Здравје

Кои лични особини го продолжуваат животниот век- научниците со одговор

Доколку сте организирани, активни и услужливи, тоа не само што ве прави подобра личност, туку може да ви помогне и да живеете подолго.

Од друга страна, честата изложеност на стрес, анксиозност или намќорест може да биде поврзано со пократок животен век, според новата студија, пишува The Guardian.

Истражувачите велат дека нивните наоди, објавени во Journal of Psychosomatic Research, би можеле да им помогнат на лекарите да развијат алатки за предвидување на здравствените ризици, не само врз основа на крвниот притисок и холестеролот, туку и како некој обично се чувствува, мисли и се однесува.

Попрецизни индикатори

Рене Мотус, психолог и коавтор на студијата од Универзитетот во Единбург, го објасни истражувачкиот пристап: „Наместо да гледаме на широки, сеопфатни типови на личност како што се екстровертни или совесни, се фокусиравме на индивидуалните описи: прецизните начини на кои луѓето зборуваа за себе кога пополнуваа стандардизирани прашалници за личноста.“

Според него, „робусните“ наоди на студијата даваат прв показател дека тие мали, специфични самоописи - оние што повеќето од нас ги пополнуваат без размислување - би можеле тивко да предвидат кој ќе живее подолго.

„Зборот „активен“ беше најзапаметлив“, рече Мотус. „Учесниците кои се опишаа себеси на овој начин имаа значително помала веројатност да умрат за време на периодот на студијата - со 21% помал ризик, дури и кога беа земени предвид возраста, полот и здравствената состојба.“

Веднаш по него следеа особини како што се живост, организација, одговорност, трудољубивост, темелност и услужливост. Истражувањето опфати повеќе од 22.000 возрасни лица во четири големи студии со периоди на следење од шест до 28 години.

Нијансите се клучни

Параик О'Суилеабхаин, друг коавтор и вонреден професор по психологија на Универзитетот во Лимерик, ја нагласи важноста на прецизноста. „Важноста на оваа студија лежи во нејзината прецизност. Нашата студија сугерира дека личноста делува не само како општо влијание, туку како збир на специфични однесувања и ставови - а тие индивидуални карактеристики имаат мерливо влијание врз долговечноста.“

Со други зборови, не е само прашање дали сте совесни, туку дали сте вредни и темелни. Клучот не е дали сте екстровертни, туку дали сте живи и активни.

„Луѓето можат да бидат слично совесни или екстровертни на различни начини. Токму овие нијансирани разлики се важни - можеби дури и колку долго живееме“, додаде Мотус.

Студијата откри дека овие специфични особини подобро ги предвидуваат ризиците од смртност отколку петте широки особини што најчесто се користат за сумирање на личноста: отвореност, совесност, екстровертност, прифатливост и невротизам. „Кога се собираат заедно, нијансите имале поголема предвидлива моќ од пошироките особини на кои технички припаѓаат“, рече Мотус.

Улогата на негативните особини

Додека позитивните особини им помагале на луѓето да живеат подолго, нивните емоционални спротивности имале спротивен ефект. Луѓето кои постигнале високи резултати на особини поврзани со невротизам - како што се намќорест, вознемиреност или лесно вознемирување - имале поголема веројатност да умрат порано.

Сепак, авторите нагласуваат дека наодите не се детерминистички. Не сте осудени на рана смрт затоа што премногу се грижите, ниту ќе живеете вечно затоа што никогаш не пропуштате рок.

„Она што нашето истражување го сугерира е дека личноста може да игра поддржувачка улога - улога што е потценета во медицината и јавното здравство“, рече О'Силеабхаин.

Практични примени

Студијата, исто така, откри дека животниот стил и клиничките фактори како што се пушењето, индексот на телесна маса, физичката активност и хроничните болести објаснуваат некои, но не сите, разлики помеѓу личноста и очекуваниот животен век.

„Ова значи дека „организираноста“ може да им помогне на луѓето да се држат до рутини што го подобруваат здравјето, но исто така може да ја одрази основната психолошка отпорност или социјалните навики што придонесуваат за подолг живот“, објасни О'Силеабхаин.

д-р Рос Стјуарт од Универзитетот во Честер ја пофали студијата за нејзиниот фокус на специфични особини на личноста. „Досега, повеќето студии се запираа на ниво на широки особини. Но, ова истражување покажува дека начините на кои луѓето се опишуваат себеси користејќи поединечни зборови можат да бидат исто толку моќни“, рече тој.

Самуел Хенри од Универзитетот во Тарту во Естонија истакна дека практичните импликации се „тивко радикални“. Тој верува дека вклучувањето на проценката на личноста во рутинските прегледи може да помогне во идентификувањето на лицата со ризик чии модели на однесување укажуваат на тешкотии во управувањето со долгорочното здравје. „Лице кое не се смета за „организирано“ може да има проблеми со придржувањето кон терапијата“, рече тој. „Некој кој не се чувствува „активен“ може да има потреба од поголема поддршка за да се движи.“

Тагови: животен век особини

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

МЗ: Состојбата во Гостивар се следи – намален вкупниот број прегледи

Министерството за здравство информира дека епидемиолошката состојба во Гостивар континуирано се следи од надлежните здравствени институции.

Во текот на 3 август се регистрирани вкупно 78 прегледи, што е за шест помалку во споредба со претходниот ден, кога биле евидентирани 84 прегледи.

Во однос на западнонилската треска, на Клиниката за инфективни болести е евидентиран еден нов сомнителен случај. Во тек се потребните испитувања за лабораториска потврда или исклучување на заболувањето.

Министерството за здравство, во координација со надлежните здравствени установи, продолжува внимателно да ја следи состојбата и навремено ќе ја информира јавноста за сите нови релевантни податоци.

Тагови: Гостивар

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Радеска: Обвинителството да отвори истрага – Мицкоски и Клековски го загрозија здравјето на граѓаните на Гостивар

Има нов, сериозен момент во скандалот со загадената вода во Гостивар.

Власта официјално потврди присуство на бактеријата Pseudomonas aeruginosa во водата.

Водата што ја прогласија за „техничка“ и дека може да ја користат граѓаните има бактерија. Страшно!

Тоа значи дека граѓаните на Гостивар се капеле со бактерија која претставува ризик по здравјето.

Кожни инфекции и бројни други сериозни заболувања и други инфекции предизвикува оваа бактерија.

Ова е врв на институционалниот колапс и уште еден здравствен скандал.

Системот на Мицкоски и Клековски целосно потфрли во својата основна задача, наместо да го заштити здравјето на граѓаните го загрози.

Затоа Мицкоски и Клековски се кријат зад Тошковски и Ангелов, луѓе кои не се стручни за ова и само создаваат забуна и грижа кај граѓаните.

Сѐ уште Владата не достави официјален документ со кој се потврдува дека водата што граѓаните на Гостивар ја користат повеќе од една недела е технички исправна.

Единствена „потврда“ беше изјавата на Мицкоски. Ништо повеќе.

Со признанието за присуство на бактерија се потврдува дека капењето не било дозволено, а граѓаните се капеа.

И повторно се врши хиперхлорирање.

Кога се прави хиперхлорирање - капењето не е дозволено исто така поради високото ниво на хлор.

Концетрацијата на хлор мора да се спушти на дозволени вредности за да може да се користи.

Министерот Клековски најавуваше дека од оваа недела водата ќе може да се пие.

Мицкоски рече дека има бактерија.

Сега и официјално е потврдено: присутна е опасната бактерија Pseudomonas aeruginosa, која има сериозни последици по здравјето на човекот.

Ова е страшна информација.

Обвинителството мора веднаш да отвори истрага, мора да има кривична одговорност за:

• Христијан Мицкоски;

• Сашо Клековски;

• Сите одговорни лица во институциите кои молчеа и не презедоа мерки додека беше загрозено здравјето на илјадници граѓани.

Одговорноста не може и не смее да се избегне.

Обвинителството мора да покаже дека законот важи за сите и веднаш да отвори истрага за овој тежок скандал.

Прес конференција на Елена Радеска, СДСМ

Тагови: Радеска

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

РКЕ: Цената на дизелот се зголемува за 1 денар, бензините поевтинуваат за 2 денари по литар

Трговците на големо и трговците на мало со нафтени деривати и горива за транспорт можат да ги формираат цените на одделни нафтени деривати и горива за транспорт и пониско од највисоките утврдени цени.

Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и услуги за управување со комунален отпад на Република Македонија (РКЕ) донесе Одлука со која се врши намалување на малопродажните цени на нафтените деривати во просек за 1,24% во однос на одлуката од 27.7.2026 година.

Референтните цени на нафтените деривати на светскиот пазар во споредба со претходната пресметка бележат намалување кај бензините во просек за 2,069%, кај дизелот зголемувањето е во просек за 4,806%, кај екстра лесното масло зголемувањето е во просек за 0,930% и кај мазутот намалување во просек за околу 4,787%.

Курсот на денарот во однос на доларот во изминатиот период по кој беа формирани цените со претходната пресметка е повисок за 0,1423%.

Од 05.08.2026 година од 00:01 часот максималните цени на нафтените деривати ќе изнесуваат:

Моторен бензин ЕУРОСУПЕР БС - 95 91,00 (денари/литар)

Моторен бензин ЕУРОСУПЕР БС - 98 93,00 (денари/литар)

Дизел гориво ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V) 99,50 (денари/литар)

Масло за горење Екстра лесно 1 (ЕЛ-1) 98,50 (денари/литар)

Мазут М-1 НС 46,419 (денари/килограм)

Во денешната одлука е применет намален износ на акцизата од 2,00 ден/лит кај бензините ЕУРОСУПЕР БС-95 и ЕУРОСУПЕР БС-98 и намален износ на акцизата од 4,00 ден/лит кај ЕУРОДИЗЕЛ (Д-Е V).

Малопродажните цени на бензините ЕУРОСУПЕР БС-95 и ЕУРОСУПЕР БС-98 се намалуваат за 2,00 ден/лит.

Малопродажната цена на ЕУРОДИЗЕЛ (Д-Е V) се зголемува за 1,00 ден/лит.

Малопродажната цена на Екстра лесното масло за домаќинство (ЕЛ-1) се зголемува за 0,50 ден/лит.

Малопродажната цена на Мазутот М-1 НС се намалува за 1,680 ден/кг.

Напоменуваме дека ова се максималните цени на нафтените деривати од 00:01 часот на 05.08.2026 година. Трговците на големо и трговците на мало со нафтени деривати и горива за транспорт можат да ги формираат цените на одделни нафтени деривати и горива за транспорт и пониско од највисоките утврдени цени.

РКЕ

Тагови: горивата РКЕ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.