Вчера во Скопје свечено беше отворено деветтото издание на водечкиот регионален енергетски форум МЕФ2026, кој годинава се одржува под слоганот „Унапредување на енергетската транзиција и климатската отпорност на патот кон COP31“. Како официјален партнерски настан на Претседателството со COP31, овој форум прерасна во стратешки мост кој ги поврзува политичките лидери, меѓународните организации, бизнисите и граѓанското општество од Западен Балкан, Турција и ЕУ, со цел да ги преточи глобалните климатски амбиции во практична регионална имплементација.

Овогодинешното отворање јасно покажа дека енергетската транзиција одамна не е само прашање на технички решенија и бројки, туку длабока човечка приказна што го засега секој граѓанин. Извршниот директор на форумот и ЗИП Институтот, Агим Селами, ја отвори дебатата потсетувајќи дека климатските промени повеќе не се иден предизвик, туку реалност која веќе влијае врз нашиот начин на живот, економиите, инфраструктурата и заедниците во целина.

На ова силно се надоврза и реномираниот турски актер и активист Мерт Фират, кој внесе културна и емотивна перспектива во дискусијата, нагласувајќи дека не е доволно само да се каже дека планетата гори, туку мора да се запрашаме што значи тоа за нашето соседство, за нашата маса, за животите на нашите деца и за нашата иднина. Токму тој социјален легитимитет беше во центарот на пораките од меѓународните претставници; додека Миодраг Милосављевиќ од Фондацијата Отворено општество – Западен Балкан предупреди дека техничките решенија сами по себе не носат трајна промена без вклученост на луѓето и институциите, евроамбасадорот Михалис Рокас подвлече дека во пресрет на COP31 глобалната дискусија се поместува кон конкретна испорака, но без поддршка од јавноста ниту едно техничко решение нема да биде одржливо.

Од политички аспект, премиерот Христијан Мицкоски порача дека развојот на енергетиката, со фокус на обновливите извори и стабилната дистрибутивна мрежа, е врвен императив за Владата, повикувајќи го регионот во овие времиња на глобална криза да престане да зборува само за она што го бара, туку да покаже што може да понуди. За потребата од итни и сериозни одлуки говореше и министерот за животна средина и просторно планирање, Мухамет Хоџа, кој истакна дека енергетската сигурност и климатската отпорност се едно исто прашање и дека зелената транзиција мора да се преточи во реалност што ќе ја почувствуваат сите граѓани.

Истовремено, Фатма Варанк, извршен директор на COP31 Турција и заменик-министер за животна средина, јасно ја испрати пораката дека исходите од овој форум во Скопје директно ќе бидат искористени како инпут за нивното претседателство со глобалниот климатски самит, пред да започне високиот министерски панел на кој лидерите од Албанија, Косово и Црна Гора, заедно со директорот на Секретаријатот на Енергетската заедница, Артур Лорковски, дебатираа за заштита на економиите од идни ценовни шокови преку итно распоредување на обновлива енергија.

Денеска, МЕФ 2026 продолжува во истиот динамичен и резултатски ориентиран тон, префрлајќи го фокусот од реформски ветувања кон директна испорака на терен. Централниот настан на денешниот ден е Министерскиот дијалог помеѓу Турција и Западен Балкан, каде што министрите од регионот ќе се соочат со најсериозниот предизвик – воспоставување на јасни и реални патеки за постепено затворање на централите на јаглен до 2030 година, притоа балансирајќи ги климатските амбиции со социјалната стабилност. Приказната за енергетската отпорност денес се развива преку уште неколку клучни димензии.

Најпрво, стручњаците ќе дебатираат за стратешкото значење на одржливото управување и рециклирање на критичните суровини како литиум, бакар и никел, кои се неопходни за новите зелени технологии.

Веднаш потоа, во партнерство со ОБСЕ, акцентот ќе биде ставен на заштитата на самата енергетска инфраструктура од сè почестите екстремни временски непогоди како поплави и топлотни бранови, кои директно ја загрозуваат безбедноста на граѓаните.

Посебно место во денешната програма има и панелот за праведна транзиција поддржан од Фондацијата Отворено општество, кој повторно го враќа човечкиот лик на реформите, истражувајќи како локалните заедници и општините што со децении зависеле од индустријата на јаглен да добијат конкретна финансиска поддршка и да ги почувствуваат придобивките од транзицијата без да се наруши социјалната кохезија. Форумот ќе го заокружи својот работен дел со фокус на крупниот капитал, каде во соработка со Европската инвестициска банка ќе се анализира како да се мобилизираат финансиските средства за брзо зголемување на капацитетите за обновливи извори и модерни батериски системи за складирање на енергија во регионот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.