3МВР во врвот на најтранспарентните министерства: 75,90% исполнетост на индикаторите во Индексот на отвореност 2026
ТехнологијаВо мисијата до Марс и назад, астронаутите би останале без бубрези Вселенските летови ја менуваат структурата и функцијата на бубрезите, а галактичкото зрачење предизвикува трајно оштетување на овие органи.Ова значително би ја загрозило секоја мисија на Марс, според истражувањето на научниците од Универзитетскиот колеџ во Лондон (UCL). Студијата, објавена во Nature Communications, е најголемата анализа за здравјето на бубрезите во вселената и ги вклучува првите здравствени податоци од комерцијални вселенски астронаути, соопшти UCL. - За оваа деценија веќе се планирани мисии во длабоката вселена. Сепак, здравствените последици од микрогравитацијата и галактичкото космичко зрачење за време на повеќегодишните мисии на најважните внатрешни органи како што се бубрезите се главно неистражени. Извршивме биомолекуларни, клинички, хемиски и морфометриски анализи на примероци и податоци од 11 глувци на вселенски летови, 5 луѓе, 1 стаорец во симулирана микрогравитација и 4 глувци изложени на симулирано галактички космичко зрачење. Откривме дека вселенските летови предизвикуваат дефосфорилација на бубрежниот транспортер, што може да укаже дека зголемениот ризик од нефролитијаза кај астронаутите е бубрежна појава, а не само секундарна последица на губење на коскената маса, ремоделирање на нефронот и оштетување на бубрезите кога се изложени на дози на симулирано космичко зрачење како да патувале на Марс - се наведува во студијата. Ризиците поврзани со вселенските летови се познати уште од 1970-тите, откако луѓето почнаа да патуваат надвор од магнетното поле на Земјата. Меѓу нив се губење на коскената маса, слабеење на срцето и видот, како и формирање на камења во бубрезите. Се смета дека многу од овие проблеми се поврзани со космичкото зрачење, од сончевите ветрови до галактичкото космичко зрачење, од кое нѐ штити магнетното поле на Земјата. Повеќето вселенски летови биле во ниска орбита, каде што има делумна заштита, а само 24 луѓе полетале на Месечината, каде што биле изложени на галактичко космичко зрачење помеѓу 6 и 12 дена, според UCL. Никој не ги проучувал промените во бубрезите и другите органи за време на долготрајните патувања надвор од магнетното поле на Земјата. Најзагрижувачкото откритие, особено за патувањето на Марс кое би траело три години, е дека бубрезите на глувците кои биле изложени на радијација 2,5 години имале трајно оштетување и престанале да им функционираат. - Знаеме што се случува со астронаутите на релативно кратките мисии во вселената што беа извршени досега, во однос на здравствените проблеми како што се камењата во бубрезите. Она што не го знаеме е зошто се случува ова, ниту што ќе се случи со астронаутите на подолги летови како што е предложениот лет до Марс. Ако не развиеме нови начини за заштита на бубрезите, би рекол дека ако астронаутите стигнат до Марс, ќе им треба дијализа на враќање. Знаеме дека бубрезите доцна покажуваат оштетување, а кога ќе стане јасно, веќе е доцна да се спречи нивниот колапс, што би било катастрофално за мисијата - изјави д-р Кит Сиу, автор на студијата и истражувач на UCL. Авторите велат дека иако ова претставува сериозна пречка за патувањето до Марс, неопходно е да се идентификува проблемот пред да се дојде до решение.Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.Најважни вестиМицкоски од Чешиново-Облешево: Развојот на секоја општина значи подобра иднина за граѓаните11:52Стојанчо Радичевски од ВМРО-ДПМНЕ И Аркин Јахији од наи одат во втор круг во Брвеница08:33ДИК: На прво место е Стојанчо Радичевски, на второ Аркин Јахиј21:30Затворени гласачките кутии - добива ли Брвеница градоначалник или ќе се оди во втор круг?20:49ДИК: Излезноста во Брвеница до 18 часот е 44.57%, пристигнати се 10 приговори19:01
МакедонијаКризната состојба за снабдувањето со нафта продолжува до април 2027 годинаСобранието денеска донесе одлука кризната состојба за снабдувањето со нафта продолжува до април 2027 година.Собранието, денеска, во рамките на 126. пленарна седница ја донесе одлука за продолжување на кризната состојба за уште шест месеци поради можноста за настанување нарушување на снабдувањето со нафта и нафтени деривати. Можните нарушувања во снабдувањето со нафта и нафтени деривати остануваат причина за продолжување на кризната состојба во земјава. На истата седница беа усвоени и Законот за државна ревизија, како и одлуката за испраќање припадници на Армијата на Република Македонија во меѓународната мисија „Алтеа“ во Босна и Херцеговина. Собранието го избра и Александар Наумовски, професор на Економскиот факултет во Скопје, за надворешен комисионер во Комисијата за хартии од вредност.Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.Најважни вестиМицкоски од Чешиново-Облешево: Развојот на секоја општина значи подобра иднина за граѓаните11:52Стојанчо Радичевски од ВМРО-ДПМНЕ И Аркин Јахији од наи одат во втор круг во Брвеница08:33ДИК: На прво место е Стојанчо Радичевски, на второ Аркин Јахиј21:30Затворени гласачките кутии - добива ли Брвеница градоначалник или ќе се оди во втор круг?20:49ДИК: Излезноста во Брвеница до 18 часот е 44.57%, пристигнати се 10 приговори19:01
ЖивотОд Будинарци до Рим: Вангелина Пармачка меѓу 100-те жени херои на ФАОВангелина Пармачка од беровското село Будинарци е меѓу избраните 100 жени од целиот свет во иницијативата на Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации (ФАО) „100 жени херои во агро-прехранбените системи и руралниот развој“. На 15 октомври 2026 година, таа ја претстави Македонија на Светскиот форум за храна во Рим, каде што доби признание во седиштето на ФАО. Нејзината приказна е приказна за секојдневна работа на фармата, за гордоста да се произведува храна и за истрајноста трудот на жените во земјоделството да стане повидлив и повреднуван. „Горда сум што сум земјоделка“ Во Будинарци, Вангелина заедно со своето семејство управува со фарма со околу 600 овци и произведува традиционално овчо сирење. Таа секојдневно е вклучена во грижата за животните, производството и пласманот на производите. За неа, сточарството е начин на живот и професија од која може да се обезбеди достоинствена егзистенција. „Ова е благодарна професија од која може чесно да се живее. Горда сум што сум земјоделка и што со заедничка работа ја обезбедуваме егзистенцијата на нашето семејство“, вели Вангелина. Од одгледувањето на овците до сирењето што стигнува до потрошувачите, нејзината работа ги поврзува традиционалното знаење, производството на храна и претприемништвото. Таа е и пример за улогата на жените во семејните стопанства, каде што нивните обврски опфаќаат многу повеќе од самото производство. Од работата на фармата до застапувањето за жените Ангажманот на Вангелина не завршува на нејзината фарма. Како член на Управниот одбор и координаторка на Мрежата на жени фармери при Националната федерација на фармери (НФФ), таа се залага за поголемо признавање на трудот на руралните жени, посилни права и подобри услови за работа и живот. „Жените фармери се невидливи потпори на селото и државата. Нивниот труд мора да се препознае и вреднува“, нагласува таа. Преку заедничкото дејствување во НФФ, жените придонесоа за иницирање посебна мерка за поддршка на инвестициите на жените фармери во Програмата за рурален развој. Нивното застапување придонесе и за воспоставување програма за поддршка на социјалната сигурност на жените кои вршат земјоделска дејност, што го отвори патот кон регулирање на породилното отсуство за регистрираните жени фармери. „Заедничката акција носи вистински промени и подобар економски и социјален статус за жените“, вели Вангелина. Овие искуства ја зацврстуваат нејзината верба дека здружувањето им помага на жените да ги претворат заедничките предизвици во конкретни предлози и решенија. Признание што може да охрабри и други жени Иницијативата на ФАО се реализира во рамки на Меѓународната година на жената земјоделка 2026, прогласена од Обединетите нации. Таа ги истакнува придонесите на жените во производството, преработката и трговијата со храна, како и во развојот на руралните заедници, повикувајќи на поголема поддршка и еднакви можности. Признанието за Вангелина го доближува до меѓународната јавност знаењето, посветеноста и лидерството на земјоделките од Македонија. Таа верува дека иднината може да донесе подобри услови, поголема еднаквост и повеќе можности за жените во земјоделството. Себеси се гледа како уште поактивен глас на руралните жени и пример за младите девојки дека земјоделството може да биде стабилна и достоинствена професија. Нејзиниот пат од Будинарци до Рим покажува дека работата на една семејна фарма може да оди рака под рака со лидерство што придонесува за промени и надвор од неа.Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.Бидете информирани следете не на Facebook
СветЗеленски за Трамп и Путин: Тоа би била историска грешкаУкраинскиот претседател Володимир Зеленски синоќа, го обвини американскиот претседател Доналд Трамп дека се обидува да изврши притисок врз Украина за таа да ѝ се предаде на Русија. Зеленски изјави дека предложил да се исполни барањето на Трамп – да се воздржат од напади врз руските рафинерии за нафта – во замена за добивање дополнителни ракети за украинските системи за противвоздушна одбрана „Патриот“. „Мојот предлог беше: ние нема да ги напаѓаме руските капацитети за производство на дизел, а за возврат, вие ќе ни обезбедите ракети за системите ’Патриот‘ за да можеме да ја заштитиме нашата инфраструктура. Меѓутоа, тие едноставно бараат од нас да престанеме со нападите врз капацитетите за дизел. А доколку продолжиме со овие напади, се закануваат дека ќе ускратат нешто друго“, изјави Зеленски за „Блумберг“. Тој истакна дека Вашингтон неодамна презел низа „непријателски дејствија“ кон Киев, вклучително и намерно забавување на пристапот до интернет преку системот „Старлинк“, како и одложувања во испораката на ракети за системот „Патриот“. „Верувам дека се преземени чекори за да се убеди Украина да капитулира. Не тврдам дека ова е целта кон која се стремат нашите партнери. Дури и не сакам да ја разгледам можноста дека нашите американски партнери веруваат оти војната би можела побрзо да заврши на сметка на Украина. Сепак, токму така изгледа“, рече Зеленски. Осврнувајќи се на претстојните избори на средината на мандатот во Соединетите Држави, тој истакна дека „претстојат опасни денови во периодот до изборите“, додавајќи дека односите со САД би можеле да се подобрат по нивното завршување. „Политиката станува многу агресивна за време на изборниот период. Мислам дека во моментов тоа е вистинско искушение, но животот ќе продолжи и по изборите, и верувам дека ситуацијата ќе се смири“, рече тој. На прашањето кој наредил ограничување на интернет-врската преку „Старлинк“ (Starlink) на територијата на Украина, тој изјави дека наредбата дошла од „властите или од Белата куќа“, иако напомена дека не може да ги открие изворите од кои ја добил таа информација. Зеленски изјави дека САД во моментов ѝ испорачуваат на Украина само 12 пресретнувачки ракети месечно за системот „Патриот“ (Patriot) – што е приближно една четвртина од количината што се испорачувала за време на администрацијата на претходниот американски претседател, Џозеф Бајден. „Мислам дека претседателот на САД навистина има добри односи со Путин. Но, едно нешто овде не функционира: Трамп во моментов не може да го принуди Путин да ја заврши војната“, смета Зеленски. На прашањето како би ги опишал напорите за подобрување на односите со САД, Зеленски изјави дека потенцијалните ризици за Украина се од размери на цунами. „Мораме да дејствуваме додека ситуацијата е сè уште само блага бура. Сметам дека овде е влог многу поголем од некаков договор за дизел“, рече претседателот на Украина.Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.Најважни вестиМицкоски од Чешиново-Облешево: Развојот на секоја општина значи подобра иднина за граѓаните11:52Стојанчо Радичевски од ВМРО-ДПМНЕ И Аркин Јахији од наи одат во втор круг во Брвеница08:33ДИК: На прво место е Стојанчо Радичевски, на второ Аркин Јахиј21:30Затворени гласачките кутии - добива ли Брвеница градоначалник или ќе се оди во втор круг?20:49ДИК: Излезноста во Брвеница до 18 часот е 44.57%, пристигнати се 10 приговори19:01