Регионалната конференција има три клучни цели: Да ги претстави напорите преземени од страна на разни власти за борба против фемицидот; да развие збир на препораки за подобрување на пристапот до и квалитетот на мултисекторските услуги за жртвите на родово базирано насилство; зајакнување на локалните парламенти, вклучувајќи преку нивните тела за родова еднаквост и функции за надзор, како врска која недостасува меѓу законодавството, институционалната имплементација, податоците и спречувањето.

Конференцијата, во улога на модераторка, ја отвори Ева Јованова, национална специјалистка за родови прашања, Мисија на ОБСЕ во Скопје. Таа им посака добредојде на присутните и ги запозна со агендата, по што збор ѝ даде на потпретседателката на Собранието, Весна Бендевска.

Во своето обраќање, потпретседателката на Собранието, Весна Бендевска, ја истакна законодавната улога на парламентот, но и неговата одговорност во справувањето со фемицидот преку надзорната и буџетската функција. Таа посочи дека Собранието треба да ја следи работата на надлежните институции и да обезбеди соодветни финансиски средства за борба против фемицидот.Според Бендевска, превенцијата од фемицид зависи од капацитетот и ефикасноста на институциите. Таа нагласи дека институциите имаат обврска да бидат координирани и да преземаат соодветни и навремени мерки во секој одделен случај.

Генералниот секретар на ОБСЕ, Феридун Н. Синирлиоглу, преку видеопорака истакна дека фемицидот претставува една од најтешките повреди на човековите права, што, како што посочи, го потврдуваат и загрижувачките бројки. Тој нагласи дека борбата против насилството врз жените е клучен приоритет на ОБСЕ, но истовремено и заедничка обврска на сите држави во светот.

Амбасадорот Килијан Вал, шеф на Мисијата на ОБСЕ во Скопје, во своето обраќање истакна дека борбата против насилството врз жените е една од петте приоритетни области на ОБСЕ. Тој нагласи дека е потребна решителност и конкретно дејствување за подобрување на состојбите, како и зајакнување на институциите за да можат навремено да го препознаат и превенираат насилството. Притоа, тој ја истакна потребата институциите да работат координирано и поединечно во рамки на своите надлежности, а донесените закони доследно да се спроведуваат во пракса.

„Доколку имаме политичко внимание, фемицидот може да се спречи навреме, но ако го немаме, жените плаќаат со својот живот“, порача Лара Скарпита, виша советничка за родови прашања и шефица на Програмата за родови прашања во Секретаријатот на ОБСЕ. Таа нагласи дека доколку половина од населението не е заштитено, доведена е во прашање безбедноста на сите граѓани. Скарпита ја истакна и важноста на подигнувањето на свеста преку образованието, како и потребата од регионална соработка во справувањето со фемицидот.

Конференцијата продолжи со панел-дискусија, модерирана од Марија Белевони, виша офицерка за владеење на правото и човекови права, Мисија на ОБСЕ во Скопје, а на која земаа учество Ангелина Запоројан – Пиргари, потпретседателка на Групата експерти за акција против насилство врз жените и семејното насилство – ГРЕВИО, Совет на Европа ; Елмаја Бавчиќ, советничка за родова еднаквост, Секретаријат на ОБСЕ; Саша Фаругиа, помошник-директорка, Комисија за родово базирано насилство и семејно насилство, Малта; Ана Кордеј, ВД генерална директора на Директоратот за кривично право при Министерството за правда, јавна администрација и дигитална трансформација на Република Хрватска; Билјана Пејовиќ, шефица на Оддел за прашања поврзани со родовата еднаквост во Министерството за човекови и малцински права, Црна Гора; Мигена Ареси, специјалистка во Директоратот за родова еднаквост, Министерство за здравство и социјална заштита, Албанијa.

Во фокусот на дискусијата беа улогата на парламентите во зајакнувањето на законодавните рамки и препознавањето на фемицидот во законодавството, унапредувањето на парламентарниот надзор, како и регионалната соработка за подобро препознавање на родово базираните мотиви, усогласување на собирањето податоци за фемицид и поддршка на превенција заснована на докази.

Во продолжение, вториот дел од конференцијата беше посветен на оперативните аспекти, со вклучување на практичари од кривично-правниот систем и претставници на други релевантни институции, со цел развивање заеднички методологии, технички стандарди и практични алатки за истражување на родово базираните убиства, собирање и анализа на податоци за фемицид и спроведување мултидисциплинарни прегледи на случаи.

Во рамки на оваа сесија свои обраќања имаа Жаклина Пешевска, пратеничка и претседателка на Комисијата за еднакви можности на жените и мажите во Собранието на Република Македонија; Мартина Семензато, пратеничка и претседателка на Анкетната комисија на италијанскиот парламент за фемицид и родово базирано насилство, која учествуваше онлајн; и Ангелина Шарановиќ, секретарка на Одборот за родова еднаквост во Собранието на Црна Гора.

Пратеничката Пешевска во своето обраќање се осврна на работата на Комисијата за еднакви можности на жените и мажите во однос на прашањата поврзани со фемицидот и родово базираното насилство. Таа истакна дека информациите и искуствата од терен се од особено значење за унапредување на законската регулатива, како и за спроведување на надзорни расправи посветени на фемицидот и родово базираното насилство. Притоа, ја нагласи и одличната соработка меѓу пратениците во справувањето со овие сериозни општествени прашања.

Пешевска се осврна и на измените на Кривичниот законик насочени кон подобрување на заштитата на жените, како и на потребата од континуирана и ефикасна соработка меѓу надлежните институции. Како уште една значајна алатка за унапредување на заштитата на жените од фемицид и родово базирано насилство, таа го посочи и родовото буџетирање, кое овозможува соодветно планирање и распределба на средства за политики и мерки во оваа област.

Ангелина Шарановиќ се осврна на законската регулатива и работата на Собранието на Црна Гора во областа на заштитата од фемицид. Како пример за добра практика, таа го истакна Женскиот парламент, кој преку својата надзорна улога придонесува кон идентификување на предизвиците и унапредување на механизмите за заштита на жените.

Шарановиќ нагласи дека за ефикасно спроведување на законските обврски е важно да се утврдат јасни рокови и одговорности, да постои координирана работа меѓу клучните институции, како и да се обезбедат соодветни финансиски средства за спроведување на законите и мерките во оваа област.

Последниот дел од денешниот ден беше посветен на темата: Од податоци до превенција – механизми за следење фемициди. Говорници во овој дел, кој го модерираше Елмаја Бавчиќ, советничка за родова еднаквост од Секретаријат на ОБСЕ, беа: Дубравка Шимоновиќ, поранешна специјална известувачка на ОН за насилство врз жени и девојчиња; Јошко Мандиќ, советник, Агенција за родова еднаквост, Босна и Херцеговина; Косана Бекер, ФемПлатз, Србија; Елена Димушевска, Национална мрежа против насилство врз жените; Диана Жупаноска, национална офицерка за владеење на правото и човекови права, Мисија на ОБСЕ во Скопје.

Говорниците се навратија назад во минатото, справувањето со предизвиците, нефункционалноста на системите и потребата од нивно зајакнување во оваа област во насока на заштита и поддршка на жртвите и процесуирање на сторителите. Како проблем беа посочени квалификацијата на делото и околностите, но и непријавувањето на насилството. Стана збор и за методологијата за следење случаи на фемицид и обиди за фемицид, при што беше истакнато дека нема точна бројка на убиени жени во земјава, 30 % од сторителите се со психичко растројство и 30 % од убиствата настануваат по напуштањето на партнерот. Беше упатен апел за засилено промовирање на бесплатната СОС-линија за жртви на насилство и спроведување кампањи за зголемена свесност за пријавување насилство пред тоа да стане фатално.

Беше спомената „Фемицид воч“ (Femicide Watch), национална, регионална или глобална иницијатива за мониторинг од 2015 година, чија цел е да собира, анализира и објавува податоци за родово базираните убиства на жени и девојчиња. Главната цел е креирање политики за превенција базирани на докази преку следење на системските обрасци, правните одговори и стапките на гонење на сторителите. Државите се повикуваат да објавуваат ажурирани податоци за фемицид секоја година на 25 ноември – Меѓународниот ден за елиминација на насилството врз жените.

Исто така, стана збор за искуствата во работата на Мултисекторското работно тело за следење на случаите на фемицид и обид за фемицид, како национално тело во нашата земја, формирано во рамките на иницијативата за Опсерваторија за фемициди. Ова тело обединува претставници од институции и граѓански организации за подобрување на институционалниот одговор и работи на откривање пропусти во системот и предлага мерки за спречување на родово базирано насилство.

Резиме на дискусијата дадоа Лејла Мамут, национална програмска офицерка за родови прашања, Мисија на ОБСЕ во БиХ и Жанета Попоска, национална офицерка за владеење на правото и човекови права, Мисија на ОБСЕ во Скопје.

Регионалната конференција за фемицид во Југоисточна Европа продолжува утре, кога треба да заврши со заклучоци, препораки и следни чекори.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.