Свет

Шпанската иницијатива за официјализација на малцинските јазици ја разбранува Европа

Владата на шпанскиот премиер Педро Санчез за време на претседавањето на Шпанија со Советот на ЕУ во втората половина на 2023 година иницираше предлог за прогласување на каталонскиот, баскискиот и галицискиот јазик за службени јазици во рамки на ЕУ.

Станува збор за три јазици кои во Шпанија имаат статус на „коофицијални јазици“ заедно со официјалниот шпански јазик.

Иницијативата за прогласување на каталонскиот, баскискиот и галицискиот јазик за службени јазици на ЕУ, беше дел од договорот за поддршка на каталонските сепаратистички партии на малцинската социјалистичка Влада на Санчез.

Сепак, и покрај настојувањата на Шпанија за прифаќање на оваа иницијатива, чиј последен обид беше на заседанието на Советот за општи работи на ЕУ во вторникот, таа засега не наиде на консензуална поддршка од останатите членки на Унијата, од кои некои изразуваат загриженост во врска со административните и правните импликации од ваквиот предлог.

Едни од главните аргументи против предлогот на Шпанија е дека за негово прифаќање можеби би била потребна промена на Договорот за Европската Унија, како и дека тој би можел да постави преседан што би иницирало слични барања и од други земји каде има признати малцински или регионални јазици.

Според статистичките податоци, во ЕУ живеат помеѓу 40 и 50 милиони луѓе кои зборуваат околу 60 регионални или малцински јазици. Сепак, само неколку земји членки ги признаваат овие јазици како „коофицијални“ и дозволуваат нивно користење во администрацијата и јавните институции на еднаква основа со службените јазици.

Кога станува збор за Шпанија, покрај официјалниот шпански јазик, статус на коофицијални јазици имаат и каталонскиот, баскискиот, галицискиот, валенсијанскиот и окситанскиот. Тие уживаат правна заштита и во соодветни автономни региони се користат во образованието, регионалните влади и медиумите. Дополнително како регионални јазици е признати и арагонскиот, астуријанскиот и леонскиот, но тие немаат статус на коофицијални јазици.

Каталонскиот јазик го говорат приближно 7,5 милиони луѓе во Шпанија, најголемиот број во регионот Каталонија и тој е еден од малцинските јазици со најмногу родени говорители во Европа. Покрај во Шпанија, во помал обем тој се говори и во делови од Франција и Италија.

Баскискиот јазик го говорат околу еден милион луѓе во регионите на Баскија и Навара, додека галициски зборуваат околу два милиони жители на Шпанија.

Валенсијанскиот јазик, која се смета за дијалект на каталонскиот јазик, го говорат околу 2,5 милиони жители на регионот Валенсија, додека окситанскиот јазик има околу 500.000 говорници, главно во Каталонија.

Регионален коофицијален признат јазик има и во Португалија. Станува збор за мирандскиот јазик кој заедно со португалскиот е во службена употреба во регионот Миранда до Дуро. Според студија на Универзитетот во Виго, мирандскиот јазик го познаваат околу 3.500 луѓе, но активно го користат само околу 1.500 лица.

Признат малцински јазик има и во Холандија, каде покрај холандскиот, втор службен јазик во регионот Фризија е и фризискиот, кој го говорат меѓу 4.000 и 10.000 лица. Статус на признат регионален јазик во Холандија има и лимбуршкиот јазик.

Покрај во Холандија, фризиски говорат и жители на крајниот северозапад на Германија, но тој таму не е признат како јазик во административна употреба, туку само како малцински. Статус на малцински јазици во Германија имаат и данскиот, долногерманскиот, лужичко српскиот и ромскиот јазик.

Во Белгија, покрај трите службени јазици – холандскиот, францускиот и германскиот, како регионални јазици се признати и валонскиот, фламанскиот, лимбуршкиот, луксембуршкиот, пикардскиот, шампањскиот и лоренскиот јазик.

Во Италија, пак, покрај италијанскиот, како коофицијални малцински или регионални јазици во некои региони или општини се признати и францускиот, германскиот, словенечкиот, каталонскиот, албанскиот, грчкиот, хрватскиот, окситанскиот, провансалскиот, фрулискиот, сардинискиот и ладино јазикот.

Ладино јазикот, кој спаѓа во групата на романски јазици, го говорат нешто над 41.000 припадници на народот Ладини, кои живеат во реонот на планината Доломити во регионите Јужен Тирол, Трентино и Белуно.

Франција како регионални јазици ги признава бретонскот, корзиканскиот, окситанскиот, каталонскиот, провансалскиот, лигурискиот, баскискиот, како и неколку дијалекти на германскиот јазик.

Во Полска како малцински јазик е признат кашупскиот, кој според пописот од 2021 година, го говорат нешто над 87.000 лица во северниот дел на земјата.

Во северните делови на Финска, живеат приближно 2.000 луѓе кои го зборуваат сами јазикот. Сами јазикот, заедно со карелискиот и кало јазикот, кој го говорат припадниците на финската ромска заедница, имаат статус на признати малцински јазици. Инаку, покрај финскиот, службен јазик во Финска е и шведскиот.

Сами јазикот го говорат и помеѓу 7.000 и 9.000 лица во Шведска, и тој заедно со финскиот, торнедалискиот, ромскиот и јазикот јидиш се признати како малцински јазици во земјата. /МИА

Тагови: Европа малцински јазици

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Судбина

„Беше прекрасен татко, но падна во депресија по отказот“- мајка за сопругот кој ги уби нивните две деца

Мајката на две деца чиј татко ги убил фрлајќи ги од покривот на гаража, а потоа извршил самоубиство, проговори за околностите околу нивната трагична смрт!

Шестгодишната Каролин Линч и нејзиниот брат Џејмс Линч, на осум години, беа пронајдени во вторник, 3 ноември, пред општинска зграда во Маунт Либан, Пенсилванија, со повреди за кои се сомнева дека се предизвикани од падот, објави Пипл.

Нивниот татко, Патрик Линч, исто така е пронајден со слични повреди. Сите тројца починаа во инцидент што полицијата го истражува како убиство-самоубиство, соопшти шерифската служба на округот Алегени.

Според PennLive, Патрик ги фрлил децата од петкатна паркинг гаража. По убиствата, мајката на децата објави на Фејсбук дека Патрик бил депресивен откако неодамна ја изгубил работата.

Mom of Kids Pushed to Death in Murder-Suicide Says Killer Was ‘Wonderful Dad’ Who Was ‘Depressed’ After Layoff https://t.co/DVaNxyQPEx
— People (@people) November 5, 2026

На снимка од екранот од објавата, која ја споделија Daily Voice, WPXI TV и PennLive, Ана ДеМеј Линч напиша дека Патрик „донел неповратна одлука да ги убие нашите две деца и себеси“, додавајќи дека тој бил „прекрасен татко“.

„Тој беше отпуштен во август и набргу потоа, стана депресивен“, додаде таа во објавата.

На профилот на Патрик на LinkedIn е наведен како научник за податоци, кој работел на машинско учење и вештачка интелигенција, а неговата последна работа завршува во август.

Ана во својата објава на Фејсбук напиша дека успеала да го убеди Патрик да оди на терапија и дека тој имал закажан преглед за следниот ден.

„Еден ден предоцна“, напиша таа. „Никогаш не помислив дека нашата приказна ќе заврши вака“.

За Ана е отворена страница GoFundMe додека се бори со загубата на Каролин и Џејмс и се подготвува за нивните погреби.

Заедницата на Маунт Либан, исто така, се собира за да им оддаде почит на децата, за кои канцеларијата на медицинскиот испитувач соопшти дека починале од „повеќе повреди од тап предмет“.

„Таа беше само мало снопче радост. Ги сакаше луѓето“, изјави Вики Хефелфингер, која го познаваше семејството Линч преку нивното учество во училиштето за пливање.

„Секој пат кога ја гледавме, таа им мавташе на сите. Ги гледаше другите деца и беше едноставно толку храбро мало девојче“.

Тагови: деца татко

Забава

Познато е колку заработува Ламар Одом за една недела на OnlyFans (ВИДЕО)

Поранешната НБА ѕвезда Ламар Одом би можела да заработи повеќе од 180.000 евра благодарение на својот нов профил на платформата OnlyFans.

Поранешниот кошаркар на Лос Анџелес Лејкерс заработил повеќе од 45.000 евра за само осум дена, изјавил извор за TMZ.

Месечната претплата за пристап до неговите ексклузивни фотографии и видеа е околу 13,45 евра.

Одом отвори профил на OnlyFans минатиот месец, што го прави првата поранешна НБА ѕвезда што се приклучила на платформата, според медиумските извештаи.

Тој ја објасни својата одлука велејќи дека смета дека времето е вистинско за тоа. Призна дека во текот на својот живот поминал низ многу бурни периоди, но исто така рече дека подготвува уште неколку изненадувања за своите фанови.

„Сите опции се отворени“

Поранешниот кошаркар на Лос Анџелес Клиперс објави дека на неговиот профил ќе има разновидна содржина, вклучувајќи изненадувања што неговите фанови можеби не ги очекуваат.

„Сè уште нема да откривам премногу. Ќе мора да се претплатите за да дознаете. Само знајте дека сум искрен и сите опции се отворени“, рече тој.

Одом рече дека во текот на целиот свој живот често донесувал непредвидливи одлуки и дека сè уште може да ја изненади јавноста. „Отсекогаш сум бил отворена книга, но има поглавја што луѓето сè уште не ги виделе“, изјави тој.

View this post on Instagram

A post shared by Lamar Odom (@lamarodom)

Неговата девојка Рејчел Бредли исто така отвори профил на OnlyFans. Извор близок до двојката откри за TMZ дека постои можност тие да објавуваат содржина заедно во иднина.

Беше во брак со Клое Кардашијан

Одом јавно ја потврди својата врска со Рејчел Бредли во април, кога објави видео на Инстаграм од нив како заедно влегуваат во Crypto.com Arena во Лос Анџелес. Неколку дена претходно, тие споделија и заедничка фотографија со актерот Тери Крус и неговата сопруга Ребека Кинг Крус.

View this post on Instagram

A post shared by Lamar Odom (@lamarodom)

Пред врската со Бредли, Одом беше во долгогодишна врска со Лиза Моралес, со која има две деца, ќерката Дестини (28) и синот ЛЈ (24).

Тој е особено познат на јавноста по бракот со ријалити ѕвездата Клое Кардашијан, со која се ожени во 2009 година. Нивниот брак западна во криза, а во 2013 година решија да се разделат. Разводот официјално беше финализиран во 2016 година.

Тагови: OnlyFans Ламар Одом

Европа

Фицо тврди: Резултатите од референдумот за пристапување во ЕУ беа фалсификат

Словачкиот премиер Роберт Фицо денес тврдеше дека референдумот за пристапување на земјата во Европската Унија бил наместен и дека немало да има пристапување доколку не било така.

„Одржавме референдум кој, доколку не беше наместен, немаше да биде успешен. Тоа мора да се каже. Разликата беше толку мала што, според мене, беа направени одредени корекции за да се обезбеди дека исходот е онаков каков што беше потребен за Словачка да го одобри пристапувањето кон оваа организација“, изјави Фицо за телевизијата TA3.

Зборувајќи за атмосферата во Словачка во 2004 година, кога земјата се приклучи кон ЕУ, Фицо оцени дека пристапувањето било проследено со голем ентузијазам од една страна, но дека од друга страна, резултатот од референдумот бил многу тесен.

Референдумот за пристапување кон Европската Унија во Словачка се одржа во мај 2003 година, со излезност од 52 проценти, а мнозинството гласаше позитивно за пристапувањето.

Словачка се приклучи кон Европската Унија во 2024 година.

Тагови: Роберт Фицо