Објектот е именуван „Пунктум“ (од латинскиот pūnctum - „точка“) од страна на тим астрономи предводен од Елена Шабловинска од Институтот за астрофизички студии на Универзитетот Диего Порталес во Чиле. Таа го открила користејќи го телескопот ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array), пишува Space.com.

„Надвор од царството на супермасивните црни дупки, Пунктум е навистина моќен“, изјави Шабловинска за Space.com.

Астрономите сè уште не знаат што всушност е - сè што е јасно е дека е компактен, има изненадувачки подреден магнетен спектар и зрачи огромни количини на енергија во својот центар.

„Кога ќе го ставите во контекст, Пунктум е неверојатно светол - 10.000 до 100.000 пати посветол од типичните магнетари, околу 100 пати посветол од микроквазарите и 10 до 100 пати посветол од речиси секоја позната супернова, при што само маглината Рак го надминува меѓу ѕвездените извори во нашата галаксија“, вели Шабловинскаја.

Пунктум се наоѓа во активната галаксија NGC 4945, релативно блиску до Млечниот Пат, на 11 милиони светлосни години од нас - веднаш надвор од границите на Локалното јато галаксии. Сепак, и покрај неговата близина, не може да се види во оптичка или рендгенска светлина, туку само во милиметарски радио бранови, што дополнително ја продлабочува мистеријата. Вселенскиот телескоп Џејмс Веб (JWST) сè уште не го набљудувал во блиската и средната инфрацрвена област.

Што би можело да биде Пунктум?

Неговата светлина останала константна во текот на неколку набљудувања во 2023 година, што укажува дека не станува збор за блесок или минлив феномен. Милиметарското зрачење обично потекнува од ладни објекти како што се млади протопланетарни дискови и меѓуѕвездени молекуларни облаци. Сепак, многу енергетски феномени како што се квазарите и пулсарите можат да произведат радио бранови преку синхротронско зрачење, каде што наелектризираните честички, движејќи се со брзина речиси на светлината, спирално се вртат околу линиите на магнетното поле и во тој процес емитуваат радио бранови.

Врз основа на силната поларизација на милиметарската светлина на Пунктумот, јасно е дека тој мора да има високо подредено магнетно поле. Затоа, Шабловинскаја верува дека зрачењето од Пунктумот е од синхротронска природа. Објектите со силна поларизација обично се компактни, бидејќи поголемите објекти имаат „неуредени“ магнетни полиња кои ја поништуваат поларизацијата.

Можно е синхротронското зрачење да потекнува од магнетар - високо магнетизиран пулсар. Сепак, и магнетарите и обичните пулсари се многу послаби во милиметарскиот спектар од Пунктумот. Остатоците од супернова, како што е маглината Рак (остаток од ѕвезда што експлодирала во 1054 година), се исто така светли во милиметарски бранови, но тие се многу големи - маглината Рак, на пример, се протега на околу 11 светлосни години - додека Пунктум е очигледно мал, компактен објект.

„Во моментов, Пунктум навистина се издвојува - не се вклопува удобно во ниту една позната категорија“, рече Шабловинскаја. „Искрено, ништо слично на ова не се појавило во ниту едно претходно истражување на милиметарски бранови, главно затоа што до неодамна немавме ништо толку чувствително и со висока резолуција како ALMA.“

Можно е Пунктум да е само екстремен пример за познат објект - можеби магнетар во необична средина или остаток од супернова што комуницира со густа материја. Засега, ова се само претпоставки без докази. Исто така е можно Пунктум да е првиот пример за сосема нов вид астрофизички објект што го видовме само благодарение на ALMA.

Што носат понатамошните набљудувања?

Пунктум е 100 пати побледо од активното јадро на NGC 4945, кое се напојува од супермасивна црна дупка што вшмукува материја. Веројатно воопшто немаше да биде откриено во податоците од ALMA доколку немаше исклучително силна поларизација.

Понатамошните набљудувања со телескопот ALMA ќе помогнат да се разјасни природата на овој објект. Првите набљудувања на Пунктум всушност беа насочени кон светлото активно јадро на NGC 4945, а неговото откривање беше случајно. Идните насочени набљудувања на Пунктум би можеле да обезбедат податоци со многу помалку шум, без ризик од преекспонирање на галактичкото јадро и да опфатат поширок опсег на фреквенции.

Најголемата помош би можела да дојде од телескопот JWST. Ако може да го забележи инфрацрвениот еквивалент, неговата висока резолуција би можела да помогне во откривањето на природата на Пунктум.

„Острата резолуција и широкиот опсег на бранови должини на JWST би можеле да откријат дали емисијата од Пунктум е чисто синхротрон или вклучува прашина или линии на емисија“, вели Шабловинска.

Засега, сè е на ниво на шпекулации, а единственото нешто што е сигурно е дека астрономите имаат вистинска мистерија пред себе која, барем засега, ги остави збунети.

„Во секој случај“, заклучува Шабловинска, „Пунктум ни покажува дека сè уште има многу да се открие на милиметарското небо.“

Научниот труд за откривањето на Пунктум е прифатен за објавување во списанието Astronomy & Astrophysics, а верзијата за претходен пристап е достапна на astro.ph.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.