Наука

Честичките, можеби, сепак, не се движат по „патеката“ на Ајнштајн

Физичарите долго време се мачат да ја спојат квантната механика т.е. теоријата за ситните честички - со Ајнштајновата теорија за гравитација, којашто го објаснува однесувањето на ѕвездите, планетите и структурата на универзумот.

Истражувачите од Техничкиот универзитет во Виена (ТУ Виена) направија нов чекор во таа насока, преку преиспитување на една од основните идеи на релативноста - патеките по коишто честичките се движат низ закривеното простор-време.

Тоа е еден од најголемите нерешени предизвици во современата физика - спојувањето на тие две моќни теории што би требало да објаснат многу различни делови од реалноста. Квантната теорија со извонредна прецизност го објаснува однесувањето на екстремно малите честички; општата теорија на релативноста на Алберт Ајнштајн, пак, ја опишува гравитацијата и движењето на вселенските тела. Сепак, и покрај нивната општа прифатеност во науката, овие две рамки сè уште не се целосно усогласени. Физичарите предложија неколку можни начини за нивно спојување во една теорија. Идеите како теоријата на струни, квантната гравитација во јамки (loop quantum gravity), дефинираната квантна гравитација и асимптотски безбедната гравитација - сите се обидуваат да го премостат овој јаз. Она што им недостасуваше на истражувачите досега е јасен ефект што може да се набљудува и мери во експерименти, за да се утврди која теорија најдобро одразува како всушност функционира природата.

Преку креирање на квантна верзија на Ајнштајновите патеки - наречена „кју-дезик“ равенка (q-desic), тимот покажа дека честичките што се движат низ „квантно“ простор-време можат малку да отстапуваат од патеките предвидени со класичната релативност.

- Тоа е малку како бајката „Пепелашка“, вели Бенџамин Кох од Институтот за теоретска физика при ТУ Виена. - Има неколку „кандидатки“ (меѓу теориите, з.п.), но само една од нив може да биде „принцезата“ што ја бараме. Во квантната гравитација, за жал, сè уште не сме го нашле „чевелот на нашата Пепелашка“ - набљудувана вредност што јасно ќе ни каже која теорија е вистинската.

За да идентификуваат соодветно мерлив начин за тестирање на различните теории, истражувачите се сосредоточија на централниот концепт во релативноста наречен геодезиски линии.

- Практично сè што знаеме за општата релативност се потпира на интерпретацијата на геодезиските линии, објаснува Кох.

Геодезиската линија ја опишува најкратката патека меѓу две точки. На рамна површина, таа патека е едноставно права линија. На закривени површини, случајот е посложен. Патувањето од Северниот до Јужниот Пол по површината на Земјата, на пр., претставува полукруг, што е најкратката можна патека на сфера.

Ајнштајновата теорија ги поврзува просторот и времето во единствена четиридимензионална структура наречена простор-време. Масивните објекти како ѕвездите и планетите го закривуваат ова простор-време. Според општата релативност, Земјата кружи околу Сонцето бидејќи масата на Сонцето го свиткува простор-времето и ја обликува патеката на Земјата во својата орбита.

Точната форма на овие патишта зависи од нешто што се нарекува метрика, што ја мери силината на закривеноста на простор-времето.

- Сега можеме да се обидеме да ги примениме правилата на квантната физика на оваа метрика. Во квантната физика, честичките немаат ни прецизно дефинирана положба, ниту прецизно дефиниран импулс. Наместо тоа, и двете се опишани со дистрибуции на веројатност. Колку попрецизно знаете едно од нив, толку понејасно и понеизвесно станува другото, објасни Кох.

Квантната теорија ги заменува прецизните својства на честичките со математички објекти познати како бранови функции. На сличен начин, физичарите можат да се обидат да ја заменат класичната метрика на релативноста со квантна верзија. Ако тоа се случи, закривеноста на простор-времето веќе не е совршено дефинирана во секоја точка.

Тимот научници успеа да ја квантизира метриката користејќи нов метод за специфичен случај, а тоа е гравитационото поле коешто останува константно.

- Новата „кју-дезик“ равенка покажува дека во квантно простор-време, честичките не се движат секогаш точно по најкратката патека меѓу две точки, како што би предвидела класичната геодезиска равенка, подвлече Кох.

Меѓутоа, Ајнштајновите равенки вклучуваат и друг фактор познат како космолошка константа, често поврзуван со „темната енергија“. Оваа компонента е одговорна за забрзаното ширење на универзумот. Кога истражувачите ја внесоа космолошката константа во нивната „кју-дезик“ равенка, резултатите драматично се променија.

Отстапувањата се појавуваат и на екстремно мали растојанија и на многу големи космички размери.

- Кога станува збор за орбитата на Земјата околу Сонцето, практично нема разлика. Но, на многу големи космолошки размери - онаму каде што главните загатки на општата релативност остануваат нерешени постои јасна разлика. Ова истражување воведува нова математичка рамка за поврзување на квантната теорија и гравитацијата. Што е уште поважно, тоа може да понуди насока кон споредување на теоретските предвидувања со реалните набљудувања. Сега треба подробно да го анализираме ова, но тоа ни дава надеж дека со понатамошен развој на овој пристап може да добиеме нов и експериментално проверлив увид во важни вселенски појави - како што е сè уште нерешената загатка за брзините на ротација на спиралните галаксии, додаде Кох.

Физичарите можеби конечно идентификуваа мерлива трага што може да помогне да се разликуваат „соперничките“ теории за квантната гравитација. Следниот чекор, можеби, според научниците, е да се утврди вистинската теорија којашто ќе ѝ одговара на науката.

Тагови: алберт ајнштајн

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Шоу биз

Никол Кидман е добитничка на почесен „Цезар“ на 52. церемонија на доделување филмски награди

Австралиско-американската актерка Никол Кидман ќе ја добие почесната награда Цезар на 52-та церемонија на доделување на наградите Цезар, која ќе се одржи на 25 февруари 2027 година, во театарот Олимпија во Париз.

Австралиско-американската актерка Никол Кидман ќе ја добие почесната награда Цезар на 52-та церемонија на доделување на наградите Цезар, која ќе се одржи на 25 февруари 2027 година, во театарот Олимпија во Париз, објави денес Академијата за филмски уметности и науки, позната како Академија Цезар.

Кидман глумеше во голем број значајни филмови во текот на својата кариера, вклучувајќи ги „Мулен Руж“, „Очи широко затворени“, „Другите“ и „Догвил“.

Таа го освои Оскарот за најдобра актерка во 2003 година за улогата на писателката Вирџинија Вулф во „Часовите“.

Покрај нејзината актерска кариера, Кидман е и продуцент и коосновач на „Блосом Филмс“, продуцентската компанија зад телевизиските серии „Големи мали лаги“, „Развршување“ и „Девет совршени странци“.

Во 2006 година, Кидман ја доби титулата Придружник на Редот на Австралија, додека во 2017 година ѝ беше доделена награда на Канскиот филмски фестивал по повод 70-годишнината од тој фестивал.

Тагови: никол кидман

Европа

Вооружени и маскирани разбојници ограбија златарница во центарот на Париз- однесоа плен од стотици илјади евра (ВИДЕО)

Вооружени разбојници украле луксузна стока во вредност од неколку стотици илјади евра од златарницата „Де Бирс“ во елитен кварт на Париз, по што избегале со мотоцикли, соопшти париската полиција.

Грабежот се случил околу 11:15 часот наутро во вториот арондисман на Париз, потврди полицијата за Асошиејтед Прес.

Портпаролот на групацијата „Де Бирс“ потврди дека нивната продавница на улицата „Ру де ла Пе“, недалеку од плоштадот Вандом, позната по своите луксузни продавници за златарница, била ограбена. Тој изјави за АП дека „никој не е сериозно повреден“ во грабежот и дека компанијата им обезбедува поддршка на вработените. Продавницата ќе остане затворена додека трае истрагата.

🇫🇷 A De Beers jewelry store was robbed in Paris, causing damage exceeding 1 million euros, The criminals were armed with Kalashnikov assault rifles. They managed to escape. The police are looking for them. https://t.co/UBZqUN3UPT
— Vegas ʷ̣ (@vegasyx) November 12, 2026

Фабиен Богаис, претставник на полицискиот синдикат „Алијанс“ во Париз, им изјави на новинарите на местото на настанот дека четворица осомничени, вооружени со пушки, украле стока во вредност од неколку стотици илјади евра за само неколку минути.

Една година од спектакуларниот грабеж на Лувр

Полицијата соопшти дека разбојниците не користеле оружје. Богаис рече дека разбојниците носеле шлемови, но не можеше да потврди дали дополнително ги покриле лицата со облека или маски. Властите објавија дека се распоредени значителни полициски сили за да ги пронајдат сторителите и дека истражителите темелно ќе го испитаат местото на грабежот.

Оваа кражба доаѓа по спектакуларната кражба на француските крунски скапоцености од Лувр во октомври 2025 година, кога крадците избегаа со вредни предмети во вредност од 88 милиони евра сред бел ден. Таа кражба откри сериозни недостатоци во безбедносниот систем на музејот.

Тагови: Париз разбојници

Европа

Италија ги менува правилата за евакуација по заканите со бомби во илјадници училишта

Италијанската влада ќе воведе нови правила за справување со безбедносни закани, вклучително и масовни закани преку е-пошта.

Според новите правила, по правило, зградите нема да бидат евакуирани освен ако нема конкретни докази дека опасноста е реална, беше објавено денес.

Одлуката доаѓа откако вчера низ цела Италија беа евакуирани бројни училишта поради закани за бомби, кои ги примија околу 6.300 училишта. Ова е најновиот во низата случаи на лажни тревоги и сајбер напади што ги погодија училиштата, супермаркетите, центрите за дарување крв, системите за воздушен сообраќај и медиумските куќи низ цела Европа во последните денови.

Многу училишта беа затворени веднаш по примените закани. Ова предизвика големи проблеми бидејќи родителите мораа да брзаат да ги земат своите деца, а паниката се прошири на социјалните медиуми.

Денеска нови закани за 1800 училишта

Денес пристигнаа нови закани, како резултат на што некои училишта повторно се затворени. Според извори од италијанската влада, околу 1.800 училишта добиле нови закани за бомби преку е-пошта. Римската полиција потврди дека повеќе училишта пријавиле закани, но во помал број отколку вчера. Тие рекоа дека нема докази што ги поткрепуваат.

Италијанската премиерка Џорџија Мелони ги покани лидерите на опозицијата на состанок за да разговараат за тоа како да се реагира на слични ситуации во иднина. „Зградите не треба да се евакуираат ако нема конкретни индикатори што укажуваат дека опасноста е реална, а не ако станува збор за примање масовна е-пошта“, објави нејзината канцеларија.

Некои европски претставници се сомневаат дека Русија би можела да стои зад кампањата што го нарушува секојдневниот живот во европските земји што ја поддржуваат Украина. Италијанските претставници изјавија дека сè уште немаат докази за да го потврдат таквото сомневање. Русија ги отфрла обвинувањата за вмешаност и тврди дека Западот води кампања за клевета против неа.

Опозицијата ја критикуваше Мелони за сајбер безбедноста

По двочасовниот состанок со премиерката, лидерите на опозицијата од центарот и левицата изјавија дека владата мора да предложи конкретни решенија за ваквите закани. Во исто време, тие ја критикуваа Мелони за, како што тврдат, премалку инвестиции во сајбер безбедноста.

„Како се потрошени парите досега? Вчерашниот аларм можеше да се реши со помош на добра антивирусна програма“, рече поранешниот премиер Матео Ренци, шеф на центристичката партија Италија Вива. Италија не е единствената европска земја погодена од оваа кампања, но нејзината првична реакција предизвика многу поголеми проблеми отколку во другите земји.

Властите во Шкотска, Северна Ирска и Република Ирска објавија дека голем број училишта добиле и заканувачки е-пораки од странство. Сепак, тие проценија дека станува збор за лажни извештаи и не ја прекинаа наставата.

„Го прашавме ирскиот премиер зошто властите во таа земја однапред ги предупредиле училиштата и им советувале да останат отворени, бидејќи овие е-пораки не се сметале за закана“, рече Никола Фратоани од Зелената и левичарската алијанса (Alleanza Verdi e Sinistra).

Бараат поголеми инвестиции во заштитата

Опозиционите партии го обвинија Мелони дека им дава приоритет на инвестициите во класична воена опрема, а ги игнорира сајбер заканите, кои ги сметаат за поитни.

„Ни треба посилна координација меѓу телата одговорни за сајбер безбедноста и предложивме пренасочување на дел од достапните ресурси кон сајбер одбрана“, рече Ели Шлајн, лидерка на главната опозициска Демократска партија.