„Џејмс Веб“ пронајде досега најсилни докази за постоење атмосфера околу карпеста егзопланета - Канал 5

„Џејмс Веб“ пронајде досега најсилни докази за постоење атмосфера околу карпеста егзопланета

Наодите го оспоруваат преовладувачкото мислење дека релативно малите планети што орбитираат екстремно блиску до своите ѕвезди не можат да имаат атмосфера.

„Џејмс Веб“ пронајде досега најсилни докази за постоење атмосфера околу карпеста егзопланета

Ултражешката супер-Земја, TOI-561 b, е највнатрешната од најмалку три планети што орбитираат околу ѕвезда стара 10 милијарди години, на околу 280 светлосни години од Земјата. Планетата орбитира на растојание од само една четириесеттина од растојанието помеѓу Меркур и Сонцето, завршувајќи целосна орбита за помалку од 11 часа, објави Спејс.

Таквата екстремна близина ја сместува во класата на супер-Земји со ултракратки орбитални периоди, кои се загреваат до температури доволно високи за да се стопат карпите. Под такви услови, научниците генерално очекуваат планетите да изгубат каква било атмосфера поради интензивното зрачење од ѕвездата, што остава зад себе неплодна карпеста основа.

Сепак, набљудувањата од вселенскиот телескоп TESS покажаа дека TOI-561 b има невообичаено мала густина за чисто карпест свет, што сугерира дека е потребно различно објаснување.

„Мора да се формирала во многу различна хемиска средина од планетите во нашиот Сончев систем“, велат научниците од Лабораторијата за Земја и Планети „Карнеги“.

За да тестираат дали егзопланетата има атмосфера, истражувачите го користеа близок инфрацрвениот спектрограф (NIRSpec) за да ја измерат температурата на дневната страна на TOI-561 b. Во мај 2024 година, Џејмс Веб се фокусираше на моментите кога планетата поминува зад својата ѕвезда, настани познати како „секундарни затемнувања“, кога сопствената светлина на планетата накратко исчезнува. Со мерење на малото намалување на вкупната осветленост на системот за време на затемнувањата, инфрацрвениот сјај на планетата беше изолиран и температурата на нејзината дневна страна беше директно одредена.

Доколку TOI-561 b нема атмосфера, нејзината дневна страна треба да достигне околу 2.700 степени Целзиусови. Наместо тоа, Веб измери многу пониска температура, околу 1.700 степени Целзиусови. За да разберат зошто, истражувачите тестираа низа можни површини и атмосферски типови за да видат кои би можеле да го репродуцираат сигналот.

„Густа атмосфера богата со нестабилни елементи е потребна за да се објаснат сите набљудувања“, велат научниците од Универзитетот во Бирмингем. „Силните ветрови би ја ладеле дневната страна, пренесувајќи ја топлината на ноќната страна.“

Истражувачите сугерираат дека планетата може да одржува рамнотежа помеѓу својата стопена површина и атмосферата, дозволувајќи им на гасовите да циркулираат меѓу нив и потенцијално да ја обноват атмосферата.

„Додека гасовите излегуваат од планетата во атмосферата, тие се влечат назад во внатрешноста од океан од магма“, велат соработниците од Универзитетот во Гронинген.

Резултатите отвораат врата за проучување на ентериерите и геолошката активност на екстремно жешките карпести планети преку анализа на нивните атмосфери.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Превозниците најавија протест пред Делегацијата на ЕУ во Скопје на 31 август

Превозниците најавија протест пред Делегацијата на ЕУ во Скопје на 31 август

Македонските превозници на 31 август најавуваат протест поради проблемот со ограничувањето на престојот на професионалните возачи во Шенген-зоната на 90 дена во рамките на 180 дена.

Од асоцијацијата „Макам-Транс“ информираат дека одлуката за двочасовен протест следниот понеделник била донесена пред неколку дена.

Простестот според најавите ќе биде пред седиштето на делегацијата на ЕУ во земјава, со минимум 20 возила, како и присуство на сошственици на компании, возачи и други врбаотени од сите градови низ државата, велат од асоцијацијата и додаваат дека ваков протест во иститот временски преиод од 12 до 14 часот ќе има и во Србија, Црна Гора и Босна и истите ќе се одржат ден пред состанок во Брисел на кои работна група ќе разговара за ова прашање.

Доколку на состанокот не се донесе преодно решение за престој на возачите во шенген зоната, предложено е да се одржи протест на граничните премини на секоја држава поодделно со почеток на 14 септември.... За овој вид на протест потребно е согласност од превозниците на секоја држава, но и добивање на одобрение од надлежните органи, особено што се планира ист протест како и во јануари оваа година, кој може да трае подолго и од 10 дена, се вели во соопштението на макам трнас.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Во Кривичнииот суд почна судењето за поранешниот вицепремиер Артан Груби

По пола година од враќањето во земјава, денеска во Кривичниот суд почна судењето за поранешниот вицепремиер Артан Груби денеска ќе седне на обвинителна клупа за злоупотреба на службената положба за Државна лотарија. 

Во Кривичнииот суд почна судењето за поранешниот вицепремиер Артан Груби

Освен правните перипетии што го следат случајот, судењето го привлекува вниманието на јавноста и поради политичките импликации што може да произлезат од процесот..

Во кривичниот суд е Михајло Видимлиски..

Во видеото погледнете го целиот извештај.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

НУ Драмски театар Скопје со „Гидионовиот јазол“ гостува на фестивалот РУТА на Бриони

 НУ Драмски театар Скопје со претставата „Гидионовиот јазол“ вечерва (24 август) ќе гостува на Бриони во Хрватска каде што театарот „Улисис“ е домаќин на фестивалот на Регионалната унија на театри (РУТА). 

НУ Драмски театар Скопје со „Гидионовиот јазол“  гостува на фестивалот РУТА на Бриони

Претставата ќе биде изведена во Летното кино во 21 часот.

„Гидионовиот јазол“ на режисерката Драгана Милошевски-Попова е претстава работена по текст на авторката Џона Адамс. Драматург на претставата е Викторија Рангелова-Петровска, а улогите ги играат актерките Биљана Драгиќевиќ-Пројковска и Ања Митиќ.

Гостувањето на Бриони ќе биде дваесетта изведба на претставата, која досега гостувала на неколку фестивали низ Македонија, како и во регионот на сцените на театрите членки на РУТА. На минатогодишниот 33. Меѓународен фестивал на камерен театар „Ристо Шишков“ актерката Биљана Драгиќевиќ-Пројковска за улогата на Корин Фел ја доби наградата за високо актерско достигнување.

Режисерка Драгана Милошевски-Попова во програмската белешка истакнува дека: „Претставата ‘Гидионовиот јазол’ е моќна и вознемирувачка приказна за вината, одговорноста, тагата и сложениот однос во комуникацијата, како и состојбите во образовниот систем, проблемите со кои се соочува детето низ периодот на детството. На училишна средба меѓу мајката Корин и наставничката Хедер, кој се случува по еден трагичен настан, преку деликатен, емотивно исполнет/напнат дијалог, се отвораат прашањата за детската креативност, слободата на изразување, за уметноста, за одговорноста на наставниците и за родителите, за социјалните мрежи, за врсничкото насилство, за осаменоста, преку кои постепено се разоткрива длабоката болка и се бара, па и се посочува можниот виновник“.

Авторката Џона Адамс е претставничка на новата генерација американски драмски автори. Таа е авторка на 20 драмски текстови во кои драмската структура ја гради преку исклучително јаки и богато нијансирани карактери и ги поставува во сложени меѓусебни психолошки ситуации. Друштвото на американските театарски критичари ѝ ја доделува наградата „Стинберг“ (Steinberg Award) за делото „Гидионовиот јазол“.

Претставата „Гидионовиот јазол“ е на редовниот репертоар на Драмски театар од премиерата која се одржа во мај минатата година.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер