Наука

Тајните на центарот на Млечниот пат се откриени со помош на телескопот АЛМА (ВИДЕО)

Астрономите направија нова, зачудувачка слика од централниот регион на нашата галаксија Млечен Пат, откривајќи комплексна мрежа од галактички нишки со неверојатни детали.

Сликата е направена со телескопот Атакама Голем милиметарски/субмилиметарски низ (ALMA) во пустината Атакама и е најголемата слика досега направена од научниот инструмент. Таа ќе им овозможи на астрономите да го проучуваат животот на ѕвездите во најекстремниот регион на нашата галаксија, веднаш до супермасивната црна дупка во нејзиниот центар или срце, соопшти Европската јужна опсерваторија (ESO).

„Тоа е место на екстреми, невидливо за нашите очи, но сега откриено со извонредни детали“, рече Ешли Барнс, астроном во Европската јужна опсерваторија (ESO) во Германија.

Овие набљудувања даваат уникатен увид во студениот гас, суровината од која се раѓаат ѕвездите, во рамките на таканаречената Централна молекуларна зона (CMZ) на нашата галаксија. Ова е прв пат студениот гас во целиот овој регион да биде проучен толку детално.

Регионот прикажан на новата слика се протега на повеќе од 650 светлосни години. Содржи густи облаци од гас и прашина што опкружуваат супермасивна црна дупка во центарот на нашата галаксија.

„Тоа е единственото галактичко јадро доволно блиску до Земјата за да се проучува со толку фини детали“, рече Барнс.

Збирот податоци ја открива CMZ како никогаш досега, од гасовити структури со дијаметар од десетици светлосни години до ситни гасни облаци околу поединечни ѕвезди.

Истражувањето ја открива сложената хемија на CMZ, детектирајќи десетици различни молекули, од едноставни како силициум моноксид до посложени органски материи како метанол, ацетон и етанол.

Студен молекуларен гас тече по галактичките филаменти, хранејќи се со материјал од кој ѕвездите можат да растат. Знаеме како функционира овој процес на рабовите на Млечниот Пат, но настаните се многу поекстремни во централниот регион.

„CMZ е дом на некои од најмасивните ѕвезди познати во нашата галаксија, од кои многу живеат брзо и умираат млади, завршувајќи го својот живот во моќни експлозии на супернова, па дури и хипернова“, рече Стив Лонгмор, професор по астрофизика на Универзитетот Џон Мурс во Ливерпул и водач на истражувањето на CMZ. Астрономите се надеваат дека подобро ќе разберат како овие феномени влијаат врз формирањето на ѕвездите и дали нашите теории за формирање на ѕвезди се држат во екстремни средини.

„Со проучување на тоа како ѕвездите се раѓаат во CMZ, можеме да добиеме и појасна слика за тоа како галаксиите растеле и еволуирале. Веруваме дека овој регион дели многу карактеристики со галаксиите во раниот универзум, каде што ѕвездите се формирале во хаотични, екстремни средини“, додаде Лонгмор.

За да го соберат овој нов збир на податоци, астрономите го користеа телескопот ALMA, управуван од ESO и партнерите во пустината Атакама во Чиле. Всушност, ова е прв пат објектот да скенира толку голема површина, што ја прави оваа најголема слика од ALMA досега. Гледан низ небото, мозаикот, направен со спојување на многу индивидуални набљудувања како парчиња од сложувалка, е долг колку три полни Месечини една до друга.

„Очекувавме високо ниво на детали при планирањето на истражувањето, но бевме навистина изненадени од сложеноста и богатството што го откри конечниот мозаик“, рече Катарина Имер, астроном во ESO и член на проектот.

Податоците од ACES се презентирани во пет трудови прифатени за објавување во Месечните известувања на Кралското астрономско друштво, а шестиот е во завршна фаза на рецензија од страна на колеги. Трудовите може да се прочитаат на порталот за претпечатени трудови arXiv – студија 1, студија 2, студија 3, студија 4, студија 5 и студија 6.

Тагови: Млечниот Пат телескоп

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Голема сообраќајна несреќа со повеќе возила во Кенија: Најмалку 17 загинати

Бројот на загинати во несреќата со повеќе возила на автопатот кон крајбрежниот град Момбаса во Кенија се искачи на 17, соопшти полицијата.

Во соопштението се наведува дека несреќата се случила во текот на ноќта во областа Салама, откако возач на камион не успеал да престигне друго возило, што довело до судири со други возила – вклучително и комбе – пренесе АП.

Полицијата претходно соопшти дека во несреќата загинале најмалку 13 лица.

„Луѓето патуваа кон место за молитва во округот Накуру, западно од кенискиот главен град Најроби“, изјави Мартин Кивува, надбискуп на Католичката надбискупија во Момбаса.

Сообраќајните несреќи се сериозен проблем низ цела Африка.

Тие често се припишуваат на лошото одржување на возилата, прекумерната брзина и лошата состојба на патиштата.

Извор: Б92

Тагови: Кенија

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Посебен режим на сообраќај поради Скопскиот маратон

МВР апелира до граѓаните да ги почитуваат наредбите што ги издаваат полициските службеници по сообраќајниците каде што ќе се одвива настанот.

На 04.10.2026 (недела) со почеток во 08:00 часот, во организација на Сојуз на спортови на Скопје, ќе се одржи - „Виз Ер Скопски маратон 2026“ со следните траси на движење: траса на движење на трката од 5км – Старт на ул.„11-ти Октомври“ (кај зелен пазар), право по ул.„11-ти Октомври“, лево по бул.„Крушевска Република“, десно по бул.„3-та Македонска Бригада“, полукружно на крстосница помеѓу бул.„3-та Македонска Бригада“ и ул.„Коста Новаковиќ“ и по истата траса назад до целта – плоштад „Македонија“ на ул.„11-ти Октомври“ и траса на движење на маратонот, полумаратонот и штафетната трка (по наведената траса за штафетната трка и маратонот натпреварувачите се движат 2 пати) – Старт Собрание на РСМ на ул.„11-ти Октомври“, право кон „Рекорд“ односно по ул.„Димитрие Чуповски“, право по ул.„Митрополит Теодосиј Гологанов“, право по ул.„Војвода Васил Чакаларов“, се до крстосница со ул.„Ангел Динев“ каде се врти полукружно назад по истата траса се до Собрание на РСМ на ул.„11-ти Октомври“ и се продолжува право по ул.„11-ти Октомври“, лево по бул.„Крушевска Република“, десно по бул.„3-та Македонска Бригада“, лево по ул.„Васко Карангелевски“, десно по бул.„Јане Сандански“ се до крстосница со бул.„Србија“ каде се врти полукружно и во истата коловозна лента назад по бул.„Јане Сандански“ се до крстосница со бул.„Кузман Јосифовски Питу“ каде се врти полукружно назад во истата коловозна лента до крстосница со ул.„Васко Карангелевски“, десно по ул.„Васко Карангелевски“, десно по бул.„3-та Македонска Бригада“, лево по бул.„Крушевска Република“, десно по ул.„11-ти Октомври“ до целта- Плоштад Македонија.

Од тие причини Единица за безбедност на патниот сообраќај ќе преземе мерки за посебен режим на сообраќај, при што сообраќајот ќе се пренасочува по околните сообраќајници.

МВР апелира до граѓаните да ги почитуваат наредбите што ги издаваат полициските службеници по сообраќајниците каде што ќе се одвива настанот.

Тагови: Скопски маратон

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Драма: Авион исчезна над океанот

Според неофицијални информации, авион од типот „ Gulfstream G100# со шест лица во него – кој летал од Бермудски Острови кон Бостон – се урнал во Атлантскиот Океан.

Авионот изгубил контакт за време на летот, по што започнала потрага по леталото и лицата во него.

Врз основа на моментално достапните информации, авионот исчезнал рано утринава, а потрагата е насочена кон областа во близина на брегот на Нантакет, Масачусетс.

Американската крајбрежна стража потврди дека во потрагата се вклучени воздушни и поморски единици, пренесува британскиот таблоид „The Sun“.

Засега нема официјална потврда дека авионот навистина се урнал, ниту пак се познати околностите на наводната несреќа.

Надлежните служби ја продолжуваат потрагата, а дополнителни информации се очекуваат штом ќе бидат познати резултатите од операцијата.

BREAKING: Gulfstream G100 with 6 persons on board has reportedly crashed into the Atlantic while flying from Bermuda to Boston pic.twitter.com/gHZI5Sq2vc
— Breaking Aviation News & Videos (@aviationbrk) October 3, 2026

Тагови: авион

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.