Култура

Мај како простор на филмски спротивставувања и мемории во Кинотеката

Мајската програма на Кинотеката претставува внимателно обликуван репертоар што се движи меѓу класиката и современоста, меѓу авторскиот филм и жанровската игра

Мајската програма на Кинотеката претставува внимателно обликуван репертоар што се движи меѓу класиката и современоста, меѓу авторскиот филм и жанровската игра, создавајќи динамичен дијалог помеѓу различни поетики, естетики и историски контексти. Оваа селекција не функционира само како низа проекции, туку како концептуален пресек низ македонската и светската кинематографија, во кој филмот се појавува како сведоштво, но и како активен чин на преосмислување на стварноста. Воедно, оваа програма доаѓа како природно продолжение на одбележувањето на значајниот јубилеј – 50 години од основањето на Кинотеката, кој го обележа претходниот месец, дополнително нагласувајќи ја нејзината улога како чувар на филмското наследство и активен чинител во современиот културен простор.

Програмата започнува со омаж на класичниот холивудски хумор преку одбележувањето на јубилејот на Џери Луис, каде што комичниот наратив се отвора кон подлабоки размислувања за идентитетот, неуспехот и очекувањата на општеството. Овој воведен сегмент ја поставува рамката за месец во кој жанровските граници постојано се преиспитуваат и надминуваат.

Во централниот дел од програмата доминира македонскиот филм, претставен низ различни генерации и стилови. Остварувања како „Прашина“ на Милчо Манчевски ја отвораат темата на историската меморија и нејзиното преклопување со современоста, преку комплексна наративна структура што ги поврзува различните времиња и простори.

Тука е и „Збогум на 20-иот век“ на Дарко Митревски и Александар Поповски, филм со постмодерна, често провокативна визија каде насилството, апсурдот и историјата се испреплетуваат во една дистописка, но препознатлива слика на крајот на еден век. Во рамките на програмата, овој филм функционира како остар контрапункт на поконвенционалните наративи, потсетувајќи дека македонската кинематографија не само што го следи, туку и активно го преиспитува светскиот филмски јазик.

Паралелно со овие остварувања, програмата се отвора и кон еден од највлијателните автори на современиот светски филм. „Мулхоланд Драјв“ на Дејвид Линч претставува врв на неговата авторска поетика – хипнотичка, фрагментирана и длабоко субјективна визија за Холивуд како простор на соништа и кошмари. Филмот ја разградува класичната наративна структура, заменувајќи ја со логика на сонот, каде идентитетите се распаѓаат, а реалноста постојано се лизга кон илузија. Во контекст на мајската програма, „Мулхоланд Драјв“ воспоставува значаен дијалог со „Збогум на 20-иот век“, отворајќи прашања за границите на филмскиот јазик и можностите на киното како медиум на несвесното.

Истовремено, програмата се навраќа и кон постарите слоеви на домашната кинематографија. Филмови како „Планината на гневот“ ја отвораат темата на идеологијата, колективизацијата и судирот меѓу индивидуалното и општественото, потсетувајќи на период кога филмот бил директно вклучен во обликувањето на колективната свест. Во истата линија, „Викенд на мртовци“ преку апсурдниот хумор ја разобличува бирократската и егзистенцијалната апсурдност на секојдневието.

Посебен сегмент од програмата е посветен на авторскиот и експерименталниот филм, каде дела како „Маклабас“ ја отвораат границата меѓу митот, фантастиката и современата филмска нарација, создавајќи специфични, жанровски хибриди што ја прошируваат перцепцијата за филмскиот јазик. Овде филмот станува простор на симболичко размислување, каде природата, митологијата и човекот се во постојан судир и дијалог.

Анимацијата и кратката форма, исто така, имаат значајно место во мајската селекција. Од современите анимирани филмови инспирирани од актуелни теми како миграцијата и созревањето, до ретроспективата на Боро Пејчинов, програмата ја истакнува разновидноста и виталноста на овој медиум, каде и најкратките форми носат силни симболички и филозофски слоеви.

Како целина, мајската програма функционира како мрежа од тематски и естетски врски: меѓу минатото и сегашноста, меѓу локалното и универзалното, меѓу реализмот и апсурдот. Таа ја потврдува Кинотеката како простор каде филмот не е само предмет на гледање, туку и поле на размислување и дијалог.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Технологија

Вселенска војна: Русите ги попречуваат „GPS“ сигналите низ цела Европа?

Губењето на пристапот до „GPS“ навигација би предизвикало хаос во воените маневри. Тоа би можело да објасни зошто Русија наводно тестира начин за попречување на „GPS“ сигналите низ цела Европа.

Вклученоста и вистинските намери на Русија сè уште не се официјално потврдени, но нова студија од истражувачи на Универзитетот во Тексас и Универзитетот Стенфорд дава прилично силни докази за тврдењето. Студијата анализира серија моќни „инциденти на попречување“ низ Европа, Гренланд и Канада, врз основа на податоци собрани помеѓу 2019 и 2026 година, добиени од „Ars Technica“.

Овие инциденти директно влијаеле на сателитските системи на кои се потпира „GPS“. Ваквите прекини можат да бидат намерни, но можат да бидат и резултат на природни феномени, како што се атмосферските аномалии. Сепак, оваа нова студија се фокусира на остри, интензивни и редовни налети на попречување кои траеле помалку од 10 секунди и секогаш ги погодувале истите фреквенции.

Истражувањето, кое сè уште чека официјална рецензија од колеги, детално прикажува кога и каде се случиле овие сигнали на попречување. Утврдено е дека прекините се случиле претежно во текот на работното време во Европа, најчесто во вторник, среда и четврток, што ги прави „GPS“ сигналите нестабилни и значително потешки за поврзување.

Пронаоѓањето на точниот извор на попречувањето барало дополнителен напор. Со помош на поголем тим експерти, истражувачите го пресметале изворот на попречувањето врз основа на времето и локацијата на специфичен инцидент во февруари 2026 година. Овие пресметки, со точност од само пет метри, директно насочиле кон рускиот сателит Космос 2546.

Понатамошната анализа сугерира дека целиот систем на кој припаѓа Космос 2546 стои зад ова попречување - Рускиот унифициран вселенски систем, попознат по својот акроним EKS. Системот е единствената мрежа за рано предупредување во Русија дизајнирана да детектира лансирања на балистички ракети насекаде на Земјата, па затоа во теорија треба да биде во голема мера пасивен, а не активен систем што испраќа сигнали.

Она што научниците сè уште не го знаат е вистинската причина зошто се случува ова. Аерокосмичкиот инженер Тод Хамфрис, еден од истражувачите вклучени во студијата, изјави за YouTube каналот за наука и образование Veritasium дека го гледа ова како масовна ескалација на конфликтот во електронското војување во позадина што моментално се одвива низ целиот свет.

Сепак, иако попречувањето изгледа намерно, не сите експерти се убедени дека дејствијата се злонамерни. Други експерти интервјуирани од The New York Times рекоа дека не веруваат дека Русија би ризикувала да го одвлече вниманието и да го оптовари својот единствен систем за рано предупредување со секундарна функција како што е навигациското попречување.

Извор: Б92

Тагови: вселената сателити

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Кина испраќа порака до САД и Иран: Стоп на ескалацијата

Портпаролот на кинеското Министерство за надворешни работи, Лин Џиан, денес објави на својот „X“ профил дека „фактите покажуваат дека воените средства не обезбедуваат решение за конфликтот на Блискиот Исток“.

Лин оцени дека произволната употреба на сила само ќе го комплицира проблемот и рече дека во критичната точка од преговорите меѓу Иран и САД, никој не треба повторно да разгорува воен конфликт.

„Суверенитетот, безбедноста и територијалниот интегритет на земјите во регионот мора да се почитуваат и поддржуваат“, се вели во објавата на Лин на „X“.

Тој рече дека Кина ги повикува сите релевантни страни да останат смирени, да покажат воздржаност и да престанат со секоја конфронтациска акција што може да го ескалира конфликтот.

„Кина ги повикува сите страни во конфликт да преземат конкретни активности за смирување на ситуацијата, да ги решат споровите преку политички и дипломатски средства и да работат кон рано реализирање на сеопфатен и траен прекин на огнот“, рече Лин.

Извор: Б92

Тагови: Иран Кина САД

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Автомобилизам

Опел се „остри“ за новата Астра: Инвестира повеќе од милијарда евра

Опел ќе инвестира повеќе од милијарда евра во Германија до 2030 година, објави Стелантис, со цел зајакнување на производството и развојот на нови модели на европскиот пазар.

Дел од инвестицијата ќе биде насочен кон производство на моделот Астра од следната генерација во фабриката во Риселсхајм, седиштето на Опел, објави Ројтерс.

Стелантис оцени дека овој потег ја потврдува долгорочната посветеност на германскиот пазар и важноста на Опел во стратегијата за развој на групацијата во Европа.

Компанијата планира да лансира најмалку четири нови модели до крајот на деценијата, вклучувајќи ги наследниците на популарните модели Астра и Корса, како и нов компактен теренец развиен во соработка со кинескиот производител „Leapmotor“.

Директорот на Стелантис за Европа, Емануел Капелано, изјави дека инвестицијата во новата генерација на Астра е јасна потврда за важноста на Германија како индустриска база на компанијата.

Според компанијата, сегментот на компактни автомобили сочинува приближно 30 проценти од вкупниот европски пазар на возила и е еден од клучните сегменти за идниот раст на групацијата. Најавената инвестиција е дел од поширокиот бизнис план на Стелантис од 60 милијарди евра, откриен минатиот месец, кој предвидува развој на 60 нови модели до 2030 година, вклучувајќи хибридни возила и целосно електрични автомобили.

Извор: Б92

Тагови: опел

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.