Живот

Димитар Узунски испратен на вечното почивалиште во Тработивише,

Во негова чест подготвена Спомен соба.

Делчево денеска се прости од Димитар Узунски, eден од најголемите промотори на Пијанечкото-фолклорно богаство и најзаслужните за впишувањето на орото „Копачка" на репрезентативната листа на УНЕСКО за нематеријално културно наслество. По испраќањето во неговото вечно почивалиште во село Тработивиште, културните работници, членовите на фолкорната група „Копачка", неговите сожители и првите луѓе на општината со пиетет зборуваа за сето она, што тој го остави како културно наследство за идните генерации.

Методи Толевски, директор на Националната установа Центар за култура „Никола Јонков – Вапцаров", алудирајки на творештвото на Узунски, посочи дека тој е личност која не верува дека ќе се роди во наредните сто години.

-Што да се каже за Димитар Узунски, за него треба да се зборува со денови и денови. Тој е личност која не верувам дека ќе се роди во наредните, 20, 30, 50 или 100 години. Тоа е човек кој работеше со голема љубов и ентузијазам кон учителството и културата. Мене како учител, ми предаваше од 6 до 8 одделение, беше најдобриот учител, а во културата ќе го паметам како највреден работник, еден од иницијаторите и основач на Голачките фолкорни средби, За „Копачката" да не зборуваме, тука е и учеството на безброј фестивали меѓу кои „Пеце Атанасовски" од Долнени, рече Толевски.

Додаде дека е многу тешко во неколку реченици да се опише неговата работа, посочувајќи дека Узунски, кој секогаш бил добредојден во Центарот за култура, треба да биде „репер", не само во културата, туку и во образованието, како пример за културните работници, кои треба да се стремат да постигнат барем мал дел од она што тој го направил за културата, за што сведочат многубројните домашни и меѓународни награди.

Од оние кои имаа што да кажат за животот и делото на големиот фолклорист беше и афористичарот Миле Ѓорѓијоски кој како роден Кичевец, во Делчево твори од 80-тите години од минатиот век, од кога другарува со „учителот" од Тработивиште за кој рече дека 24 часа во денот бил посветен на она што најмногу го сакал, а тоа е народното творештво.

-За мојата среќа, со Узунски се познавам уште од првите денови кога сум во Делчево, односно од 80-тите години од минатиот век. Ние бевме другари пријатели, соработници во Радио Делчево, тој ја работеше култната емисија од фолклорното богатство на Пијанец, јас ја работев тогаш хумористичната емисија и го паметам како човек кој себе се вложуваше 24 часа, беше ангажиран на онаа работа што знаеше мајсторски да ја работи, рече Ѓорѓијоски.

Нивната последна средба, како што додаде, била пред неколку недели кај него дома на кафе, на која Узунски со голема радост и занес му раскажувал за собата што се подготвува во негова чест. Според афористичарот ќе бидат потребни стотици соби, за да се распостеле „богатството" што Узунски успеал да го сочува и заштити од забот на времето.

-Тработивиште, Делчево, регионот, Македонија, па и пошироко треба да се навистина благодарни, што имаа еден таков човек кој голем дел од нашето национално богаство го остави и зачува за идните генерации. Јас се надевам дека ние ќе имаме доблест да ја продолжиме неговата работа, да го сочуваме она што тој го откина од забот на времето. Димитар Узунски денес физички не напушти, но Димитар Узунски ќе живее се додека живее Македонија, се додека има луѓе на овие простори, тој ќе е заштитен знак на големото Национално фолклорно богатство на Македонија, додаде Ѓорѓијоски.

Од Фолклорната група „Копачка" од село Драмче, Делчево во својство на носители на нематеријалното фолклорно добро „Копачката" и негови наследници му ја оддадоа последната почит, а како што истакна секретарот на Здружението, Перса Стојановска она што ќе остане да говори за големината на Претседателот на Копачка е неговата Спомен соба која како идеја се реализира со финансиската поддршка од Министерството за култура и Општината Делчево.

-Во Собата за културното наследство на Пијанец-Соба на Димитар Узунски која што се наоѓа во неговата родна куќа позади мене, ќе бидат поместени неговата истражувачка дејност од неговите тетратки до неговите изданија на монографии, до неговите диоломи благодарници и награди во хартиена форма, ќе ставиме информативна табла, сето тоа е подготвено, интересно дрво направивме на неговата дејност, многу се радуваше да го дочека уредувањето на Собата кое беше договорено за саботата што помина, но во текот на неделата неговата здравствена состојба се влоши и тој еве не напушти. Нека почива во мир, рече Стојановска.

За градоначалникот на Делчево, Горан Трајковски кој присуствуваше на испраќањето на Узунски, Пијанечкиот Цепенков зад себе остави илјадници народни умотворби од Пијанечко, изворни факти за опстојувањето на уникатното оро „Копачка" кое под негово раководство се запиша во УНЕСКО, над 400 емисии од Фолклорното богатство од Пијанец за локалното Радио Делчево и десетици аудио и видеозаписи за МТВ, што само по себе говори колкава е неговата важност за нашата држава.

Димитар Узунски е роден на 22.09.1938 година во село Тработивиште, општина Делчево. Завршил Педагошка академија група музичко воспитување во Скопје. Над 50 години ја раководи Фолкорната група „Копачка" с. Драмче и со неа има бројни настапи во земјата и странство како пејач, организатор, инструменталист и играорец. Членовите на „Копачка" со гордост се сеќаваат на неговите зборови кога го предавал архивскиот материјал за негова национална и светска заштита во Министерството за култура, кога рекол : „Ви го давам срцето".

Узунски во текот на својот работен век беше надворешен соработник на Институтот за фолклор на Р. Македонија и до длабока старост се занимаваше со собирачка активност. За МТВ имаше учествувано во повеќе емисии, а за радио Скопје снимил 40 изворни пијанечки народни песни. За програмата на Радио Телевизија Делчево, за 12 години има подготвено над 400 емисии, за серијата емисии „Од фолкорното богатство на нашето поднебје". Има објавено три монографии: „Разловци"; „Дедо Митко- ороводецот на Копачката" и „Копачката, чекор по чекор до УНЕСКО- мојот живот со Копачката".

Меѓу најпознатите награди и признанија со кои се стекнал од ЗФГ „Копачка" ги издвоија наградите за „Особено истакнат педагошки работник"-1980, Гран при од ФИИП „Пеце Атанасовски" 2011, Плакета за животно дело од Градоначалникот на општина Делчево, по повод „100-години град Делчево", Државна награда за народен уметник, 23-Октомври во 2014 година, како и наградата за „Најдобар културен работник на Источна Македонија".

Во својата последна порака до својот учител, членовите на „Копачка" истакнаа дека засекогаш ќе остане во срцата на сите носители на нематеријалното светско културно наследство орото „Копачката", а во знак на завет длабоко му се поклонија и му ја оддадоа последната почит. /МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Бизарно

Им сервирале кучешко месо од украдени миленици на гостите- уапсени се четворица газди на виетнамски ресторани

Четворица сопственици на ресторани кад есе служи кучешко месо уапсени се под сомнение дека купиле повеќе од 10 тони месо од банда што краде кучиња во Виетнам!

Апсењата доаѓаат во време кога полицијата на градот Хо Ши Мин ја засилува борбата против кражбите на домашни миленици и оние што профитираат од продажба на украдени животни.

Полицијата на градот Хо Ши Мин соопшти дека истражува банда за кражба на кучиња и мачки, наводно предводена од Нгуен Ба Лонг (29) од градот Донг Наи и неговиот партнер Нгуен Лонг Јен Ван (40), заедно со уште девет соучесници.

Бандата наводно организирала кражба на домашни миленици за профит, ангажирајќи ги своите членови да користат автомобили за кражба на кучиња и мачки во градовите Нгија Тан, Ким Лонг, Нгаи Џао и околните области.

Додека истражителите го следеле движењето на украдените животни низ синџирот на снабдување, тие идентификувале четири сопственици на ресторани за кучешко месо кои редовно купувале големи количини месо од лице по име Ван.

Во овој случај, четири сопственици на ресторани што служат кучешко месо се обвинети и се задржани во притвор до судењето: Луонг Ти Тао (32), од Хаи Фонг; Дин Ван Тин (30), од Хунг Јен; Данг Ти То (38), од Нин Бин; и Нгуен Ти Нгок (41), од Ханој.

Four dog meat eatery owners have been arrested for allegedly buying more than 10 tonnes of meat from a dog theft ring in Vietnam, as Ho Chi Minh City police step up their crackdown on pet theft networks and those who profit from stolen animals. Details: https://t.co/yfJcuea9A9 https://t.co/EkUocj4w3f
— Tuoi Tre News (@VietNewsGateway) October 28, 2026

Полицијата соопшти дека четворицата продолжиле да го купуваат месото и покрај тоа што знаеле дека нема фактури, доказ за потекло или печати од ветеринарна инспекција.

Месото, исто така, имало сомнителни траги што укажуваат на можна изложеност на електрични шокови и било продавано по цени пониски од пазарните.

Записите за трансакциите покажале дека четворицата купувачи префрлиле повеќе од 860 милиони виетнамски донги (33.300 американски долари) на лице по име Ван за околу 10 тони кучешко месо.

Според истражителите, за време на испрашувањето, сите четворица признале дека знаеле дека месото доаѓа од украдени кучиња, но сепак продолжиле да го купуваат за да го препродаваат и да остварат профит.

Меѓу нив била и жена по име То, која водела ресторан за кучешко месо наречен Луат То во покраината Нин Бин. Таа признала дека потрошила 153 милиони виетнамски донги (5.900 американски долари) за месо за кое знаела дека е украдено.

Таа призна дека нејзините купувања помогнале во одржувањето на криминална мрежа за кражба на кучиња и изрази жалење, повикувајќи ги другите да не тргуваат со кучешко месо од непознато потекло.

Полицијата на градот Хо Ши Мин ја проширува акцијата

Апсењата доаѓаат во време на поширока кампања на полицијата на градот Хо Ши Мин за справување со организираните мрежи за кражба на домашни миленици и бизнисите што купуваат украдени животни.

Според податоците објавени на 20 октомври, полицијата од почетокот на 2026 година обработила 26 случаи на кражба на домашни миленици во кои учествувале 54 осомничени лица, вклучувајќи кражба на кучиња, мачки, украсни птици и желки.

Од нив, 13 случаи во кои учествувале 33 осомничени резултирале со кривични постапки за кражба, објавија виетнамските медиуми.

Властите сè повеќе ги гонат не само оние што директно крадат домашни миленици, туку и организаторите, собирачите и купувачите кои помагаат во одржувањето на нелегалната трговија.

Истрагите открија софистицирани мрежи што работат преку покраинските граници, при што осомничените користат рачно изработени уреди за електрошок, возила со лажни регистарски таблички и одредени оперативни области за кражба на животни.

Полицијата во градот Хо Ши Мин соопшти дека ќе продолжи да ги засилува патролите, да истражува пријави за кражби и да ги гони мрежите што стојат зад украдените домашни миленици, вклучувајќи ги и оние што ги собираат и продаваат животните.

Властите нагласија дека иако домашните миленици може да имаат релативно скромна парична вредност, нивното емоционално значење за сопствениците честопати далеку ја надминува нивната пазарна цена.

Тагови: домашни миленици

Судбина

Мултимилионер и неговите ќерки застрелани, сопругата нападната со чекан- маскирани напаѓачи им влегле дома

Канадски извршен директор за недвижности и неговите две ќерки беа застрелани и ранети, додека неговата сопруга беше удрена со чекан за време на вооружен грабеж на нивниот мултимилионски дом во луксузен кварт во Торонто.

Дејвид Мортон, извршен директор на MAC Group, и неговото семејство беа нападнати кога тројца маскирани мажи влегоа во нивната затворена заедница во Бридл Пат околу 3:45 часот наутро, објави „Торонто Сан“.

Осомничените, кои беа вооружени со пиштоли и чекан, влегоа во куќата со пет спални соби низ задна врата, изјави за новинарите инспекторот на полицијата во Торонто, Кристи Смит.

Мортон, 75, и неговите ќерки Меги Зохил-Мортон и Кристина Зохил-Мортон беа соочени со неидентификувани натрапници кои носеа скијачки маски и дуксери, објави „Њујорк пост“.

„За време на нападот, се случи физичка пресметка, за време на која осомничените испукаа повеќе истрели, а една жртва беше погодена со чекан“, рече Смит.

Извори за медиумот изјавија дека тројца членови на семејството „се обидоа да се одбранат“ од напаѓачите кога беа застрелани.

Мортон и една од неговите ќерки биле застрелани во ногата, додека другата ќерка претрпела прострелна рана под раката, објави медиумот.

Сопругата на Мортон, Доријана Зохил-Мортон, која е и претседател на MAC Group, била нападната од еден од осомничените кој имал чекан.

Двајца членови на семејството претрпеле „повреди што им го промениле животот“ и се уште се хоспитализирани, додека двајца други претрпеле повреди кои не се опасни по живот, рече Смит.

Toronto CEO David Morton and his two adult daughters were shot inside their Bridle Path home, and his wife was hit with a hammer. Three masked men forced their way in at 3:43 AM and are still out there. https://t.co/l5HNUBu5hN
— keep6ixsolid (@keep6ixsolid) October 29, 2026

Членовите на семејството не се идентификувани врз основа на нивните повреди.

Опис на осомничените не е објавен, но официјалните лица изјавија дека избегале од местото на настанот со теренско возило.

Сè уште не е познато дали е украдено нешто од домот за време на провалата.

Мотивот за нападот не е објавен, но се верува дека крадците имале намера да го ограбат луксузниот имот на мултимилионерот.

„Имаше насилен напад. Од жителите беше побарано да ги предадат вредните предмети што биле во домот. Во моментов не е познато дали успеале да земат нешто“, рече Смит.

„Мотивот за овој тип напад би можел да биде фактот дека ова е богата област каде што луѓето поседуваат работи што се барани“, додаде таа.

Куќата со пет спални соби и седум бањи е проценета на 2,1 милион долари. Има тениско игралиште, базен и приватни градини кои, според огласот, „придонесуваат за луксузен животен стил“.

Блиската куќа на парцела од 1.000 квадратни метри исто така неодамна беше објавена за 8,45 милиони долари.

Градоначалничката на Торонто, Оливија Чау, апелираше за информации за нападот и најави зголемено полициско присуство во областа.

„Длабоко сум тажна поради насилниот упад во домот што се случи рано утрово во населбата Бридл Пат. Моите мисли се со семејството и нивните најблиски, кои минуваат низ нешто низ што ниедно семејство не треба да помине. Се молам за нивно целосно закрепнување“, напиша Чау на социјалните медиуми.

MAC Group е семејна компанија со седиште во Торонто, со филијали специјализирани за недвижности, угостителство и корпоративно сместување.

Мортон ги надгледува сите сектори на компанијата, а според нејзината веб-страница, таа има 30 години искуство во угостителството и индустријата за недвижности.

Нивната ќерка, Кристина, е наведена како основач на „Зохил-Мортон Ло“, адвокатска фирма која нуди услуги од областа на канадското имиграциско право.

Меги Зохил-Мортон е исто така вработена во MAC Group, каде што работи во различни сектори.

Тагови: милионер напаѓачи

Балкан

Турција сериозно ги зголеми капацитетите- дури 62 проценти од струјата се добива од обновливи извори

Климатските промени, предизвикани од високите емисии на CO2, брзо и сè повеќе го влечат светот во хаос, и тоа не само во однос на климата.

Еден начин да се ублажат и забават овие промени е да се намалат емисиите на CO2 и, што е можно поскоро, да се достигнат нула емисии. Турција вложува сериозни напори во оваа област со зголемување на обновливите извори за производство на електрична енергија.

Во пресрет на COP31, 31-та Конференција на Обединетите нации за климатски промени, која ќе се одржи во Анталија, Турција од 9 до 20 ноември, земјата работи на зголемување на производството на електрична енергија од обновливи извори, како и на развој на складирање на енергија и воспоставување домашен систем за тргување со емисии на јаглерод. Сето ова додека турската индустрија се подготвува за нови и построги климатски прописи.

Како што објаснија вкупниот инсталиран капацитет (вкупната моќност на сите електрани што се изградени и поврзани со електроенергетскиот систем) за производство на електрична енергија во Турција достигна 127.355 мегавати (MW) на крајот на септември, од кои капацитетот на обновлива енергија беше 80.315 MW, или околу 62 проценти од вкупниот капацитет. Домашните извори на енергија учествуваа со 72,1 процент од инсталираниот капацитет.

Инсталираниот капацитет на сончевите електрани и ветерните фарми достигна 43.762 MW, или 34,4 проценти од вкупниот капацитет за производство на електрична енергија во земјата.

Турција генерираше 31,79 милијарди киловат-часови (kWh) електрична енергија во септември. Хидроенергијата беше најголемиот поединечен извор, со 8,27 милијарди kWh, или 26 проценти од вкупното производство.

Сончевите електрани генерираа 4,32 милијарди kWh, што претставува 13,6 проценти од вкупното производство, додека ветерните фарми генерираа 3,84 милијарди kWh, или 12,1 процент. Заедно, сончевата и ветерната енергија генерираа 8,16 милијарди kWh електрична енергија во текот на месецот.

Вкупното производство од обновливи извори достигна 18,10 милијарди kWh, или 56,9 проценти од вкупното производство. Домашното производство на електрична енергија изнесуваше 22,35 милијарди kWh, или 70,3 проценти од вкупното производство на електрична енергија.

На крајот на септември, хидроенергијата сочинуваше 32.332 MW инсталиран капацитет, сончевата енергија 28.222 MW, природниот гас 25.009 MW, ветерот 15.540 MW, домашниот јаглен 11.565 MW, увезениот јаглен 10.466 MW, биомасата 2.423 MW и геотермалната енергија 1.798 MW.

Но, постојат и проблеми со овој вид производство на електрична енергија. Кај хидроелектраните е дожд, кај сончевите електрани е недостаток на сончеви денови, кај ветерните турбини е недостаток на ветер... Сепак, според нашите домаќини, овие проблеми можат успешно да се решат со изградба на доволно електрани од сите видови за производство на електрична енергија од обновливи извори.

И со таквата енергија сигурно може да се тргува...

Вкупниот инсталиран капацитет за производство на електрична енергија во земјата на 10 октомври изнесувал околу 127,3 гигавати, при што обновливите извори, според овие податоци, сочинуваат околу 62 проценти од вкупниот капацитет.

Таха Мели Арвас, извршен директор на EPİAŞ, рече дека следниот голем чекор е подобрување на можноста за складирање на електрична енергија произведена од обновливи извори.

EPİAŞ, исто така, управува со системот YEK-G, кој издава, тргува и поништува сертификати за гаранција за потекло поврзани со производството на електрична енергија од обновливи извори. Овие сертификати им овозможуваат на компаниите да документираат дека купуваат електрична енергија од обновливи извори.

Ова најдобро се објаснува со следниве зборови: Замислете дека соларна електрана во Турција произведува повеќе електрична енергија напладне отколку што нејзиниот сопственик може да потроши. Таа може да ја продаде оваа електрична енергија на пазарот, на пример на фабрика или добавувач кој потоа ја продава на своите клиенти. Цената, се разбира, зависи од понудата и побарувачката. Кога многу соларни електрани произведуваат електрична енергија во исто време, цената може значително да падне, па дури и да стане негативна. Навечер, кога сончевите електрани престануваат да произведуваат, побарувачката може да биде поголема од понудата и цената може да се зголеми. Затоа Турција работи на складирање на енергија во батерии - електричната енергија се купува или складира кога е евтина, а се користи или продава кога е поскапа, со трошоци за складирање и загуби.

Тука влегуваат во игра сертификатите што потврдуваат дека електричната енергија доаѓа од обновливи извори. Ова е дел што EPİAŞ го разви специјално преку турскиот YEK-G систем. Имено, за секои 1 MWh електрична енергија произведена од регистриран обновлив извор, се издава електронски сертификат што го докажува неговото потекло. Сертификатите може да се купуваат и продаваат независно од самата електрична енергија.

Секако, се поставува логичното прашање зошто фабриката би платила за тој сертификат? Па, затоа што клиентите, инвеститорите и регулаторите сè повеќе бараат доказ за „јаглеродниот отпечаток на производството“ (вкупната количина на стакленички гасови произведени за време на производството на производ или услуга). Компанијата што купува сертификати може да ја документира употребата на електрична енергија од обновливи извори и да ја вклучи во својот извештај за одржливост. Таквата компанија може да постигне разни придобивки, од предности при склучување идни договори (бидејќи покажува колку е „еколошки свесна“), до подобра конкурентност на извозните пазари, до разни други комерцијални и финансиски предности.

Докажливата употреба на обновлива енергија може да помогне и во привлекувањето инвеститори, добивањето зелено финансирање или исполнувањето на барањата на одредени програми.

Турција, исто така, најави воспоставување на национален систем за тргување со емисии, кој ќе им овозможи на компаниите опфатени со системот да тргуваат со единици за емисии поврзани со емисиите на стакленички гасови. Системот ќе биде во пилот-фаза во текот на 2026 и 2027 година. Според сегашните правила, 2026 година е година на следење, во која компаниите ќе мора да ги пријават своите емисии, но нема да бидат обврзани да ги предадат единиците за емисии. Механизмот за одредување цени на емисиите ќе започне да се спроведува во 2027 година.

Мустафа Ајдин, заменик-генерален директор на EPİAŞ за пазари на животната средина и минерали, изјави дека индустриите што учествуваат во системот би можеле да ги користат приходите генерирани од неговата имплементација за финансирање на инвестиции во енергетската транзиција.

Турција го развива системот за тргување со емисии во време кога нејзините извозници се подготвуваат за Механизмот за прекугранично прилагодување на јаглеродот (CBAM) на Европската унија. Овие правила се особено важни за Турција, чии производители извезуваат во голема мера на европските пазари.

Компаниите што не се во можност да обезбедат сигурни податоци за емисиите или да докажат колку јаглерод е содржан во нивните производи би можеле да се соочат со повисоки трошоци за усогласување.

Тагови: турција обновливи извори