin, бидејќи двете компании се стремат да ги вратат луѓето на Месечината пред планираната кинеска мисија во 2030 година, пишува Ројтерс.

Извршниот директор на SpaceX, Маск, во неодамнешните подкаст интервјуа и состаноци на компанијата изјави дека сака да изгради база на Месечината наречена „Moonbase Alpha“ и да постави уред за лансирање сателити на површината на Месечината.

Месечевата база би помогнала во изградбата на неговата замислена мрежа за вештачка интелигенција со дури милион сателити.

Префрлање на фокусот од Марс на Месечината

Поинтензивниот напор на Маск кон Месечината го префрли фокусот на SpaceX подалеку од мисијата за колонизација на Марс, за која тој постојано се залага уште од основањето на компанијата во 2002 година. Дури минатото лето, Маск рече дека се надева дека ќе лансира мисија без екипаж на вселенски брод на Црвената планета, нарекувајќи ја Месечината „одвлекување на вниманието“.

Сега тој вели дека лунарната база би можела да се реализира за помалку од десет години, а одењето на Марс ќе трае повеќе од дваесет.

Во последните недели, вселенската компанија на Безос, „Блу Ориџин“, исто така, стави поголем акцент на сопствената лунарна програма, затворајќи го својот бизнис за суборбитален вселенски туризам за да ги префрли тие ресурси на својата програма за лунарно слетување „Блу Месечина“ пред планираната беспилотна мисија на површината на Месечината оваа година.

Маск сега сака да ги увери инвеститорите дека „Спејс Екс“ ќе остане доминантна сила во вселената пред планираната почетна јавна понуда (IPO) на крајот од годината, што би можела да ја зголеми вредноста на компанијата на повеќе од трилион долари.

Компанијата ја започна својата најнова мисија со астронаути на Меѓународната вселенска станица (ISS) во петок за НАСА.

Желката и зајакот

По серија објави на Маск на платформата X оваа недела за „вртење“ кон Месечината, Безос објави црно-бела слика од желка, што потсетува на басната на Езоп во која бавната и стабилна желка победува во трка против брзиот, но импулсивен зајак. „Блу Ориџин“ ја усвои басната во своето мото „Градатим Фероцитер“, што на латински значи „чекор по чекор, жестоко“.

Извршните директори на други вселенски компании велат дека очекуваат да имаат корист и од зголемените трошоци на американската влада и нејзините два главни вселенски изведувачи на друга лунарна мисија.

Беспилотната мисија на „Блу Ориџин“ на Месечината оваа година е вовед во слетувањето на астронаути, дел од програмата „Артемис“ на НАСА, која исто така во голема мера се потпира на вселенскиот брод на „Спејс Екс“. Лендерот на „Блу Ориџин“ со седиште во Сиетл беше испратен минатата недела во вселенскиот центар „Џонсон“ на НАСА во Тексас за термичко и вакуумско тестирање, клучен чекор во развојот на патот кон лансирањето.

„Блу Ориџин“ и „Спејс Екс“ ги градат своите лунарни лендери со милијарди долари од НАСА, која планира да ги користи за серија лунарни слетувања, почнувајќи со вселенскиот брод на „Спејс Екс“.

НАСА ги слета првите луѓе на Месечината во 1969 година, а вкупно 12 американски астронаути одеа по Месечината како дел од програмата „Аполо“ што заврши во 1972 година.

Контролата на лунарните локации, ресурсите и инфраструктурата станува клучен елемент на геополитичката конкуренција, особено помеѓу Кина и САД.

Администраторот на НАСА, Џаред Исакман, често истакнува дека Месечината нуди одлични можности како што се градење бази, рударство на хелиум-3 за фузија и инвестирање во нуклеарна енергија.

НАСА го гледа враќањето на Месечината како проба за идните мисии на Марс. Агенцијата врши притисок врз компаниите да го забрзаат развојот на лунарните возила за да ја добијат вселенската трка против Кина, која постави цел да слета астронаути на Месечината до 2030 година.

Минатата година, постави нов рекорд за орбитални лансирања.

Доминација на пазарот

SpaceX, со своето лансирно возило Falcon 9, држи 82 проценти удел на комерцијалниот пазар. SpaceX заврши 165 успешни мисии минатата година, повеќе од остатокот од светот заедно.

За споредба, француската Arianespace спроведе седум вселенски лансирања, United Launch Alliance (Lockheed Martin и Boeing) шест, а Rocket Lab 18.

Но, глобалното зголемување беше стимулирано и од Кина, која спроведе 93 орбитални лансирања.

Маск оваа недела изјави дека сака да оди чекор понатаму со изградба на „самоодржлив град“ на Месечината и лансирање сателит со вештачка интелигенција од површината на Месечината - дел од неговата поширока цел за проширување на вештачкото пресметување во вселената откако SpaceX го купи xAI на Маск овој месец.

Предизвици на развојот

Ракетата Starship на SpaceX сè уште не испратила ништо во орбитата, но е лансирана 11 пати од 2023 година и е подготвена за надграден тест за еден месец. Горниот дел од ракетата, кој служи како месечев лендер, има рок за слетување на екипаж на Месечината во 2028 година, што многумина во индустријата велат дека ќе биде тешко да се постигне.

SpaceX сè уште има многу чекори што треба да ги преземе во развојот на Starship како лунарен лендер, од практикување на својот нов процес на полнење гориво во орбитата со друг „танкер“ на Starship до сигурно слетување на карпестата површина на Месечината пред луѓето да се качат на бродот.

Кети Лудерс, која го водеше одделот за човечки вселенски операции на НАСА пред да замине во SpaceX за да го надгледува одделот за развој на Starship во Тексас, рече дека притисокот што произлегува од соперништвото помеѓу SpaceX и Blue Origin, при што Маск сега е повеќе фокусиран на Месечината, ѝ помага на НАСА да се натпреварува со Кина.

„Со овие изјави на Елон, таа компанија сега е целосно фокусирана на враќање на Месечината“, додаде Лудерс, сега независен индустриски консултант.

Влијание врз инвеститорите

Конкуренцијата помеѓу Маск и Безос се прелева и во други аспекти на американската млада лунарна индустрија.

„Оваа недела имав 20 инвеститори кои ми пристапија“, рече Џастин Сајрус, извршен директор на Lunar Outpost, кој испрати лунарен ровер на површината на Месечината пред идните планови за изградба на низа лунарна инфраструктура. „Во последните две години има многу опиплива промена во размислувањето на инвестициската заедница за површината на Месечината и мислам дека објавата на Елон ја направи повисок приоритет“, рече тој.

Стратешкиот потенцијал на Месечината

Месечината може да биде извор на стратешки ресурси и центар за вселенски операции. Водениот мраз на Месечината е важен ресурс. Месечината може да овозможи поевтини лансирања на сателити, сервисирање во орбитата и мисии во длабоката вселена. Исто така, може да смести истражувачки капацитети, производствени платформи и логистички центри што поддржуваат активности во орбитата на Земјата и пошироко, велат експертите.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

МФ: Усвоена нова Стратегија за борба против измами и заштита на финансиските интереси на ЕУ во земјава

Усвоена нова Стратегија за борба против измами и заштита на финансиските интереси  на ЕУ во земјава – се зајакнува законската, институционалната и оперативната рамка за откривање и борба против измами во користењето на ЕУ фондовите.

МФ: Усвоена нова Стратегија за борба против измами и заштита на финансиските интереси  на ЕУ во земјава

Владата на последната седница ја усвои Стратегијата за борба против измами и заштита на финансиските интереси на ЕУ во земјава за период 2026-2030 година.

Стратегијата е подготвена согласно преземените обврски во однос на Националната програма за усвојување на правото на ЕУ (НПАА) во рамки на Поглавјето 32 - Финансиска контрола, кое опфаќа: јавна внатрешна финансиска контрола, надворешна ревизија, заштита на финансиските интереси на ЕУ и заштита на еврото од фалсификување и има за цел да придонесе за подобрување на дисциплината и транспарентноста во користењето на јавните средства (национални средства и средства од ЕУ), но и за обезбедување заштита на финансиските интереси на ЕУ во РСМ.

Стратегијата е подготвена по партиципативен пристап на Oдделение за координација на борба против измами на ЕУ средствата (АФКОС одделението) при Министерството за финансии со вклучување на сите засегнати страни и меѓусекторска координација и соработка со институциите кои се дел од Институционална мрежа за заштита на финансиските интереси на ЕУ во земјата (АФКОС мрежата), органите и структурите во системот за управување и контрола со средствата од Европската Унија и Европска канцеларија за борба против измами (ОЛАФ).

Стратегијата за борба против измами и заштита на финансиските интереси на Европската унија во РС Македонија 2026-2030 година значи спроведување реформа во приоритетните области кои се однесуваат на превенција од неправилности и измами, откривање на неправилности и случаи на сомнежи за измами, истрага и гонење на измами и поврат на средства и санкции. Преку спроведување на Стратегијата се очекува зајакнување на превенцијата од неправилности и измами и воспоставување ефективни и сразмерни мерки против измами, подобрување на алатките и техниките за откривање на неправилности и измами, обезбедување навремена истрага и соодветен третман на пријавените случаи на сомнежи за измами, како и зајакнување на капацитетот за обезбедување сразмерни и одвраќачки казни, соодветни финансиски корекции и дестимулирање во случај на неправилности и измами.

Националната стратегија за борба против измами го промовира мотото „нулта толеранција за измама“ при спроведување на програмите на ЕУ. Националната стратегија за борба против измама првпат е донесена во 2019 година со цел подобрување на законската, институционалната и оперативната рамка во превенцијата, откривањето и борбата против неправилностите и измамите при имплементацијата на ЕУ фондовите.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Бугарија ја напушти коалицијата за помош на Украина

Бугарија се повлекува од коалицијата на земји кои ѝ даваат поддршка на Украина во одбрана од руската агресија, објави претседателот Румен Радев.

Бугарија ја напушти коалицијата за помош на Украина

Иако учествуваше на претходните состаноци, Бугарија вчера не испрати свој претставник на состанокот на коалицијата во Париз.

„Ние не учествуваме во коалиција која инсистира на продолжување на финансиската и воената помош за Украина“, изјави Радев денес за новинарите. „Решението за овој конфликт не лежи во неговото продолжување со воени средства, туку во силна дипломатска мисија која конечно ќе ја запре ескалацијата“, додаде тој.

Радев уште минатата година изјави дека Европската унија нема своја визија за крај на војната во Украина, нагласувајќи ја неможноста на Европа да издејствува дипломатски мир во Украина, туку уништувањето на земјата продолжува со уште поголем број жртви.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Еко свест: Граѓанските енергетски заедници стануваат реалност со новиот Закон за обновливи извори на енергија

Новиот Закон за користење на енергијата од обновливи извори (објавен во Службен весник бр. 146/2026) воспоставува правна рамка за системот на производство, користење и поттикнување на обновливите извори на енергија (ОИЕ) во Македонија.

Еко свест: Граѓанските енергетски заедници стануваат реалност со новиот Закон за обновливи извори на енергија

Основната цел на законот е намалување на увозната зависност, подобрување на сигурноста во снабдувањето и исполнување на климатските цели, преку поттикнување на граѓаните и компаниите да произведуваат енергија за сопствени потреби.

Со ова, за првпат се овозможува граѓаните, локалните власти и малите претпријатија заеднички да инвестираат во производство, користење и споделување на зелена енергија, т.е. енергија добиена од обновливи нефосилни извори. Според законот, енергетскатазаедница може: да произведува, складира, користи и продава електрична енергија; да ја распределува произведената енергија меѓу своите членови согласно меѓусебни договори; самостојно или преку агрегатор да учествува на пазарот на енергија; да стекне статус на повластен производител и да користи мерки за поддршка. При тоа, примарната цел на заедниците мора да биде обезбедување еколошки, економски и социјални придобивки за членовите и локалната заедница, а не остварување профит.

Новиот закон ја дефинира енергетската заедница („заедница на обновливи извори на енергија“) како „правно лице основано согласно Законот за задругите, на доброволна основа и отворено учество, самостојно и независно, заеднички поседувано и контролирано од страна на основачите и/или членовите, со живеалиште, престојувалиште или седиште, во географско подрачје во близина на енергетскиот објект за производство на енергија кој е во сопственост или изграден од правното лице.“

Концептот овозможува широко локално учество и членство во енергетските заедници каде членови можат да бидат: физички лица (граѓани), единици на локалната самоуправа, микро, мали и средни претпријатија и јавни установи. Исто така, постои можност за различни комбинации на здружување: општина и група граѓани, станбени заедници (згради), граѓани и мали локални компании, или целосно приватни иницијативи без учество на локалната самоуправа.

Општините можат да бидат клучни двигатели преку заеднички инвестиции во фотоволтаични системи на јавни објекти, училишта или соларни системи за централно греење и ладење.

Иако законот ја поставува правната основа и ги дефинира правата на заедниците, тој не содржи детална процедура (чекор-по-чекор) за нивно основање. Во самиот закон сè уште не се прецизирани тмоделите за распределба и методологијата за пресметка на уделите меѓу членовите, ниту пак административната постапка за регистрација и приклучување. Овие прашања треба да се доуредат со подзаконски акти и прописи на Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини, Регулаторната комисија за енергетика и операторот на дистрибутивниот систем.

„Ја поддржавме месната заедница во Белица со инсталација на фотоволтаични панели на едукативниот центар за развој во Белица. Нашите неодамнешни истражувања на перцепциите и ставовите на населението во општините Новаци и Вевчани за енергетските задруги се позитивни, при што главни мотиватори се еколошките и економските придобивки.

Како клучни фактори при одлуката за основање или пристапување кон енергетска задруга се висината на почетната инвестиција и трошоците, поддршката од државата и општината и очекуваната финансиска корист. Главни пречки за граѓанско учество се финансиските ограничувања, недовербата, недостигот на информации и недоволната институционална поддршка од општините“ – изјави Жарко Конески, Програмски координатор за енергија од Еко-свест.

Во својата работа, Еко-свест се залага за енергетски сектор кој е целосно заснован на децентрализирано одржливо користење на обновливи извори на енергија, со минимално негативно влијание врз животната средина и јавното здравје. Во овој систем граѓаните имаат можност слободно да учествуваат во производството на енергија од обновливи извори и слободно да се здружуваат за производство на енергија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер