Според науката „виновник“ за дебелината не е само консумирањето преработена храна - Канал 5

Според науката „виновник“ за дебелината не е само консумирањето преработена храна

Во последниве години, во научните кругови сè почесто се води дебата за тоа дали ултра-преработената храна (UPF) е навистина толку нездрава како што слушаме?

Според науката „виновник“ за дебелината не е само консумирањето преработена храна

Пред сè, дефиницијата за ултра-преработена храна е нејасна, а дали таа ќе доведе до зголемување на телесната маса зависи од нејзината густина на калории по маса храна, текстурата и нејзиниот „хипервкус“, кој се постигнува преку комбинирање на голема количина масти, сол и шеќер, кои од еволутивни причини се покажале како привлечни бидејќи во минатото биле дефицитарни, а исто така содржат високa енергетскa вредност.

Пандемија на дебелина

Се проценува дека денес околу три милијарди луѓе во светот се со прекумерна тежина или дебели. Според достапните податоци од Институтот за јавно здравје, уделот на возрасни лица во Македонија со прекумерна тежина во 2024 г. изнесувал 28,4%, што е двојно повеќе во однос на дебелината кај возрасните во 1990 г.

Ризици од консумирање на ултрапреработена храна

Големата потрошувачка на ваквите намирници е поврзана со зголемениот ризик од дебелина, кардиометаболни заболувања и предвремена смрт.

Проблем со категоризација на храната

За ултрапреработени намирници се сметаат индустриски сложени производи што содржат адитиви како што се емулгатори, ароми и шеќер, кои не се вообичаени за домашната кујна, но оваа дефиниција се смета за непрецизна, бидејќи ја игнорира хранливата вредност на тие производи и од неа не може да се разберат штетните последици на ултрапреработената храна врз здравјето.

На пример, некои производи како што се млека на растителна база, протеински плочки и напитоци, производи направени од интегрални житарки за појадок, траен интегрален леб, тофу, замрзнат зеленчук, збогатените намирници и сл., може да бидат класифицирани како ултрапреработена храна зашто содржат адитиви, индустриски се произведуваат, но сепак може да бидат здрави и слични со храната приготвена дома.

Затоа, многу научници веруваат дека класификацијата треба да биде појасна.

Густина на калории, хипервкус и текстура

Научниците сè повеќе истакнуваат дека ултра-преработената храна не е нужно штетна поради самите состојки, туку поради начинот на кој е дизајнирана, т.е. таа содржи премногу калории во мала количина, создава задоволство, а нејзината текстура е таква што се консумира пребрзо за мозокот да сигнализира ситост.

Експерименталните докази ја поддржуваат оваа хипотеза. Преглед на литература објавен во „Nature Reviews Endocrinology“ наведува дека меката текстура, високата густина на калории и привлечните вкусови буквално поттикнуваат поголемо консумирање бидејќи ги попречуваат сигналите на мозокот да регулираат чувство на ситост.

Истражување објавено во Nature Food покажува дека, кога храната има „добра“ комбинација од масти, шеќер и сол – она што го нарекуваме хипервкусно – мозокот реагира по принципот на награда и поттикнува да продолжиме да јадеме, честопати дури и кога веќе сме сити.

Научниците сè почесто упатуваат на неврогастрономијата како алатка во проценката колку одделна храна предизвикува зависност. Неврогастрономијата е мултидисциплинарна наука која истражува како мозокот ги прима, толкува и реагира на вкусовите на храна и како овие процеси влијаат на нашите навики во исхраната.

Од неодамна, ставот на научната заедница е дека постои зависност од храна, што е особено забележливо кај дебелите луѓе.

Претходни истражувања покажале дека честата и зголемена консумација на слатка и масна храна може да биде поврзана со зависничко однесување, а ова е особено изразено кај дебелите луѓе.

Како да се реши проблемот?

Мозокот веројатно може да се научи да засака и поздрави избори, ако програмата за интервенција е доволно добро структурирана и ефикасна.

Според истражувачите, покрај промените во исхраната, ваквите програми обично вклучуваат когнитивно-бихевиорален пристап кој се покажал како ефикасен. Самоконтрола, освестување на причините за погрешниот избор, паметен пристап кон исхраната се елементи што можат да се тренираат и на кои треба да се истрае ако сакаме да ги промениме навиките.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Мицкоски до Филипче: Кога граѓаните ќе ве видат зад решетки, тогаш ќе веруваат дека правдата дошла

Претседателот на Владата Христијан Мицкоски денес на седницата во Собранието, одговори на пратеничко прашање на претседателот на опозицијата Венко Филипче.

Мицкоски до Филипче: Кога граѓаните ќе ве видат зад решетки, тогаш ќе веруваат дека правдата дошла

Претседателот на Владата Христијан Мицкоски денес на седницата во Собранието, одговарајќи на пратеничкото прашање на претседателот на опозицијата Венко Филипче му порача дека причината поради која граѓаните планираат да ја напуштат Македонија, не е недостаток на перспектива, туку недоверба во правдата и институциите, бидејќи како што рече го гледаат токму Филипче и поранешните функционери од СДСМ како уживаат на Харис Џиновиќ во Дубаи и на јахти, наместо да се најдат позади решетки и да одговараат.

„Велите секој трет човек планира да ја напушти Македонија, но знаете ли зошто? Затоа што ве гледаат вас во Дубаи како уживате на Харис Џиновиќ, а не сте во затвор. Затоа што гледаат таму како уживаат поранешни функционери на јахти, а не се во затвор и да дадат одговор зошто се таму. Е затоа се разочарани луѓето кога ќе ве видат како се смеете позади решетки, тогаш ќе бидат среќни и задоволни затоа што правдата дошла“, рече Мицкоски и додаде:

„И последно тука ќе завршам. Јас признавам дека сум виновен, тоа што поминаа две години, а вие уште уживате на јахтите во Паљури, наместо на друго место. Признавам дека сум виновен. Но, исто така ве гледам во очи и ви ветувам дека нема повеќе да ги разочаруваме македонските граѓани како поранешни функционери уживаат на јахти и во мелосот на Харис Џиновиќ. Ете тоа е желбата на народот“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Филипче до Мицкоски: Ќе признаете ли дека ги излажавте граѓаните?

Ќе излезете ли и ќе кажете пред граѓаните, отворено и искрено, дека потфрливте и дека ништо од  ветувањатa не исполнивте, го повика денеска претседателот на СДСМ, д-р Венко Филипче, Христијан Мицкоски во македонското Собрание. 

Филипче до Мицкоски: Ќе признаете ли дека ги излажавте граѓаните?

„Вашиот резултат после 2 години е една голема нула, нула за реформи, за сголемување на платите, за мерки за младите, за поддршка на земјоделците, нула за Европскиот пат. И сега моето прашање е просто, едноставно, кој е крив за овие неисполнити ветувања? Кој е крив, премиере, за овие две изгубени години? Пола мандат помина Ќе излезете ли и ќе кажете пред граѓаните, отворено и искрено, дека потврливте и дека ништо од овие ветувања не исполнивте“ рече Филипче.

Тој потсети на ветувањата на Мицкоски и ВМРО за благосостојба која не ја испорача.

„И во вашата програма 1198, и во вашето експозе, тука кога ја формиравте Владата, едноставно ветувавте мед и млеко. И сега помина половина од мандатот. Две години. А денес вистината е сурова. Ниту едно од овие ветувања не испорачавте. Граѓаните не добија подобар живот, не добија повисок стандард, не добија функционални институции, не добија правда и не добија европска иднина“, истакна Филипче.

Единственото што граѓаните го добиле е поскап живот и разочарување, додаде тој.

„Што добија? Поскап живот, празни паричници, празни фрижидери, презадолжена држава, партизирани институции, тендери, лаги и изолација. Ни 10% од ветеното во програмата нема исполнето. Само лаги, изолација и партиски тендери. Ветивте поголем животен стандард. Животниот стандард е намален. Сиромаштијата е зголемена. Ветивте поголеми плати... И ова не го исполнивте. Нема 600 евра минимална плата. Не само што нема, не сакате да слушнете, да дискутирате за тоа“, рече претседателот на СДСМ, Венко Филипче, се наведува воп партиското соопштение.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Во Сараево ноќеска никој не спиеше по победата на Светското првенство (ВИДЕО)

Победата на Босна и Херцеговина против Катар предизвика голема прослава во Сараево, каде што илјадници навивачи се собраа на плоштадите, улиците и фан-зоните за заедно да го гледаат натпреварот од Светското првенство.

Во Сараево ноќеска никој не спиеше по победата на Светското првенство (ВИДЕО)

Ерупција од воодушевување следеше по последниот свиреж на судијата. Навивачите пееја, се прегрнуваа и славеа со факели, знамиња и песни, а центарот на градот на моменти изгледаше како голема навивачка сцена.

YouTube video

Меѓу собраните имаше навивачи од сите генерации - од најмладите кои го следеа натпреварот во дресови на националниот тим до постарите фудбалски навивачи кои живееја заедно секој момент од натпреварот.

YouTube video

Особено емотивни сцени беа забележани по победата, кога навивачите се прегрнуваа и се фотографираа за да го овековечат моментот.

Што е следно за Босна и Херцеговина?

Со победата против Катар, Босна и Херцеговина го заврши својот настап во Групата Б со четири бода. По нерешено против Канада, пораз против Швајцарија и победа над Катар, БиХ го освои третото место во групата и се приближи до пласман во нокаут фазата.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер