ВИ како алатка за преведување на клинестото писмо - Канал 5

Технологија

ВИ како алатка за преведување на клинестото писмо

- Вештачката интелигенција може да биде голема помош при преведувањето на клинестото писмо старо над 5.000 години. 

ВИ како алатка за преведување на клинестото писмо

Предизвикот да се преведе од древен јазик на кој било современ, е стар скоро два века. Овие преведувачи не само што треба да ги оживеат изумрените јазици од пишаните извори, туку и да имаат длабоко познавање за тоа како културите што ги создале тие извори се развивале низ вековите. Уште повеќе, нивните извори често се фрагментирани, што значи дека во многу случаи, клучниот контекст е изгубен во времето.

Поради ова, расчитувањето и преведувањето древните јазици честопати оди бавно и не е во чекор со обемот на записи коишто археолозите ги откриваат. Акадскиот јазик, на пр., како можеби прв пишан семитски јазик, е еден од најдобро документираните од древниот свет. Откриени се илјадници, а можеби и над милион пишани извори што денес се чуваат во музеи и универзитети.

„Стотици илјади глинени плочи со клинесто писмо ја документираат политичката, социјалната, економската и научната историја на древна Месопотамија. Сепак, повеќето од овие записи остануваат непреведени и недостапни поради нивниот огромен број и ограничениот број на експерти способни да ги читаат. Ова претставува голем чекор кон зачувување и проширување на културното наследство на античка Месопотамија“, пишува тимот во првичниот напис.

Секој од овие текстови содржи можни битни сознанија историјата на првите писмени цивилизации, но тоа знаење останува неодгатнато поради човековите ресурси потребни за нивно преведување. За да се промени ова, компјутерските научници од американската компанија „ЛАНМАС“, со помош на археолози развија модел на вештачка интелигенција (ВИ) којашто може да преведува од акадски речиси веднаш.

Акадскиот е јазикот на Акаѓаните, кои направиле и свое царство околу 2.300 година. п.н.е., благодарение на освојувањата на Саргон Велики во Месопотамија (Средниот Исток). Негови наследници се асирскиот и вавилонскиот јазик коишто, пак, биле заменети со арамејскиот во првото илјадалетие п.н.е. Денес акадскиот е изумрен јазик.

Акадското Царство го усвоило клинестото писмо на својот претходник - сумерската цивилизација.

Процесот на преведување на акадскиот јазик има два дела. Пред сѐ, стручњакот ги транслитерира клинестите букви, т.е. знаци, поточно ги препишува и ги споредува со слични фонетски знаци. Потоа, следи преводот на современ јазик.

За да се забрза ова преведување коешто секако одзема многу време, истражувачкиот тим разви ВИ-модел на машинско преведување, користејќи ја истата технологија со онаа на „Гугл-транслејт“ (Google Translate). Моделот е обучен на примерок од текстови на два начина: Со транслитерации на изворни записи и директно од записи со клинесто писмо.

Резултатите се ветувачки, но има уште работа. Со пообемна обука и поголема база на податоци, истражувачите се надеваат дека ќе ја подобрат точноста на преводот. На крајот на краиштата, целта е ВИ-моделот да стане виртуелен помошник на луѓето - научници. Брзите преводи по правило, и побрзо се усовршауваат.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Судбина

Нацистички бегалци од Аргентина со судска одлука ќе ја вратат украдената слика од еврејски трговец

Слика украдена од нацистите е пронајдена во Аргентина минатата година, а судот сега пресуди дека мора да му се врати на наследникот на нејзиниот вистински сопственик.

Нацистички бегалци од Аргентина со судска одлука ќе ја вратат украдената слика од еврејски трговец

Доцнобарокниот портрет на дама беше изгубен 80 години, сè додека не беше забележан на фотографии од куќа на продажба во близина на Буенос Аирес.

Куќата ѝ припаѓала на Патриша Кадгиен, ќерка на нацистички бегалец кој избегал во Аргентина по Втората светска војна. Таа сега се согласила да ја врати сликата во замена за прекин на гонењето за криење на уметноста од властите, објавува Би-Би-Си.

Сликата ќе биде привремено позајмена на Музејот на холокаустот

„Портрет на дама“ беше меѓу повеќе од 1.000 уметнички дела ограбени од колекцијата на еврејскиот трговец со уметнички дела Жак Гудстикер по нацистичката инвазија на Холандија во 1940 година.

Неговата снаа и единствена наследничка Мареи фон Сахер има намера привремено да ја позајми сликата на Музејот на холокаустот во Буенос Аирес за да ја подигне свеста за проблемот со грабежот на нацистичката уметност, објавува аргентинскиот весник Кларин. Фон Сахер претходно изјави дека нејзиното семејство „сака да го врати секое уметничко дело украдено од колекцијата на Жак и да го врати неговото наследство“.

Сликата за прв пат беше препознаена во август 2025 година од страна на холандскиот весник Algemeen Dagblad (AD), кој ја пронајде на веб-страницата на агенција за недвижности, на фотографии од имот во крајбрежниот град Мар дел Плата.

Беше закачена над зелената софа во дневната соба на Патриша Кадгиен, чиј татко Фридрих Кадгиен беше еден од главните советници на Херман Геринг, заменик на Адолф Хитлер. Геринг ограбил илјадници уметнички дела низ цела Европа.

Кадгиен и нејзиниот сопруг ветија дека ќе ги донираат парите на локалните болници

Минатиот септември, Патриша Кадгиен и нејзиниот сопруг беа обвинети за прикривање на уметничкото дело и беа ставени во домашен притвор откако полицискиот претрес на нивниот дом првично не успеа да ја пронајде сликата. Сепак, на рочиштето одржано во петокот во Мар дел Плата, сите кривични постапки против двојката беа прекинати.

Според договорот постигнат меѓу семејствата и обвинителството, Кадгиен и нејзиниот сопруг ќе се откажат од сите права врз уметничкото дело и мора да донираат 4,8 милиони пезоси, или околу 2.740 евра, на локалните болници.

„Портрет на дама“, познат и како „Контеса Колеони“, му се припишува на покојниот барокен уметник Џузепе Гисланди. Сепак, експертите го доведуваат во прашање потеклото на уметничкото дело, а некои научници веруваат дека е насликано од Џакомо Черути, друг италијански уметник од тој период.

Тагови: Аргентина слика

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Потпишан Меморандум за разбирање и соработка во областа на социјалните услуги помеѓу Македонија и Турција

Министерството за социјална политика, демографија и млади на Македонија, и Министерството за семејство и социјални услуги на Турција потпишаа Меморандум за разбирање и соработка во областа на социјалните услуги.

Потпишан Меморандум за разбирање и соработка во областа на социјалните услуги помеѓу Македонија и Турција

Документот го потпишаа министерот за социјална политика, демографија и млади, на Македонија, Ѓоко Велковски и министерката за семејство и социјални услуги на Република Турција, Махинур Оздемир Гокташ.

Меморандумот претставува основа за продлабочување на институционалната соработка и размена на знаења, искуства и добри практики во повеќе области од значење за унапредувањето на социјалната заштита и благосостојбата на граѓаните.

Соработката опфаќа области поврзани со јакнењето на семејството, развојот и унапредувањето на социјалните услуги за семејствата, жените, децата, лицата со попреченост и постарите лица, како и подобрување на социјалната интеграција на лицата со зависности.

Посебно внимание е предвидено и на унапредувањето на политиките и услугите за вработување на лицата со попреченост и нивното целосно и ефективно учество во општеството, поддршката на активното стареење, развојот на услугите за деца, јакнењето на жените и развојот на механизми за соработка во борбата против насилството врз жените.

Меморандумот предвидува и размена на искуства во областа на социјалната помош, практиките на социјалните услуги, нивното следење и евалуација, како и примена на културни, демографски и социоекономски анализи за унапредување на условите за живот на граѓаните Роми.

Соработката меѓу двете министерства ќе се реализира преку размена на знаења, документи и најдобри практики, размена на експерти, како и организирање конференции, семинари и стручни состаноци.

„Со потпишувањето на овој Меморандум создаваме дополнителна основа за размена на искуства и знаења и за унапредување на социјалните политики и услуги. Нашата цел е добрите практики и искуства да ги претвориме во конкретни решенија кои ќе придонесат кон подобар квалитет на живот и посилна социјална заштита за граѓаните“, истакна министерот за социјална политика, демографија и млади, Ѓоко Велковски.

Со Меморандумот се воспоставува рамка за континуирана институционална комуникација и координација меѓу двете министерства, со цел размена на искуства и заедничко унапредување на политиките и услугите во областа на социјалната заштита.

Меморандумот е склучен за период од пет години, со можност за автоматско продолжување, соопштуваат од МТСП.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Најмалку десет загинати во експлозија во воен објект во Боливија (ВИДЕО)

Во експлозија што се случи вчера во воен објект во Вијача, во департманот Ла Паз во Боливија, повредени се најмалку 60 лица, вклучувајќи 52 цивили и шест војници, изјави министерот за одбрана Ернесто Хустинијано. 

Најмалку десет загинати во експлозија во воен објект во Боливија (ВИДЕО)

Првичните извештаи покажуваат дека бројот на жртви е 10.

Експлозијата се случила во област каде што била складирана пиротехничка опрема, изјави Хустинијано на социјалните мрежи.

„Постојат прелиминарни извештаи за можни смртни случаи, но сакам да бидам одговорен: нема да објавиме никаков број на жртви додека оваа информација не биде целосно потврдена“, додаде тој. Причината за експлозијата е под истрага.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер