Енергетска криза на Балканот: Во Македонија горивата до 30 отсто поевтини отколку кај соседите - Канал 5

Енергетска криза на Балканот: Во Македонија горивата до 30 отсто поевтини отколку кај соседите

Додека глобалната енергетска криза предизвикана од конфликтите на Блискиот Исток и во Украина продолжува да врши притисок врз светските берзи, Македонија се издвојува како земја со најповолни цени на горивата во целиот регион. 

Енергетска криза на Балканот: Во Македонија горивата до 30 отсто поевтини отколку кај соседите

Според анализата на „Би-би-си“ на српски јазик, цената на бензинот кај нас е за дури 24 отсто пониска отколку во Србија, додека кај дизелот разликата е уште подрастична – во Србија овој енергенс е поскап за над 30 проценти во однос на македонскиот пазар.

Како дел од мерките за заштита на стандардот на граѓаните, Владата на Македонија донесе одлука за намалување на данокот на додадена вредност (ДДВ) за бензинот и дизелот од 18 на 10 проценти. Оваа мерка, која стапи во сила на 23 март, има за цел да го ублажи ценовниот шок, а властите во Скопје најавија дека постои можност за нејзино продолжување доколку состојбата на пазарите остане нестабилна. Според специјализираната страница cene-goriva.com, Македонија е клучна дестинација за возачите од Србија и Грција токму поради пониските акцизи и државната регулација на цените.

Официјални цени во Македонија (Важат од 24.03.2026)

Според последните податоци на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ), малопродажните цени на нафтените деривати изнесуваат:

ЕУРОСУПЕР БС - 95: 86,5 ден/л

ЕУРОСУПЕР БС - 98: 88,5 ден/л

ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V): 95,5 ден/л

Масло за горење екстра лесно 1 (ЕЛ-1): 92,0 ден/л

Мазут М-1 HC: 51,073 ден/кг

Состојбата во регионот: Ограничувања и пазарни предизвици

За разлика од воспоставениот систем на единствени цени во Македонија, соседните земји воведуваат различни рестриктивни мерки за да се справат со енергетските предизвици:

Србија: Владата во Белград уште од март 2022 година применува неделно ограничување на цените. Актуелната максимална цена на евродизелот изнесува 213 динари (околу 112 денари), додека бензинот се продава за 188 динари (околу 99 денари). Поради високите трошоци, српските земјоделци добиваат субвенциониран дизел за да ја реализираат пролетната сеидба.

Босна и Херцеговина: Состојбата е дополнително усложнена поради внатрешната административна поделба. Двата ентитета – Федерацијата БиХ и Република Српска – ги ограничија трговските маржи на 0,25 конвертибилни марки по литар (0,5 евра), но контролата на терен е тешка. Инспекциите неодамна казнија секоја четврта бензинска пумпа во Република Српска и секоја трета во Кантонот Сараево. Забележан е феномен каде цените значително варираат дури и на пумпи во иста населба.

Словенија: Словенија стана првата земја-членка на Европската унија (ЕУ) која воведе порационална потрошувачка на гориво за да се решат нарушувањата предизвикани од американско-израелските напади врз Иран и нивната одмазда кон нивните сојузници во Персискиот Залив – поголемиот дел од главните играчи на светските енергетски пазари. Поради порастот на цените на горивото, Словенија се соочи со таканаречениот „туризам за гориво“, бидејќи возачите од соседните земји, особено од Австрија, ги користат предностите на пониските, регулирани цени во Словенија. Според последните мерки, возачите на приватни автомобили во Словенија максимално можат да купат 50 литри гориво дневно. Компаниите и земјоделците можат дневно да купат до 200 литри.

Хрватска: Премиерот на Хрватска, Андреј Пленковиќ, на 23 март објави нови мерки, меѓу кои и задржување на цените на струјата и гасот кои ќе важат до крајот на септември 2026 година. Како причина ја наведе „многу сериозната ситуација на Блискиот исток“.

Црна Гора: Од 23 март, цената на литар бензин (евросупер 95) во Црна Гора изнесува 1,52 евра, што е пораст од 9,4 отсто во однос на пред еден месец и дури 12,6 отсто во однос на цените од пред три месеца, според сајтот Globalpetrolprices.com. Бензин Евросупер 98 сега чини 1,56 евра по литар, што е поскапо за пет центи отколку досега.Поскапе и евродизелот.Евродизелот сега чини 1,57 евра по литар и е поскап за седум центи отколку пред две недели, објавија подгоричките „Вијести“.

Куповна моќ: Кој полни најмногу со една плата?

Иако Македонија има најниски цени по литар, куповната моќ варира низ регионот поради висината на примањата. Словенците со просечна плата од 1.650 евра можат да купат над 1.000 литри гориво. Хрватите со нивниот просечен доход полнат околу 940 литри дизел. Србија се наоѓа на средината со капацитет од 630 литри бензин, додека најлоша е состојбата во Босна и Херцеговина, каде со една просечна плата може да се купат помалку од 500 литри дизел.

Глобални закани и страв од рецесија

Светот со загриженост следи што се случува во Ормуската Теснина, преку која поминува петтина од светската нафта. Иранската контрола врз овој канал претставува стратешка закана за глобалното снабдување. Лари Финк, шеф на финансискиот гигант „Блекрок“ (BlackRock), предупредува дека доколку цената на нафтата достигне 150 долари по барел, тоа ќе предизвика глобална рецесија со длабоки последици врз светската економија, посочува „Би-би-си“ на српски јазик.

Извршниот директор на Меѓународната агенција за енергија, Фатих Бирол, оцени дека сегашната криза е потешка од нафтените шокови во 1970-тите. Тој нагласи дека светот во моментов губи околу 11 милиони барели дневно, што е повеќе од двата големи нафтени шока заедно.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Шефот на „Aston Martin“ за рачните менувачи: „Многу покомплицирано отколку што изгледа“

„Aston Martin Valiant“ беше претставен на саемот за автомобили во Монтереј оваа недела, а изјавата на извршниот директор на компанијата за инсталирање рачни менувачи во „Aston Martin“ привлече внимание.

Шефот на „Aston Martin“ за рачните менувачи: „Многу покомплицирано отколку што изгледа“

Извршниот директор на „Aston Martin“, Адриан Холмарк, објасни дека инсталирањето рачен менувач во модерен „Aston Martin“ е многу покомплицирано отколку што изгледа на прв поглед. Компанијата нудела рачни менувачи низ целата своја историја, но тие биле поврзани со постари архитектури на возила и електронски системи.

„Проблемот не е наоѓање рачен менувач, туку создавање електронски и адаптиран систем што може да работи со рачен менувач“, објасни Холмарк за „Road & Track“.

Голем дел од проблемот лежи токму во модерната електроника. Современите автомобили имаат сè поголем број системи за активна безбедност и помош на возачот, а некои од нив не се лесни за комбинирање со рачен менувач.

Холмарк особено ги издвои адаптивниот темпомат и системите за ублажување на последиците од судири. Според него, отстранувањето на овие функции или нивното прилагодување на рачниот менувач може да биде поскапо од развивањето на целосно нов рачен систем.

Сепак, примерите од други производители покажуваат дека не е технички невозможно да се комбинираат напредни системи за помош на возачот со рачен менувач. На пример, „Toyota GR86“ има адаптивен темпомат во сите верзии, додека „Honda Civic Type R“ исто така го има.

Затоа, останува уште едно важно прашање: дали развојот на таков систем е финансиски исплатлив?

Побарувачката за рачни менувачи повторно се зголеми меѓу ентузијастите, но тие сè уште претставуваат релативно мал дел од купувачите на скапи автомобили. Затоа, производителот мора да процени дали потенцијалната продажба ќе ги оправда трошоците за развој.

Холмарк, исто така, спомена интересно решение имплементирано од „Ferrari“ на „12Cilindri Manuale“. Иако автомобилот изгледа како да има класичен шестстепен мануелен менувач, тој всушност користи осумстепен менувач со двојна спојка, додека рачката на менувачот и педалата на спојката се дизајнирани да ја симулираат класичната конфигурација.

Според Холмарк, „Aston Martin“ потенцијално би можел да имплементира сличен концепт, но извршниот директор на компанијата досега одби да потврди дека такво решение е во фаза на изработка.

Извор: Б92

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Кинески роботи го срушија рекордот на Јусеин Болт: Трчаат 100 метри за помалку од 9,4 секунди (ВИДЕО)

Роботи се натпреваруваат на Светските игри за хуманоидни роботи во Пекинг, каде што веќе се соборени некои рекорди.

Кинески роботи го срушија рекордот на Јусеин Болт: Трчаат 100 метри за помалку од 9,4 секунди (ВИДЕО)

Кинески хуманоиден робот истрча 100 метри за 9,39 секунди во квалификациската трка на Светските игри за хуманоидни роботи во Пекинг, побрзо од светскиот рекорд за мажи што го држи легендарниот јамајкански спринтер Јусеин Болт.

Роботот „Тиангонг Ултра“, развиен од Центарот за иновации на хуманоидни роботи во Пекинг, ја освои квалификациската трка на отворањето на второто издание на игрите, соопштија организаторите.

Роботот го престигна роботот „Лајтнинг“ на производителот на паметни телефони „Хонор“ непосредно пред целта откако заостана на почетокот на трката. „Лајтнинг“ ја заврши трката за 9,47 секунди, исто така побрзо од рекордот од 9,58 секунди поставен од Болт на Светското првенство во атлетика во Берлин во 2009 година.

Двата роботи го немаа шармот на Болт; Тие се удриле челно во дебел душек дизајниран да ги запре, принудувајќи го „Тиангонг“ неконтролирано да се ниша во зоната за итни случаи, принудувајќи ги гледачите да се поместат. „Лајтнинг“ бил однесен на носилка откако се струполил на земја.

Резултатите, сепак, претставуваат огромно подобрување во однос на минатогодишните први Игри, кога „Тиангонг Ултра“ победи на 100 метри за 21,50 секунди. „Тиангонг“, исто така, победи на првиот полумаратон во светот со хуманоидни роботи, одржан во Пекинг минатата година.

Претходно, кинеските државни медиуми објавија дека „Лајтнинг“ ги истрчал 100 метри за 9,32 секунди во прелиминарниот тест, достигнувајќи максимална брзина од 14,5 метри во секунда.

„Лајтнинг“ го освои овогодинешниот хуманоиден полумаратон за време од 50 минути и 26 секунди, побрзо од светскиот рекорд за брзина на луѓето во елитните машки натпреварувања.

„Лајтнинг“ бил висок 1,69 метри за време на полумаратонот и имал нозе долги 95 сантиметри. Неговите истражувачи подоцна му ги продолжиле нозете за 10 сантиметри, на 1,05 метри, пред игрите.

Трката на 100 метри е една од 51 дисциплина на игрите, која вклучува и натпревари во фудбал, танц и индустриски задачи.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Иран поканет да се приклучи на „исламското НАТО“

Саудиска Арабија, Турција и Пакистан го поканија Иран да се приклучи на новоформираниот пакт за одбрана во Мека, објави денес либанската телевизиска мрежа Ал-Мајадин, повикувајќи се на висок ирански функционер, Мехди Рахими.

Иран поканет да се приклучи на „исламското НАТО“

Рахими, директор на новинската агенција Ханех Мелат, поврзана со иранскиот парламент, изјави дека Иран добил покана да се приклучи на договорот во Мека и дека прашањето се разгледува.

Рахими рече дека земјите во регионот „се движат кон барање регионален безбедносен чадор“ и го нарече тоа победа за Иран, кој долго време го бара тоа.

Поканата сè уште не е официјално потврдена од Министерството за надворешни работи на Иран или од кој било од трите потписнички на договорот.

Спогодбата, потпишана овој месец, го воспоставува принципот на заемна одбрана, според кој нападот врз која било од трите земји би се сметал за напад врз сите нив.

Турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан го спореди механизмот со Член 5 од договорот за НАТО, но нагласи дека договорот не е насочен против Иран или против која било конкретна земја.

Државите потписнички на договорот веќе започнаа со развивање механизми за дипломатска и воена координација, вклучувајќи состаноци на министрите за надворешни работи и одбрана и воените команданти, заеднички вежби и соработка меѓу нивните одбранбени индустрии.

„Исламското НАТО“

Договорот од Мека беше потпишан на 7 август од страна на саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман, турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган и пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф.

Договорот предвидува дека секој вооружен напад врз една од трите земји ќе се смета за напад врз сите потписнички, како и унапредување на сите аспекти на одбранбената соработка меѓу Саудиска Арабија, Турција и Пакистан.

Турција изјави дека алијансата би можела да се прошири за да вклучи дополнителни земји.

Египет е јавно споменат како можен кандидат за членство.

Иран досега реагираше на договорот со претпазливо одобрување.

Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багеи, изјави на 10 август дека Техеран нема причина да биде загрижен за воспоставувањето на алијансата.

Извор: Б92

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер