Култура

140 години од раѓањето на Милтон Манаки

Изложба на фотографии во рамките на фестивалот на нем и класичен филм.

Кинотеката ја чествува 140-годишнината од раѓањето на Милтон Манаки.

По тој повод во фоајето на Кинотеката, за времетраењето на ФЕСТИВАЛОТ НА НЕМ И КЛАСИЧЕН ФИЛМ (31 август – 7 септември) ќе бидат изложени дигитализирани фотографии од фотографскиот опус на браќата Манаки. Автор на оваа изложба е Роберт Јанкулоски (1969), фотограф, режисер, кинематографер и проучувач на историјата на фотографијата на овие простори.

По повод јубилејот, покрај најавената изложба, на 7 септември (среда), на последниот ден од Фестивалот на нем и класичен филм, посетителите на проекциите на трите етнолошки документарни филмови на Вера Кличкова ќе добијат ДВД со дигитално реставрираните филмови на браќата Манаки.

…

Милтон Манаки (09.09.1882, Авдела, Грција – 05.03.1964, Битола, Македонија) и неговиот постар брат Јанаки (1878-1954) се филмски пионери не само во Македонија, туку и пошироко на Балканот. Јанаки, кој работел како професор по цртање и калиграфија, во 1989 во Јанина отворил фотографски дуќан, и тука започнува заедничката работа на браќата. Милтон го изучува фотографскиот занает токму таму, под менторство на неговиот постар брат Јанаки. Во 1905 година, браќата се селат во Битола, тогашен Монастир – важен политички, економски и културен центар во Румелискиот вилает на Отоманското царство, каде што го отвораат познатото „Ателје за уметничка фотографија“. Речиси петнаесет години подоцна го градат и отвораат киното „Манаки“ кое со кратки периоди на затворање (зарди пожар, банкротирање и слични „непогоди“) работело од 1921 до 1939 година.

Во 1906 година учествувале во Големата јубилејна изложба во Букурешт, Романија, каде што биле наградени во неколку категории за своите фотографски достигнувања, и од романскиот крал Карол I биле назначени и за официјални фотографи на кралски двор. Според сеќавањата на Милтон, некаде во тоа време Јанаки од Лондон ја донел и филмската камера – производство на компанијата „Charles Urban Trading“ – и тоа 300-тиот примерок од серијата BIOSCOPE. Со неа „започнува“ кинематографијата на Балканот, и со таа „Камера бр. 300“, тие најпрвин ја снимиле својата баба Деспина како преде волна во Авдела, а набргу потоа и цела низа настани, народни обичаи, свадби и погреби, познати и историски личности, делегации, кои наминувале случајно или намерно во регионот кој во тој период минувал низ турбулентни години исполнети со војни, судири, политички превирања. Посетата на турскиот султан Мехмед Решад V, потоа на српскиот крал Петар и принцот Александар, на грчкиот крал Константин и принцот Павле, погребот на грчкиот владика Емилијанос, турските репресалии по Илинденското востание, доаѓањето на англиските и француски генерали по завршувањето на Првата светска војна, парадата на Широк сокак во чест на Младотурската револуција, и многу, многу други настани биле засекогаш запишани на филмска лента благодарение на браќата Манаки.

Но и преку нивниот фотографски објектив се овековечиле речиси сите позначајни Битолчани, многу занаетчии и еснафи, воен персонал од сите војски што поминеле на оваа територија, победници и поразени, здрави и болни, богати и сиромаси, освојувачи и поробени, револуционери и функционери. Фотографирале насекаде во регионот, па и во Пловдив, Корча, Гревена, Авдела, Солун, итн.

…

По смртта на Јанаки, во 1955 година, Милтон целокупната филмска и фотографска оставина ја депонирал во Државниот архив на тогашна ФНР Југославија. Во 1976 година, по основањето на Кинотеката на Македонија, филмските ленти се предадени на чување во овој наш национален филмски архив, и во текот на изминативе децении тие беа реставрирани и заштитени со изработка на архивски копии, а во 2011 година и дигитализирани, дигитално реставрирани и прогласени на национално културно наследство.

Фотографскиот опус, пак, денес се чува во Државниот архив, односно во Одделението на Државниот архив во Битола, а со заложба на Роберт Јанкулоски и „Македонскиот Центар за фотографија“ (МЦФ) – поголем дел од овие материјали се и дигитализирани, па и прикажан во рамките на неколку тематски изложби на Балканов и во Македонија.

Во тек е постапка за прогласување на комплетната архивска граѓа од фондот на браќата Манаки во Државниот архив на Македонија – за културно наследство од исклучително национално значење.

Во чест на браќата Манаки, во 1979 година во Битола беа организирани првите „Манакиеви средби“ на кои беа прикажувани југословенски филмови и се одржуваа тркалезни маси на теми од домашната и светската кинематографија – од аспект на филмската камера. Набргу потоа, средбите прераснаа во филмски фестивал „Браќа Манаки“, а од осамостојувањето на Република Македонија, фестивалот доби и меѓународен карактер, па денес го знаеме како Интернационален фестивал на филмска камера (ИФФК) „Браќа Манаки“.

Мисијата и делото на Милтон (и Јанаки) Манаки, пак, се научно-истражувачки предизвик за десетици автори, кои изминативе децении објавувале текстови за пионерите на филмската камера на Балканот. Кинотечните месечници и изданијата на Кинопис вријат од анализи и согледувања за опусот на Манакиевци. Изминативе децении се објавени неколку монографии за нивното творештво. Меѓу нив се книгите „Манаќи и Битола“ на Димитар Димитровски – Такец (Битола, 1975), како и монографијата „Манаки“ на м-р Игор Старделов (Кинотека на Македонија, Скопје, 2003) – издание преведено и на турски јазик во 2014 година, како соработка помеѓу Кинотеката на Македонија и ESR Film Yapim од Истанбул (книгата можете да ја преземете овде).

Филмското наследство од Манакиевци беше инспирација и за филмот ПОГЛЕДОТ НА ОДИСЕЈ (To vlemma tou Odyssea / Ulysses’ Gaze) на познатиот грчки режисер Тео Ангелопулос од 1995 година, со Харви Кајтел во главната улога. Овој филм се закити и со две награди на Канскиот фестивал истата година – наградата на ФИПРЕСЦИ, како и Големата награда на жирито на фестивалот – помеѓу многуте други меѓународни награди кои овој филм ги насобра во тој период.

Во 2019 година, на годишнината на смртта на Милтон Манаки, во Кинотеката се одржа премиерата на МАНАКИ – ПРИКАЗНА ВО СЛИКИ, документарен филм на Роберт Јанкулоски за Јанаки и Милтон Манаки, а беше отворена и изложбата на реставрирани фотографии од опусот на браќата Манаки од истиот автор. Истата таа година, на програмата на Кинотеката имавме можност да го видиме и СТУДИЈА НА СЛУЧАЈ: БРАЌА МАНАКИ (Frații Manakia. Jurnalul unei lungi priviri înapoi / The Manakia brothers. Diary of a long look back) – документарен филм од 2017 година по сценарио и во режија на Елиза Здру (Eliza Zdru) од Романија.

...

Кинотеката, исто така, продолжува да ја инспирира и образува филмската (општа и стручна) публика, особено младата и преку изработка и презентација на разни кратки пропагандни, едукативни и информативно-забавни видео-записи, со тематики кои ги опфаќаат не само првите филмски дејци - како што се Милтон и Јанаки Манаки, и останатите пионери на македонскиот филм - туку и другите неодминливи, реномирани и докажани филмски автори и филмови, и од домашната и од светската кинематографија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Тенис

Драма на Вимблдон: Тенисерка се заби во бетонски ѕид (ВИДЕО)

Драматичниот инцидент се случи на теренот број 3 за време на натпреварот помеѓу тимот во двојки Шурс/Перез и комбинацијата Аојама/Ен-Шуо.

При изедначен резултат 3:3 во првиот сет, искусната холандска тенисерка Деми Шурс се потруди да погоди длабока топка, но тоа речиси заврши фатално.

Шурс (32) трчаше со полна брзина, не гледајќи напред, и налета на собирач на топки кој стоеше во својата позиција. Силата на ударот ја натера тенисерката да ја закачи девојката со својот рекет и да ја собори на земја, а потоа самата ја изгуби рамнотежата и болно се удри во бетонскиот ѕид што го опкружува крајот на теренот.

Натпреварот беше веднаш прекинат, а медицинскиот тим брзо се упати на теренот.

Додека публиката со вознемиреност ја гледаше сцената, физиотерапевтите ѝ пружија помош на холандската тенисерка пет минути, проверувајќи дали има повреди на нејзината рака и колено. За среќа, собирачот на топки помина неповреден, а Шурс веднаш ја покажа својата големина со тоа што ѝ се приближи штом таа стана и се збогува, извинувајќи се за судирот.

Иако успеа да го продолжи мечот и веднаш да освои бод по паузата, нејзините соништа за титула на Вимблдон беа разбиени. Шурс и Перез на крајот беа поразени со резултат од 6:4, 6:4.

Feo accidente 😧😧

Demi Schuurs🇳🇱 chocó con una atajadora durante el dobles de #Wimbledon y las dos cayeron al suelo pic.twitter.com/7RB1MY4x2O
— Iván Aguilar (@ivabianconero) July 8, 2026

По болниот пораз и уште поболниот пад, Холанѓанката се огласи на својот Инстаграм профил каде што сподели видео од инцидентот со две тажни емотикони, не криејќи го разочарувањето од исходот на денот.

Да потсетиме дека Деми Шурс е една од најдобрите танчерки во двојки во светот, поранешна број 7 на ВТА листата и повеќекратна четвртфиналистка на Гренд слем турнири, а најголемиот успех во нејзината кариера беше полуфиналето на Отвореното првенство на Австралија пред пет години.

Тагови: Вимблдон тенисерка

Свет

Песков: Путин е подготвен за разговор со Трамп

Кремљ објави дека рускиот претседател Владимир Путин е отворен за дијалог со американскиот претседател Доналд Трамп, иако Трамп не го повикал.

„Господинот Трамп очигледно беше многу зафатен по сите контакти во Анкара, па никој не се јави вчера“, изјави портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, осврнувајќи се на разговорите што американскиот претседател ги имаше за време на неговата посета на турската престолнина, каде што учествуваше на 36-от самит на НАТО, пренесува Анадолу.

Путин е отворен за дијалог

Песков продолжи велејќи дека Путин, иако повикот не се одржа, секогаш е подготвен да разговара со Трамп и дека двајцата, и покрај одредени разлики, водат вистински конструктивен дијалог. „Претседателот Путин е отворен за дијалог“, додаде Песков.

Средбите на Трамп на самитот на НАТО

Коментарите на портпаролот дојдоа еден ден откако Трамп се сретна со украинскиот претседател Володимир Зеленски и други лидери на маргините на самитот во Анкара во среда. За време на таа средба, Трамп рече дека и Путин и Зеленски сакаат да ја завршат војната меѓу Русија и Украина и дека САД се подготвени да го затворат небото над Украина како дел од безбедносните гаранции за Киев, доколку е потребно. Тој најави дека една од темите на разговорот ќе биде давањето дозвола на Киев за производство на ракети „Патриот“, додавајќи дека на овој начин Украина не може да се жали дека не им се дава доволно. Трамп, исто така, ги праша присутните новинари дали имаат прашање за Путин, велејќи дека ќе го постави.

Реакција на Москва

Коментирајќи ја американската одлука да дозволи производство на ракети „Патриот“, Песков рече дека Вашингтон продолжува да ја снабдува Украина со оружје и воена технологија и дека Москва го знае ова и „не носи розови очила“. „Сепак, за разлика од другите земји вклучени во овој конфликт, САД остануваат посветени и продолжуваат да се обидуваат на некаков начин да го олеснат мировниот процес. Низ призмата на тој став, ние ги оценуваме сите изјави“, рече Песков, тврдејќи дека постои одредена двосмисленост во американскиот став кон Украина.

Предупредување за ескалација

Тој продолжи велејќи дека подготвеноста на САД да го затворат небото над Украина подразбира активности на НАТО на територијата на таа земја, што, рече тој, е причината зошто Русија продолжува да ја спроведува својата „специјална воена операција“. Песков, исто така, рече дека понатамошната ескалација може донекаде да ја продолжи војната во Украина и да бара од Русија да создаде поголема тампон зона. „Затоа, ескалацијата на тензиите и дејствијата што водат до ескалација на никаков начин нема да придонесат за мировниот процес“, заклучи тој.

Тагови: Владимир Путин Доналд Трамп

Забава

Десингерица во Хрватска им ги бричи главите на фановите во публиката (ВИДЕО)

Српскиот рап изведувач Драгомир Деспиќ, попознат како Десингерица, повторно е во центарот на вниманието поради неговото контроверзно однесување.

За време на неговиот настап во возачкиот клуб „Ла Плаја“, тој изведе настап сличен на оние по кои веќе стана познат, објави Индекс.

Шокантни снимки од Водице

Исто како и минатата година во Нашице, Десингерица зеде брич среде концертот во Водице и почна да ја бричи главата на еден млад човек во публиката. По првиот човек, уште неколкумина од нив кои се најдоа во првиот ред беа избричени. Снимката од настанот ја објави самиот Десингерица и собра многу коментари.

View this post on Instagram

A post shared by DESINGERICA (@dragomirdespic_design)

Од спорт до контроверзна музика

Патот на Драгомир Деспиќ до музичката сцена беше необичен. Роден во 1993 година во Белград, во младоста играл кошарка и тренирал во помладите категории на Партизан и Црвена звезда. По спортската кариера, се посветил на тетовирање и отворил свое студио.

Пресвртот се случи во 2022 година кога, во соработка со Лука Бијеловиќ, познат како Пљугица, тој влезе во музичкиот свет. Веќе нивниот прв сингл „Kucci Kucci“ навестуваше насока во која ќе одат, а тие од самиот почеток се соочија со контроверзии, запирајќи го сообраќајот на автопатот за да го снимат видеото, што веднаш привлече медиумско внимание.

View this post on Instagram

A post shared by DESINGERICA (@dragomirdespic_design)

Забрани и официјални осуди

Неговите шокантни настапи набрзо предизвикаа реакции од институциите. Врвот на официјалната осуда се случи во август 2023 година, кога градоначалникот на Бања Лука, Драшко Станивуковиќ, му забрани да настапува. Станивуковиќ го нарече настапот на раперот промоција на „погрешни вредности и примитивизам“ и им се закани на сопствениците на клубови кои ќе го угостат со казни до 50.000 евра.

Тој имаше проблеми и во Црна Гора, каде што по видеото каде што плука во устата на девојка, локалното Министерство за култура и медиуми го објави тоа, а престојот на раперот беше привремено одземен поради недостаток на работна дозвола.

Сомнително продолжување на телевизискиот ангажман

Десингерица беше и член на жирито во натпреварот „Пинк ѕвезда“, но се чини дека тој ангажман нема да продолжи. Белградските медиуми објавуваат дека раперот наводно нема да биде дел од шоуто во следната сезона. Според извештаите, Десингерица пред неколку месеци одлучил дека повеќе не сака да учествува во жирито. Иако неговото искуство од изминатите десет месеци било интересно, станало и премногу заморно.

Поради оценувањето во шоуто, тој морал целосно да ги промени своите животни навики, да станува рано, да биде на снимање цел ден, да работи со кандидатите, а покрај тоа да одржува настапи и да извршува други приватни обврски. Тој повеќе не може да го издржи тоа темпо, па им дал до знаење на продукцијата и на неговите колеги дека не сметаат на него во новата сезона. Одлуката наводно изненадила многумина бидејќи одлично ја завршил работата, а неговите коментари, шеги и расправии ѝ донеле на шоуто висока гледаност.