Шпанската иницијатива за официјализација на малцинските јазици ја разбранува Европа - Канал 5

Шпанската иницијатива за официјализација на малцинските јазици ја разбранува Европа

Владата на шпанскиот премиер Педро Санчез за време на претседавањето на Шпанија со Советот на ЕУ во втората половина на 2023 година иницираше предлог за прогласување на каталонскиот, баскискиот и галицискиот јазик за службени јазици во рамки на ЕУ.

Шпанската иницијатива за официјализација на малцинските јазици ја разбранува Европа

Станува збор за три јазици кои во Шпанија имаат статус на „коофицијални јазици“ заедно со официјалниот шпански јазик.

Иницијативата за прогласување на каталонскиот, баскискиот и галицискиот јазик за службени јазици на ЕУ, беше дел од договорот за поддршка на каталонските сепаратистички партии на малцинската социјалистичка Влада на Санчез.

Сепак, и покрај настојувањата на Шпанија за прифаќање на оваа иницијатива, чиј последен обид беше на заседанието на Советот за општи работи на ЕУ во вторникот, таа засега не наиде на консензуална поддршка од останатите членки на Унијата, од кои некои изразуваат загриженост во врска со административните и правните импликации од ваквиот предлог.

Едни од главните аргументи против предлогот на Шпанија е дека за негово прифаќање можеби би била потребна промена на Договорот за Европската Унија, како и дека тој би можел да постави преседан што би иницирало слични барања и од други земји каде има признати малцински или регионални јазици.

Според статистичките податоци, во ЕУ живеат помеѓу 40 и 50 милиони луѓе кои зборуваат околу 60 регионални или малцински јазици. Сепак, само неколку земји членки ги признаваат овие јазици како „коофицијални“ и дозволуваат нивно користење во администрацијата и јавните институции на еднаква основа со службените јазици.

Кога станува збор за Шпанија, покрај официјалниот шпански јазик, статус на коофицијални јазици имаат и каталонскиот, баскискиот, галицискиот, валенсијанскиот и окситанскиот. Тие уживаат правна заштита и во соодветни автономни региони се користат во образованието, регионалните влади и медиумите. Дополнително како регионални јазици е признати и арагонскиот, астуријанскиот и леонскиот, но тие немаат статус на коофицијални јазици.

Каталонскиот јазик го говорат приближно 7,5 милиони луѓе во Шпанија, најголемиот број во регионот Каталонија и тој е еден од малцинските јазици со најмногу родени говорители во Европа. Покрај во Шпанија, во помал обем тој се говори и во делови од Франција и Италија.

Баскискиот јазик го говорат околу еден милион луѓе во регионите на Баскија и Навара, додека галициски зборуваат околу два милиони жители на Шпанија.

Валенсијанскиот јазик, која се смета за дијалект на каталонскиот јазик, го говорат околу 2,5 милиони жители на регионот Валенсија, додека окситанскиот јазик има околу 500.000 говорници, главно во Каталонија.

Регионален коофицијален признат јазик има и во Португалија. Станува збор за мирандскиот јазик кој заедно со португалскиот е во службена употреба во регионот Миранда до Дуро. Според студија на Универзитетот во Виго, мирандскиот јазик го познаваат околу 3.500 луѓе, но активно го користат само околу 1.500 лица.

Признат малцински јазик има и во Холандија, каде покрај холандскиот, втор службен јазик во регионот Фризија е и фризискиот, кој го говорат меѓу 4.000 и 10.000 лица. Статус на признат регионален јазик во Холандија има и лимбуршкиот јазик.

Покрај во Холандија, фризиски говорат и жители на крајниот северозапад на Германија, но тој таму не е признат како јазик во административна употреба, туку само како малцински. Статус на малцински јазици во Германија имаат и данскиот, долногерманскиот, лужичко српскиот и ромскиот јазик.

Во Белгија, покрај трите службени јазици – холандскиот, францускиот и германскиот, како регионални јазици се признати и валонскиот, фламанскиот, лимбуршкиот, луксембуршкиот, пикардскиот, шампањскиот и лоренскиот јазик.

Во Италија, пак, покрај италијанскиот, како коофицијални малцински или регионални јазици во некои региони или општини се признати и францускиот, германскиот, словенечкиот, каталонскиот, албанскиот, грчкиот, хрватскиот, окситанскиот, провансалскиот, фрулискиот, сардинискиот и ладино јазикот.

Ладино јазикот, кој спаѓа во групата на романски јазици, го говорат нешто над 41.000 припадници на народот Ладини, кои живеат во реонот на планината Доломити во регионите Јужен Тирол, Трентино и Белуно.

Франција како регионални јазици ги признава бретонскот, корзиканскиот, окситанскиот, каталонскиот, провансалскиот, лигурискиот, баскискиот, како и неколку дијалекти на германскиот јазик.

Во Полска како малцински јазик е признат кашупскиот, кој според пописот од 2021 година, го говорат нешто над 87.000 лица во северниот дел на земјата.

Во северните делови на Финска, живеат приближно 2.000 луѓе кои го зборуваат сами јазикот. Сами јазикот, заедно со карелискиот и кало јазикот, кој го говорат припадниците на финската ромска заедница, имаат статус на признати малцински јазици. Инаку, покрај финскиот, службен јазик во Финска е и шведскиот.

Сами јазикот го говорат и помеѓу 7.000 и 9.000 лица во Шведска, и тој заедно со финскиот, торнедалискиот, ромскиот и јазикот јидиш се признати како малцински јазици во земјата. /МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Официјална посета на делегација на Амбасадата на САД во општина Крива Паланка

Градоначалникот на Општина Крива Паланка, Сашко Митовски, денеска во својот кабинет оствари средба со Никол Варнс, вршител на работите при Амбасадата на Соединетите Американски Држави во Скопје.

Официјална посета на делегација на Амбасадата на САД во општина Крива Паланка

Градоначалникот на Општина Крива Паланка, Сашко Митовски, денеска во својот кабинет оствари средба со Никол Варнс, вршител на работите при Амбасадата на Соединетите Американски Држави во Скопје, која ја предводеше делегацијата на Амбасадата во официјална посета на Општина Крива Паланка.

Во составот на делегацијата на Амбасадата на САД беа Едру Ковтун, политички советник, Кристина Каранакова, политички советник, Надица Жакула, специјалист за односи со јавност и Јехона Жута Вренези, координатор за дигитална продукција.

Од страна на Општина Крива Паланка, на средбата присуствуваа Миле Трајковски, претседател на Советот на Општина Крива Паланка, Тања Дејановска Митровска, координатор на советничката група на СДСМ, и Александар Рангелов, координатор на советничката група на ВМРО-ДПМНЕ.

Во духот на заемната почит и традиционалното пријателство беше остварен отворен и конструктивен разговор за развојните приоритети на Крива Паланка, можностите за локален економски напредок и перспективите за продлабочување на институционалната соработка.

„Посетата на г-ца Никол Варнс и делегацијата на Амбасадата на САД претставува особена чест за Општина Крива Паланка. Благодарам за покажаниот интерес за нашата општина и за отворениот и конструктивен разговор. Остануваме посветени на градењето партнерства засновани врз доверба, заемно почитување и заеднички развојни цели“, истакна градоначалникот Митовски.

Средбата претставува значаен придонес кон унапредувањето на меѓусебната комуникација и отворањето нови перспективи за идна соработка меѓу Општина Крива Паланка и Амбасадата на Соединетите Американски Држави.

Официјалниот прием заврши со размена на пригодни протоколарни подароци и заедничко фотографирање, како израз на почит и пријателство.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Што може да се очекува од најавената тратегија за проширувањe на ЕУ?

Македонија има постигнато одлични резултати во Планот за раст, но важно е да се задржи оптимизмот и издржливоста – советува австрискиот амбасадор во земјава, Мартин Палмер. 

Што може да се очекува од најавената тратегија за проширувањe на ЕУ?

Иако веќе на средината од средната недела еврокомесарката за проширување Марта Кос во Брисел треба да ја презентира новата европска стратегија за проширувањето, според Палмер, се уште не е јасно кој од неколкуте досега објавени нон-пејпери ќе доминира во финалната верзија.

-Сè уште трае процесот на дискутирање на различните нон пејпери. // Патем, секогаш можете да погледнете каква е чашата - дали е полуполна или полупразна, а Македонија одлично ја заврши работата кога станува збор за Планот за раст на Западен Балкан, па затоа на земјата ќе ѝ бидат дадени над 140 милиони евра и ние придонесуваме за понатамошен напредок. Затоа мислам дека е важно да се продолжи, да се задржи издржливоста, да се задржи посветеноста и да не се одвлекува вниманието,- -Мартин Палмер, Амбасадор на Австрија во Македонија .

Палмер најави дека на крајот на оваа недела во Виена ќе се оддржи и министерски состанок со шефовите на дипломатијата од Западен Балкан и Славков 3 форматот - односно платформата за соработка меѓу Австрија, Словачка и Чешка чиј фокус меѓудругото е и заедничка позиција во проширувањето на Европската унија.

Скоро по најавената презентација на новата стратегија за проширување, на 2 октомври во земјава се очекува да пристигне и претседателката на Европската Комисија – Урсула фон дер Лајен како дел од нејзината турнеја низ четири регионални земји кандидатки, со исклучок на Србија и Босна и Херцеговина. Евроамбасадорот во земјава -Михалис Рокас, веќе изрази оптимизам дека посетата на фон дер Лајен може да донесе позитивни промени во статусот на македонските евроинтеграции. Минатата недела пак, еврокомесарката за проширување Марта Кос повторно ја повика земјава да ги спроведе уставните измени а потоа како што рече, ја очекува и поддршката од Бугарија за Македонија да продолжи напред на европскиот пат.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонскиот рубин станува национален бренд, добива заштита а следен чекор е сертификат за потекло, квалитет и QR-код

Малиново-розова боја, ретка природна појава и богатство скриено во македонските планини. 

Македонскиот рубин станува национален бренд, добива заштита а следен чекор е сертификат за потекло, квалитет и QR-код

Македонскиот рубин, кој се среќава во околината на Прилеп и Мариово, е повеќе од камен со колекционерска вредност – тој е дел од природното и културното наследство на земјата.

Целта сега е да стане препознатлив и надвор од земјава – по своето потекло, специфичните својства и приказната што ја носи за македонската природа, геологија, традиција и уметност, вели министерката за енергетика Сања Божиновска.

„Сакаме името да биде поврзано со земјата од која потекнува, специфичните својства да бидат препознаени и заштитени...“ – Сања Божиновска, министерка за енергетика.

Патот до правната заштита почнал минатата година. Геолошкиот завод го утврдувал потеклото и посебните карактеристики на рубинот и ја подготвил потребната стручна документација. Во мај годинава била поднесена официјалната пријава, а на 17 јуни постапката завршила со решение на Државниот завод за индустриска сопственост – географскиот назив „Македонски рубин“ добил правна заштита.

Но, заштитата не треба да остане само на хартија. Со јасни стандарди и заштитено потекло, идејата е македонскиот рубин да прерасне во препознатлив национален бренд и истовремено да отвори нови можности за домашните занаетчии и дизајнери.

,,Откако ќе завршат сите потребни процедури ние ќе започнеме со официјално и детално информирање на занаетчиите, обработувачите , производителите, трговците и потенцијалните овластени корисници и сите други релевантни чинители,, – Сања Божиновска, министерка за енергетика.

Следниот чекор е неговото потекло и квалитет да може лесно да се проверат. Предвиден е сертификат со податоци за потеклото, квалитетот и специфичните својства на рубинот, како и QR-код преку кој ќе бидат достапни сите информации од сертификатот. Првиот код се очекува до крајот на октомври.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер