Европскиот парламент уште во 2019 година гласаше за укинување на сезонското поместување на времето. Меѓутоа, земјите членки не успеаја да се договорат кое време треба трајно да остане — летното или зимското.

Со доаѓањето на есента, почнува и зимското сметање на времето. Деновите стануваат пократки, а ноќите подолги и, секако, постудени. Еве кога ќе треба повторно да се позанимавате со часовникот и стрелките.

Традиционално, како и секоја година, така и оваа наскоро почнува зимското сметање на времето, а она што треба да го направите е меѓу 25 и 26 октомври да ги поместите стрелките еден час наназад.

Освен што тоа паѓа за викенд, можеби на многумина нема да им биде тешко, фактички добивате еден час повеќе за спиење.

Кога точно треба да се помести часовникот на зимско време?

Во ноќта меѓу сабота и недела, 25/26 октомври, се враќаме на зимско сметање на времето. Точно во 3:00 по полноќ, стрелките ќе се поместат еден час наназад, на 2:00 по полноќ, што ќе ни даде дополнителен час сон и ќе го означи враќањето на стандардното време (CET).

Оваа промена, која традиционално носи повеќе светлина наутро и порано стемнување попладне, годинава ќе се случи најрано во последните единаесет години. Последен пат ги менувавме стрелките на истиот датум во 2014 година.

Практиката за менување на времето не е нова — нејзините корени се во Првата светска војна. Први ја вовеле Германија и Австро-Унгарија со цел заштеда на енергија. Потоа оваа пракса повеќепати била укинувана и повторно воведувана во поранешна Југославија, сè додека конечно не се утврдила во 1983 година.

Кого да „обвиниме“ што секоја година ги менуваме стрелките?

Незадоволството од промената на времето достигна врв во 2018 година, кога Европската комисија спроведе анкета во која учествуваа 4,6 милиони граѓани на ЕУ. Резултатите беа јасни: 84% од испитаниците се изјасниле за укинување на оваа пракса.

Европскиот парламент во 2019 година гласаше за укинување на сезонското поместување на времето, а конечната промена беше планирана за 2021 година. Но, тука сè застана.

Земјите членки не можеа да се договорат за клучното прашање — дали трајно да остане летното или зимското време. Некои земји, како Франција и Полска, беа за трајно летно време, додека Финска и Холандија се залагаа за зимско.

Поради недостаток на договор и последователни глобални кризи, како што беше пандемијата, одлуката за укинување на менувањето на времето беше ставена во втор план и одложена на неопределено време.

Како започнавме со менувањето на времето?

Преминот од летно кон зимско време првпат е забележано во 1916 година во земјите во северна Европа, а досега е воведено во околу 70 држави, претежно на северната хемисфера.

Отпрвин договорот бил часовниците да се поместуваат по 20 минути во текот на четири последователни недели, односно вкупно 80 минути. Причината била, исто како и денес, повеќе да се искористи сончевата светлина во текот на приквечерието, а помалку светлина да остане неискористена во текот на утрото, но сето тоа да не биде многу драстично.

Поместувањето на стрелките во Западна Европа воведено е на почетокот на 70-те години од минатиот век, со образложение дека со тоа се продолжува денот, се овозможува заштеда на потрошувачката на електрична енергија, се зголемува продуктивноста, се подобрува прилагодувањето на луѓето и работниот ден е поефикасен.

Во 1996 година во Европа е постигнат договор од зимско кон летно сметање на времето да се преминува во последната недела од март, точно во 01:00 часот наутро според универзално време, односно во 02:00 часот според средноевропско време. Европската унија и останатите земји во Европа од 2002 година одредија летното време да почнува последната недела од март и да завршува последната недела од октомври.

Поместувањето на времето во повеќето случаи се врши ноќта меѓу сабота и недела, со цел да не предизвика поголеми проблеми за работното население.

Исланд е единствената европска земја, која не го воведе зимското и летното сметање на времето.

Од 2007 Американците го сменија начинот на кој го сметаат времето, односно почетокот и крајот на летното сметање на времето, така што сега тие ги менуваат часовниците вториот викенд од март и првиот викенд во ноември.

На јужната хемисфера почетокот и крајот на летното време е спротивен во однос на северната. Повеќето од земјите на екваторијалниот појас воопшто не го менуваат времето, бидејќи таму и не се чувствува многу промената на должината на денот и ноќта во текот на годината.

Некои астрономи се против поместувањето и вештачкото продолжување на денот, бидејќи сметаат дека „природата не треба да се измачува“, дури и доколку како оправдување се користат економските причини.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.