Култура

Почнува 42. Скопски џез фестивал

Со премиерна изведба на делото за оркестар „After the Wildfire“ вечер, во 20 часот, во Национална опера и балет ќе биде отворено 42. издание на Скопскиот џез фестивал, кој ќе се одржува до 22 октомври.

Со премиерна изведба на делото за оркестар „After the Wildfire“ од норвешките џез ѕвезди Арве Хенриксен и Јан Банг како солисти, заедно со перкусионистот Ингар Зак, вечер, во 20 часот, во Национална опера и балет ќе биде отворено 42. издание на Скопскиот џез фестивал, кој ќе се одржува до 22 октомври.

„After the Wildfire“ е дело специјално компонирано за Скопскиот џез фестивал. Музиката е аранжирана и под диригентство на Џијан Емин за F.A.M.E.S. Institute Orchestra.

Во Младинскиот културен центар (МКЦ) вечер, во 23 часот, ќе настапи култниот композитор, корнетист, пејач, поет и еклектичен ерудит Бен Ламар Геј со неговиот ансамбл. Станува збор за еден од најоригиналните џез-уметници денес, претставник на инспиративната чикашка музичка сцена и потписник на водечката издавачка етикета во светот кога е во прашање современата креативна музика - International Anthem. Звукот на Геј поседува уникатен, препознатлив стил што тој го нарекува „Pan-American“, со широк спектар на влијанија: од џез до фанк, од R&B до тропикалија и од хип хоп до електро и современа класика.

На 42. Скопскиот џез фестивал ќе настапат вкупно 11 светски етаблирани состави од САД, Европа, Бразил и Северна Македонија, кои ќе ја претстават својата музика.

Годинава публиката ќе може да ги следи концертни настани во согластност со мотото на Гард Нилсен Суперсоник Оркестра: „Ако слушаш внимателно, музиката ќе биде твоја!“.

- Програмата, распоредена во четири вечери, е исклучително силна, разновидна и исполнета со низа ексклузивни настапи на некои од најголемите имиња на современиот џез и креативната музика денес, соопштија од Фестивалот.

Во рамки на втората фестивалска вечер ќе има два различни концертни настапи. Ќе настапи италијанскиот саксофонист Роберто Отавијано со својот актуелен проект „Eternal Love“, посветен на Африка, нејзината култура, музика и луѓе.

- Заедно со својот блескав квинтет, Отавијано нè води на возбудливо патување, во потрагата по звук и јазик што ќе ги обедини слободната импровизација, славната традиција на џезот и културните корени, наведуват од Фестивалот.

На фестивалска вечер ќе настапат и Силви Курвоазие и Мери Халворсон, современи импровизаторки кои на апстракцијата ѝ пристапуваат од две различни перспективи. Курвоазие како пијанистка што ги премостува фри џезот и европската класична музика, и Халворсон како деконструктивна гитарска импровизаторка, силно поврзана со бруклинската авангардна џез сцена.

Полноќниот концерт на домашниот џез состав „Cobalt Code Unit“ ќе ја заокружи првата половина од годинашната фестивалска понуда. Се работи за четири млади музичари кои, низ призмата на авангардниот израз, ги контемплираат хоризонтите на современиот џез, слободната импровизација, психоделичните импресии на африканските ритмички јазици и бучавата на индустрискиот метеж. Дел од овој состав се Драган Теодосиев - тапани, Симеон Ангеловски - бас гитара, синтисајзер, хармоника, Стефан Миладинов - гитара и Благојче Томевски - кларинет.

Саботната вечер на претстојното издание на фестивалот ќе помине во знакот на две значајни имиња на американскиот џез. Големиот џез пијанист Џејсон Моран ќе одржи соло рецитал. Последното гостување на овој брилијантен уметник на Скопскиот џез фестивал беше во 2008 година, кога се претстави со своето оригинално трио „Bandwagon“.

В сабота во Националната опера и балет ќе настапи Џоел Рос, кој е најавен како еден од клучните протагонисти на новата генерација американски џез музичари, градејќи сè побројна и попосветена публика. Иако млад, го сметаат за најдобар џез-вибрафонист во светот во моментов, наследник на легендарните Милт Џексон и Гери Бартон. Познат е по своите извонредни технички вештини и виртуозност, но и по искрениот и автентичен пристап кон музиката. Ова е неговиот прв настап во Скопје, со својот квартет „Good Vibes“.

Во полноќната саботна програма публиката ќе има можност да го проследи уникатниот перформанс на тандемот „Rite“, составен од Зое Пиа и Матс Густафсон. Зое Пиа е италијанска кларинетистка, композиторка, музички ентузијаст и истражувач од Сардинија, а Матс Густафсон е познат шведски саксофонист, импровизатор, композитор и херој на скандинавската фри-џез сцена.

Последната вечер на 42. Скопски џез фестивал ќе ја отвори триото Златко Каучич/Бери Гај/Агусти Фернандез. Каучич е неприкосновена словенечка џез и импро легенда, плоден композитор, тапанар и уметник во слободен стил. Бери Гај е иновативен басист и композитор чијашто креативна разновидност во областа на џез импровизацијата, камерната и оркестарската изведба, како и соло рециталите, е резултат на страста за експериментирање и идеалот за музичка комуникација. Агусти Фернандез е еден од ретките шпански музичари со висок интернационален рејтинг и светска референца во областа на импровизираната музика.

Во Националната опера и балет во 22 часот ќе настапи скандинавска екипа која во последниве три години го освои светот и е „привилегија“ на најквалитетните и најелитните европски џез фестивaли - Gard Nilssen Supersonic Orchestra. Тоа се 18 големи имиња на скандинавскиот џез, сите поединечно лидери на бендови и импровизатори од светска класа. Музиката е енергична, сугестивна, динамична, креативна и експлозивна, инспирирана од Орнет Колман, Фела Кути, Сан Ра, Алис Колтрејн, Дјук Елингтон, Луис Мохоло и Кертис Мејфилд.

Годинешното фестивалско издание ќе го затвори еден од најпознатите, највозбудливите и највлијателните експоненти на современиот афро-бразилски звук денес - „Bixiga 70“. Тие умешно ги вткајуваат бразилските влијанија во својот звук, создавајќи уникатно и моќно музичко искуство. На завршниот концерт на 42. Скопски џез фестивал, експлозивните Бразилци ќе го претстават својот најнов, штотуку објавен, петти албум „Vapor“ (Glitterbeat Records).

Во рамките на фестивалот ќе биде доделена традиционалната Награда за најдобар млад џез-музичар во 2023 година, а ќе биде организирана и Џез работилница за деца „Jazz for Kids“.

Скопскиот џез фестивал и годинава, во соработка со УНХЦР, продолжува да го негува проектот Џез за солидарност со бегалците, упатувајќи уште еден гласен апел за емпатија, сочувство со неправедно и насилно раселените, обездомените, обезнадежените..

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Трагедија која ги потресе Полска и светот: Убиецот делувал под влијание на екстремно-десна идеологија

Бројот на жртвите од страшниот масакр во Краков се искачи на девет, откако во семејниот дом на напаѓачот беа пронајдени и телата на неговите родители и сестра.

Од час во час истрагата зад масакрот во Краков отвора, нова, уште помрачна димензија – во домот на 24 годишниот Михал, во Островјец Швјентокшиски полицијата пронајде уште три мртви тела, родителите и 21 – годишната сестра на напаѓачот, по што бројот на жртви се искачи на девет. Тројцата пронајдени, кои ги потврди полскиот премиер Доналд Туск, биле со прострелни рани, а според првичните сомнежи, ги убил токму Михал, пред да тргне во крвавиот поход во Краков.

„Имаме потврда, две жени и еден маж се мртви во домот на сторителот. Навистина е неверојатна трагедија. Постојат силни показатели дека биле најблиското семејство.“

Но, убиеното семејство не била единствена вознемирувачка глетка за истражните органи. При претресот на станот биле пронајдени седум парчиња оружје, пушки и пиштоли, складирани во метален сеф. Сомнежите се дека дел од нив припаѓале на неговиот татко со кој заедно поседувале клуб за стрелаштво.

„Сторителот и неговото семејство поседувале оружја, конкретно спортски пушки. Во овој момент, oсвен што ги обезбедуваме местата на злосторството, правиме форензички истражувања и во координација со обвинителот, интервјуираме сведоци.“

Полицијата во меѓувреме полека ја склопува сложувалката за неговиот мотив, сомнежите укажуваат на екстремна идеологија. Убиецот имал голема колекција од втората светска војна во неговиот дом.

„Се укажува на фактот дека напаѓачот бил под влијание на екстромно-десна идеологија, прашање кое ќе биде предмет на истрага.“

Обесени луѓе, вооружен човек кој влегува во училиште, мртви тела на ученици и себеси како извршител – биле цртежите 24 годишниот убиец Михал уште од училишните денови, сведочат неговиоте соученици. Други пак се целосно изненадени од грозоморниот чин.

„Се знаеме уште од основно и средно училиште. Бевме добри другари во одделението и бевме многу поврзани. Не покажа никаква тенденција која може да се опише како екстремно-десна. Навистина останав без зборови. Се знаеме со години. Тој веројатно почна да студира, а веројатно се вклучил во одредени кругови.“

Брзата полицикса реакција, која на местото на масакрот се нашла за неполна минута, спречила уште потрагични последици. Хоророт во историскот дел на Краков го прекина полицаец кој е прогласен за херој, кој не само што го застрела напаѓачот, кој бил облечен во воена, маскирна облека, и го запре крвопролевањето, туку го поставил своето тело како жив штит пред цивилите и заврши со три прострелни рани – во моментов му се борат за живот.

Во Ринек Глувни – стариот град на Краков, хоророт веќе го замени тагата, се палат свеќи и се положува цвеќе во чест убиените. Жителите и натаму се шокирани од она што го просведочиле во место кое секогаш важело за безбедно.

“Одеднаш слушнав некакво пукање и ссамо видов тела како лежат позади мене. Видов една мртво лице, не се помрднуваше и уште неколку лица кои лежат малку подолу, луѓе се обидуваа да ги реанимираат. Им ја соблекуваа облеката, крвареа преку облеката. Невозможно е да се опише, глетката е како од најстрашниот филм. / Секако, ова е нешто што го планирал, бидејќи делува испланирано. Рутата, каде да сврти, како бил облечен, облеката изгледаше, војна, паравоена, воен тип на оружје, како и одредени вештини.“

Во нападот во Краков, убиецот одзеде шест животи, усмрти четири жени и двајца мажи. Убиени се туристички кочијаши, а меѓу мртвите се три жени, како и еден британски државјанин. Повредени се 16 лица, од кои двајца се полициски службеници.. повеќето со кои дошол во контакт убиецот се тешко ранети.

Здравје

Дијабетичарите повторно чекаат помагала, бараат системско решение

Секое доцнење е неизвесност, овој пат дел од пациентите со дијабет, помеѓу кои и деца, од десетина дена до половина месец немаат сензори и делови од инсулинските пумпи, велат од здруженијата на пациенти...

Дел од пациентите со дијабетес, меѓу кои и деца, периодов се соочуваат со недостаток на сензори за следење на шеќерот во крвта и сетови за инсулинските пумпи без кои не може континуирано да се внесува инсулин, велат од Сојузот на дијабетичари. Димче Велев, претседател на Сојузот, објаснува дека додека чекаат помагалата да пристигнат во инсулинските аптеки, понекогаш и по десетина дена или две недели, оние кои немаат финансии да се снајдат и да ги купат приватно, живеат во неизвесност, иако дистрибуцијата до инсулинските аптеки е започната.

„Има реакција дека има недостиг на сетови и на сензори, нови сензори. Кога велам нови не мислам на новодијагностицираните пациенти, туку на на оние кои имале претходно и треба да добијат дополнителна количина на сензори. И за мене, и за нас како Сојуз и еден ден е доцнење, периодот кога го земаме вака во предвид, според информациите што ги имам од здруженијата, разликата (на немање помагала) е до недела дена или две недели. Тоа значи еден сензор помалку 14 дена кој се надополнува, но во тој период лицето со дијабетес или децата младите живеат во неизвесност, или пак мораат да набават (приватно) за да не живеат во неизвосност со состојбата на гликемијата во крвта. “

Со оглед на фактот дека со години се соочуваат со проблеми, претходно и неколку месеци немаше терапија, а проблеми низ годините имаше и со ленти и глукомери, неоходно е целосно и системско решение, а и навремено планирање за потребите на пациентите што допрва би се дијагностицирале, велат од Сојузот.

„Повеќе години нудиме решение за надминување на проблемот, тоа е континуирано решение, или системско, за одржлив пристап до ленти и глукомери, тоа со референтната цена, истото да се случува и за сензорите за лицата со тип 1 дијабетес. И Министерството да организира со Фондот за здравствено осигурување пристап до современата антидијабетна терапија. “

Од Сојузот велат дека постојано разговараат со надлежните и се надеваат дека проблемите со медицинските помагала целосно ќе се надминат.

Од Министерството за здравство пак ги отфрлаат тврдењата за недостиг на помагала. Оттаму за Канал 5 посочија дека сите, околу 350 корисници на инсулински пумпи континуирано имаат достапни сетови и резервоари. Во однос на сензорите, од Министерството информираат дека тие се обезбедени за 800 пациенти, односно за лицата со тип 1 дијабетес до 25 години, бремените жени, слепите лица и пациентите со најтешки компликации. Во мај и јуни велат, биле заменети трансмитерите и поделени количини сензори за шест месеци, до декември годинава.

Во недостаток на прецизен и јавен регистар, според податоците на Сојузот и здруженијата, во Македонија околу 136 илјади граѓани живеат со дијабетес. Од нив, помеѓу 3.700 и 4.000 се со дијабетес тип 1, меѓу кои и околу 500 деца. Дополнително, околу 35 илјади лица со дијабетес тип 2 се на инсулинска терапија. За нив редовното снабдување со инсулин и неопходните медицински помагала се од особено значење за контрола на болеста и спречување на сериозни компликации.

Македонија

Претседателката на ЛДП, Моника Зајкова покрена петиција со која се бара воведување на електронска алка

Претседателката на ЛДП, Моника Зајкова, објави дека по барање на граѓаните е покрената петиција со која се бара воведување електронска алка за следење на сторителите на семејно насилство.

Во петицијата се наведување дека електронската нараквица ќе ја предупреди жртвата и ќе ги алармира надлежните кога насилникот е во близина...