Загрижувачки податоци: Микропластиката е уште поприсутна во нашите тела, ја има дури и во коските - Канал 5

Загрижувачки податоци: Микропластиката е уште поприсутна во нашите тела, ја има дури и во коските

Годишното производство и употреба на над 400 милиони тони пластика ги загади плажите, реките, па дури и најдлабоките делови на океанот, достигнувајќи длабочина до 11.000 метри.

Загрижувачки податоци: Микропластиката е уште поприсутна во нашите тела, ја има дури и во коските

Покрај видливото влијание врз животната средина, пластиката придонесува за климатските промени. Се проценува дека производството на пластика генерира 1,8 милијарди тони стакленички гасови годишно. Научните докази, исто така, сугерираат дека употребата на пластични материјали во секојдневниот живот влијае на здравјето на луѓето, пишува ScienceDaily.

Голем број пластични честички се одвојуваат од завесите, мебелот, облеката и другите пластични предмети. Овие честички остануваат суспендирани во воздухот, се раствораат во водата за пиење, се лепат за храната и можат да се вдишат, проголтаат или да дојдат во контакт со кожата на луѓето. Како резултат на тоа, научниците пронајдоа микропластика во крвта, мозокот, плацентата, мајчиното млеко и човечките коски.

Студија поврзана со истражувачки проект поддржан од Фондацијата за истражување на Сао Паоло (FAPESP) и објавена во списанието Osteoporosis International прегледа 62 научни статии и откри дека микропластиката, исто така, му штети на здравјето на коските на различни начини. Еден значаен пример е нивната способност да ја нарушат функцијата на матичните клетки од коскената срцевина преку поттикнување на формирање на остеокласти, кои се повеќејадрени клетки кои го разградуваат ткивото преку процес познат како ресорпција на коските.

- Потенцијалното влијание на микропластиката врз коските е предмет на научни студии и не е занемарливо. На пример, студиите ин витро со клетки од коскено ткиво покажаа дека микропластиката ја нарушува одржливоста на клетките, го забрзува стареењето на клетките и ја менува клеточната диференцијација, покрај тоа што промовира воспаление - рече Родриго Буено де Оливеира, координатор на Лабораторијата за минерални и коскени студии во нефрологијата (LEMON) на Факултетот за медицински науки на Државниот универзитет во Кампинас (FCM-UNICAMP).

Оливеира известува дека студиите врз животни покажале дека забрзаното стареење на остеокластите може да ја наруши микроструктурата на коските, предизвикувајќи дисплазија. Ова може да доведе до слабеење на коските, деформитети и потенцијално патолошки фрактури.

„Во оваа студија, забележаните несакани ефекти кулминираа, загрижувачки, со нарушување на растот на скелетот кај животните“, рече истражувачот.

Оливеира продолжува објаснувајќи дека иако ефектите на овие честички врз механиката на коските сè уште не се целосно разбрани, податоците сугерираат дека присуството на материјалот во крвотокот, на пример, може да го загрози здравјето на коските.

„Највпечатливо е што значаен број истражувања сугерираат дека микропластиката може да навлезе длабоко во коскеното ткиво, како што е коскената срцевина, потенцијално предизвикувајќи нарушувања во нејзиниот метаболизам“, рече тој.

Тимот на Оливеира започнува истражувачки проект за да тестира во пракса она што изгледа сосема можно во теорија: врска помеѓу изложеноста на микропластика и влошувањето на метаболичките заболувања на коските. Користејќи животински модели, научниците ќе го проучуваат влијанието на микропластиката врз јачината на фемурите кај глодарите.

Според Меѓународната фондација за остеопороза (IOF), преваленцата на фрактури поврзани со остеопороза се зголемува низ целиот свет поради стареењето на населението. Се проценува дека до 2050 година ќе има зголемување од 32% на фрактури поврзани со остеопороза.

- Подобрувањето на квалитетот на животот и намалувањето на ризикот од компликации на коските, како што се фрактури, е приоритет во здравствената заштита. Веќе знаеме дека практиките како што се физичката активност, балансираната исхрана и фармаколошките третмани значително придонесуваат за ова. Сепак, иако остеометаболните заболувања се релативно добро разбрани, постои празнина во нашето знаење во врска со влијанието на микропластиката врз развојот на овие болести. Затоа, една од нашите цели е да генерираме докази што сугерираат дека микропластиката би можела да биде потенцијална контролирана причина од животната средина за да се објасни, на пример, зголемувањето на проектираниот број на фрактури на коските - вели Оливеира.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Еко свест: Граѓанските енергетски заедници стануваат реалност со новиот Закон за обновливи извори на енергија

Новиот Закон за користење на енергијата од обновливи извори (објавен во Службен весник бр. 146/2026) воспоставува правна рамка за системот на производство, користење и поттикнување на обновливите извори на енергија (ОИЕ) во Македонија.

Еко свест: Граѓанските енергетски заедници стануваат реалност со новиот Закон за обновливи извори на енергија

Основната цел на законот е намалување на увозната зависност, подобрување на сигурноста во снабдувањето и исполнување на климатските цели, преку поттикнување на граѓаните и компаниите да произведуваат енергија за сопствени потреби.

Со ова, за првпат се овозможува граѓаните, локалните власти и малите претпријатија заеднички да инвестираат во производство, користење и споделување на зелена енергија, т.е. енергија добиена од обновливи нефосилни извори. Според законот, енергетскатазаедница може: да произведува, складира, користи и продава електрична енергија; да ја распределува произведената енергија меѓу своите членови согласно меѓусебни договори; самостојно или преку агрегатор да учествува на пазарот на енергија; да стекне статус на повластен производител и да користи мерки за поддршка. При тоа, примарната цел на заедниците мора да биде обезбедување еколошки, економски и социјални придобивки за членовите и локалната заедница, а не остварување профит.

Новиот закон ја дефинира енергетската заедница („заедница на обновливи извори на енергија“) како „правно лице основано согласно Законот за задругите, на доброволна основа и отворено учество, самостојно и независно, заеднички поседувано и контролирано од страна на основачите и/или членовите, со живеалиште, престојувалиште или седиште, во географско подрачје во близина на енергетскиот објект за производство на енергија кој е во сопственост или изграден од правното лице.“

Концептот овозможува широко локално учество и членство во енергетските заедници каде членови можат да бидат: физички лица (граѓани), единици на локалната самоуправа, микро, мали и средни претпријатија и јавни установи. Исто така, постои можност за различни комбинации на здружување: општина и група граѓани, станбени заедници (згради), граѓани и мали локални компании, или целосно приватни иницијативи без учество на локалната самоуправа.

Општините можат да бидат клучни двигатели преку заеднички инвестиции во фотоволтаични системи на јавни објекти, училишта или соларни системи за централно греење и ладење.

Иако законот ја поставува правната основа и ги дефинира правата на заедниците, тој не содржи детална процедура (чекор-по-чекор) за нивно основање. Во самиот закон сè уште не се прецизирани тмоделите за распределба и методологијата за пресметка на уделите меѓу членовите, ниту пак административната постапка за регистрација и приклучување. Овие прашања треба да се доуредат со подзаконски акти и прописи на Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини, Регулаторната комисија за енергетика и операторот на дистрибутивниот систем.

„Ја поддржавме месната заедница во Белица со инсталација на фотоволтаични панели на едукативниот центар за развој во Белица. Нашите неодамнешни истражувања на перцепциите и ставовите на населението во општините Новаци и Вевчани за енергетските задруги се позитивни, при што главни мотиватори се еколошките и економските придобивки.

Како клучни фактори при одлуката за основање или пристапување кон енергетска задруга се висината на почетната инвестиција и трошоците, поддршката од државата и општината и очекуваната финансиска корист. Главни пречки за граѓанско учество се финансиските ограничувања, недовербата, недостигот на информации и недоволната институционална поддршка од општините“ – изјави Жарко Конески, Програмски координатор за енергија од Еко-свест.

Во својата работа, Еко-свест се залага за енергетски сектор кој е целосно заснован на децентрализирано одржливо користење на обновливи извори на енергија, со минимално негативно влијание врз животната средина и јавното здравје. Во овој систем граѓаните имаат можност слободно да учествуваат во производството на енергија од обновливи извори и слободно да се здружуваат за производство на енергија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Јанчев: Детското игралиште во Михајлово омилено место за најмладите

[🤸] Детската смеа е најубавиот доказ дека ова беше вистинска инвестиција.

Јанчев: Детското игралиште во Михајлово омилено место за најмладите

Детското игралиште во Михајлово веќе подолго време е омилено место за најмладите. Секојдневно е исполнето со дечиња, млади луѓе и семејства кои уживаат во играта, дружењето и времето поминато на отворено. Современите детски реквизити овозможуваат безбедна забава, но и придонесуваат за развојот на моторичките способности и физичката активност кај децата.

Со вакви проекти создаваме простори кои живеат секој ден – места каде што се создаваат насмевки, пријателства и убави детски спомени.

[💚] Продолжуваме да инвестираме во содржини што го подобруваат квалитетот на животот на сите генерации, напиша на својот фејсбук првиот човек на Кавадарци, Митко Јанчев.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Видео: Драма во Трст: Автомобил падна во морето, кадети од Воената академија го спасиле возачот

Вистинската драма се одвивала во Трст, кога автомобилот заедно со возачот завршил во Јадранското Море. 

Видео: Драма во Трст: Автомобил падна во морето, кадети од Воената академија го спасиле возачот

Благодарение на брзата и одлучна реакција на припадниците на Воената академија од Модена, возачот бил спасен само неколку секунди пред возилото да потоне.

Италијанското Министерство за одбрана објави дека членовите на Воената академија, кои во тој момент биле во посета на градот, без двоумење дошле на помош. Војниците скокнале во морето, допливале до возачот и го извлекле на брегот, каде што потоа го предале на екипите на брзата помош.

Во официјалното соопштение беше истакнато дека оваа брза реакција е израз на вредностите што Воената академија им ги пренесува на идните офицери на италијанската армија и карабињерскиот корпус, имено храброст, чувство за должност, несебичност и дух на служба.

Италијанскиот министер за одбрана Гвидо Кросето, исто така, ја пофали храброста и обуката на војниците. „Тие дејствуваа инстинктивно, ставајќи ги сопствените животи во служба на спасување на друг човек. Тоа е највистинското значење на воениот повик - да ѝ служите на вашата земја и да го заштитите човечкиот живот, секогаш, дури и кога тоа не е официјална обврска. Ви благодарам“, рече Крозето.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер