Обновена билатералната соработка меѓу уставните судови на Македонија и Србија по 15 години - Канал 5

Македонија

Обновена билатералната соработка меѓу уставните судови на Македонија и Србија по 15 години

Потпишан Меморандум за разбирање и соработка во Белград.

Обновена билатералната соработка меѓу уставните судови на Македонија и Србија по 15 години

Делегација на Уставниот суд на Македонија, предводена од претседателот д-р Дарко Костадиновски, судиите Добрила Кацарска, д-р Осман Кадриу, проф. д-р Ана Павловска-Данева и самостојниот советник и шеф на протоколот Симона Герасимова-Јовановска, на 9 и 10 јули 2026 година престојува во билатерална посета во Уставниот суд на Србија.

Во рамки на посетата, претседателите Костадиновски и Петров потпишаа Меморандум за разбирање и билатерална соработка меѓу Уставниот суд на Србија и Уставниот суд на Македонија, по што беше одржан и стручен разговор меѓу членовите на делегациите на тема „Извршување на одлуките на Уставниот суд“.

Со оваа посета, по речиси 15 години, е обновена билатералната соработка меѓу уставните судови на Србија и Македонија и е отворено ново поглавје во меѓусебната институционална соработка.

Претседателот на Уставниот суд на Македонија, Костадиновски, се заблагодари за гостопримството и, меѓу другото, истакна дека уставните судови имаат исклучително важна улога, бидејќи нема ништо повредно од заштитата на човековите права и слободи.

– Ваквите средби се можност да ги размениме нашите драгоцени искуства и да разговараме за бројни теми што можат да бидат од корист за двата суда – рече претседателот Костадиновски, запознавајќи ги учесниците на средбата и со надлежностите на Уставниот суд на Македонија.

Во своето воведно обраќање, претседателот на Уставниот суд на Србија, Петров, меѓу другото, ја истакна неопходноста двете соседни држави, поврзани со историја и култура, институционално и редовно да соработуваат во областа која, покрај економијата, е најважна за животот на граѓаните – владеењето на правото.

– Ќе се согласите дека нашите две институции се во одредена мера поодговорни од која било политичка институција или поединечен политичар за јакнењето и унапредувањето на владеењето на правото не само фундаментално, туку и животно начело на современата уставна демократија, рече претседателот Петров. Тој додаде дека се надева оти конечно е научена лекцијата дека владеењето на правото не е збир на апстрактни принципи и вредности, ниту нормативна конструкција создадена одозгора или однадвор, туку систем на темелни принципи и вредности што се гради однатре преку правно засновани и добро образложени судски одлуки, особено на уставните судови, и однадвор преку континуиран институционален дијалог, од кој особено значаен е оној што се остварува меѓу уставните судови.

Како што нагласи, владеењето на правото се остварува и преку градење и зајакнување на довербата на граѓаните во уставните судови и другите правосудни институции и мора да се темели на внимателен баланс меѓу правото и политиката, кој не е можен без посредување, односно модерирање од страна на правната наука.

Судијката на Уставниот суд на Македонија, проф. д-р Ана Павловска-Данева, исто така одржа излагање за извршувањето на одлуките на Уставниот суд, осврнувајќи се пред сè на извршувањето на одлуките во областа на апстрактната контрола. Таа укажа на начините на извршување на одлуките, кои се задолжителни за сите што треба да постапуваат по нив, како и на можноста Уставниот суд да го определи рокот и начинот на извршување на својата одлука. Исто така, посочи дека постојат и сличности и разлики во извршувањето на одлуките на уставните судови во правните системи на Македонија и Србија.

Судијката на Уставниот суд д-р Наташа Плавшиќ во своето излагање за извршувањето на одлуките на Уставниот суд, меѓу другото, нагласи дека извршувањето на одлуките е клучно за ефикасната заштита на уставноста и човековите права и дека вистинската ефикасност на уставно-судската заштита не завршува со донесувањето и објавувањето на одлуката, туку со нејзиното целосно и навремено извршување.

Посебно внимание во своето излагање посвети на разликувањето на правното дејство на одлуките на Уставниот суд, отстранувањето на штетните последици и самото извршување на одлуките, истакнувајќи дека токму извршувањето претставува завршна фаза во која уставноправните ставови на Уставниот суд добиваат конкретен ефект во правниот поредок. Како што нагласи, одлуките на Уставниот суд го добиваат своето целосно уставно значење дури тогаш кога нивните правни ставови стануваат составен дел од постапувањето на законодавецот, судовите и другите државни органи, со што се обезбедува ефикасна заштита на уставноста и човековите права.

Во рамки на стручниот разговор, раководителката на Службата за информатички технологии на Уставниот суд, Душица Вуковиќ, одржа презентација за процесот на дигитална трансформација на Судот и воведувањето на електронскиот поднесок.

На стручниот разговор присуствуваа и амбасадорот на Македонија во Србија, проф. д-р Никола Тупанчески, претседателката на Високиот совет на судството Бојана Чогуриќ, потпретседателот на Високиот совет на обвинителството д-р Мирослав Ѓорѓевиќ, в.д. директорот на Институтот за споредбено право д-р Милош Станиќ, претседателката на Управниот одбор на Институтот проф. д-р Слободанка Периќ, научниот соработник во Институтот д-р Милош Васовиќ, поранешната судијка на Уставниот суд Катарина Манојловиќ Андриќ, заменик-секретарот на Уставниот суд, како и раководителите на службите на Уставниот суд.

Меморандумот што го потпишаа двата уставни суда, меѓу другото, предвидува дека страните потписнички се согласуваат да ја продлабочат својата соработка преку утврдување и изработка на заеднички стратегии и програми што ќе придонесат за развој на пријателските односи, институционалните капацитети и споредбено-правните истражувања.

Исто така, предвидена е можност за спроведување заеднички програми за обука поврзани со нивниот делокруг на работа и други активности за кои заемно ќе се договорат, меѓусебно поканување за учество во програми за обука, размена на предавачи, материјали и информации за обуки, како што се наставни пакети, публикации и аудиовизуелни материјали подготвени од нивните организациски единици надлежни за обука.

Меморандумот предвидува и можност за спроведување заеднички истражувања за прашања поврзани со надлежностите, размена на експерти за заеднички утврдени истражувачки теми, размена на истражувачки материјали и други релевантни информации добиени од други институции што се од интерес за другата страна.

Понатаму, предвидено е меѓусебно поканување за учество на научни конференции и семинари организирани во рамки на нивните институции, организирање заеднички научни конференции и семинари за теми договорени меѓу страните, размена на знаења, информации и искуства, организирање периодични посети на делегации и други форми на соработка меѓу судиите, советниците и судскиот персонал, со цел размена на знаења и искуства и зајакнување на институционалните капацитети.

Предвидено е и двете страни да си пружаат меѓусебна поддршка во унапредувањето и заштитата на независноста и интегритетот на уставното судство и владеењето на правото, вклучително и преку заемна помош, консултации и координација во меѓународни форуми, тела и организации, како и, по потреба, преку усогласување и изразување заеднички ставови за заштита на овие начела.

Потпишувањето на Протоколот претставува значаен чекор во натамошното институционално поврзување на двата уставни суда и создава основа за поинтензивна размена на знаења, искуства и добри практики, преку реализација на заеднички активности од областа на уставното судство.

Уставниот суд континуирано ја зајакнува својата позиција на меѓународен план, што претставува еден од клучните приоритети во мандатот на актуелниот претседател, д-р Дарко Костадиновски. Во таа насока, во изминатиот период беа преземени значајни активности за продлабочување на билатералната и меѓународната соработка преку склучување повеќе меморандуми и протоколи за соработка. Меѓу нив се Протоколот за соработка со Врховниот уставен суд на Арапската Република Египет, потпишан во февруари оваа година, како и Меморандумот за соработка со Уставниот суд на Косово, потпишан во септември 2025 година. Дополнителна потврда за меѓународниот углед на Судот е и претседавањето со Балканскиот форум на уставни судови, кое годинава му е доверено на Уставниот суд.

Паралелно со интензивирањето на меѓународната соработка, Уставниот суд посветено ја унапредува и соработката со домашните институции и стручната јавност. Во таа насока, во февруари оваа година беше потпишан Меморандум за соработка со Академијата за судии и јавни обвинители, во јули 2024 година беше склучен Меморандум за соработка со Правниот факултет „Јустинијан Први“ – Скопје, а во октомври 2024 година беше потпишан Меморандум за соработка со Здружението на правниците. Овие партнерства придонесуваат за унапредување на правната наука, размена на искуства, стручно усовршување и промоција на уставното судство, соопштуваат од Уставниот суд.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Наука

Мистериозен сигнал од вселената ги збуни научниците- забележан е се за време на потрага по вонземјани

Научниците кои бараат можен вонземски живот открија мистериозен радио сигнал од длабоката вселена кој привлече внимание поради своите карактеристики.

Мистериозен сигнал од вселената ги збуни научниците- забележан е се за време на потрага по вонземјани

Сигналот беше откриен од меѓународен тим предводен од кинески научници додека тестираше нов софтвер врз податоци што веќе ги собра џиновскиот телескоп FAST во покраината Гуиџоу.

Фреквенцијата привлекува дополнително внимание

Сигналот, наречен NBS 260108, беше откриен за време на набљудувањата на ѕвездениот систем K2-155, оддалечен околу 238 светлосни години од Земјата. Овој систем е од особен интерес за астрономите бидејќи содржи три планети кои припаѓаат на категоријата таканаречени супер-Земји, т.е. планети поголеми од нашата, но помали од ледените џинови како што се Нептун и Уран.

Она што веднаш го привлече вниманието на истражувачите беше фактот дека сигналот се појави како стабилен радио тон, концентриран околу една фреквенција. Токму таквите теснопојасни сигнали претставуваат една од важните цели во потрагата по можното постоење на интелигентен живот надвор од Земјата.

Причината е што природните космички процеси ретко произведуваат радио сигнали толку тесно концентрирани околу една фреквенција, додека вештачките предаватели често ги емитуваат. Сепак, необичниот сигнал сам по себе не е доказ дека доаѓа од некоја „напредна цивилизација“.

Она што е особено интересно е што сигналот е снимен само во еден од 19-те приемни зраци на телескопот FAST, кој бил насочен кон системот K2-155. Останатите 18 зраци, кои истовремено ги следеле соседните делови од небото, не регистрирале соодветен сигнал.

Неговата фреквенција, исто така, привлече дополнително внимание, бидејќи постепено се поместувала кон пониски вредности со текот на времето. Таквата промена може да се случи поради релативното движење на изворот на сигналот во однос на Земјата, поради што истражувачите обрнуваат посебно внимание на ваквите промени на фреквенцијата кога бараат можни вонземски предаватели.

На графиконите презентирани од научниците, сигналот се појавил како тенка, малку наклонета линија наспроти позадината на други радио податоци. Оваа линија го покажува начинот на кој се менувала неговата фреквенција за време на набљудувањето.

Две различни научни задачи

Истражувачите, исто така, анализирале како сигналот е снимен во двата поларизациски канали на телескопот, кои мерат различни ориентации на радио брановите. Тој бил многу присутен во каналот означен како YY, додека бил отсутен во другиот канал, XX.

Односот сигнал-шум (SNR) во YY каналот беше приближно 23, што покажува колку јасно се издвојува сигналот од радио-шумот во позадина. Кога податоците од двата канали беа комбинирани, оваа вредност беше околу 15.

Сепак, научниците нагласуваат дека откривањето на необичен сигнал и одредувањето на неговото потекло се две сосема различни научни задачи.

„Генерирањето кандидати и толкувањето на кандидатите треба да останат одделни процеси“, наведоа истражувачите во својот труд.

Со други зборови, софтверот може да препознае феномен што заслужува дополнително внимание, но тоа не значи дека може да утврди што го произвело, објавува Дејли Меил.

Истражувачите веруваат дека следниот чекор треба да биде подетална споредба на оригиналните снимки од сите 19 приемни зраци на телескопот. Ваквата анализа би можела да помогне во одредувањето на локацијата и движењето на изворот на сигналот, како и да се разликуваат можните радио емисии од вселената од пречките предизвикани од човечката технологија или опрема.

Изборот на системот K2-155 не е случаен

Разликувањето на вистинските космички сигнали од радио-пречките е еден од најголемите предизвици во потрагата по можна вонземска интелигенција.

Невообичаена фреквенција или шема може да изгледа како навестување за нешто необично, но само понатамошни набљудувања и проверки можат да покажат дали станува збор за природен феномен, човечки извор или нешто што сè уште не е објаснето.

Изборот на ѕвездениот систем K2-155 не беше случаен. Неговата планета, K2-155d, се наоѓа во близина на зоната погодна за живеење на нејзината ѕвезда, односно областа во која, под соодветни атмосферски и други услови, течна вода би можела да постои на површината на планетата.

Оваа планета има радиус приближно 1,6 пати поголем од оној на Земјата и завршува една орбита околу својата ѕвезда за околу 40,7 дена.

„СуперЗемјата во зоната погодна за живеење на овој систем ја прави интересна цел за истражување“, велат научниците.

Тагови: вонземјани

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Сиљановска-Давкова со европратеници во Брисел: Европската перспектива бара заемна политичка волја и конкретни чекори

Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, во Европскиот парламент во Брисел, оствари средба со европратениците Дан Барна (Renew, Романија), Тајс Ројтен (СД, Холандија), Матеј Тонин (ЕПП, Словенија) и Карло Реслер (ЕПП, Хрватска).

Сиљановска-Давкова со европратеници во Брисел: Европската перспектива бара заемна политичка волја и конкретни чекори

Предмет на разговорот беа актуелните состојби во македонскиот евроинтегративен процес, предизвиците со коишто се соочува политиката на проширување на Европската Унија, како и можностите за надминување на долгогодишниот застој во пристапните преговори.

Сиљановска-Давкова потсети на 21-годишниот кандидатски статус на државата и на нејзината континуирана посветеност на европската интеграција, поткрепена со значајни реформи.

Таа особено ја истакна целосната усогласеност со Заедничката надворешна и безбедносна политика на Европската Унија, како потврда на јасната геополитичка определба и доследната поддршка на европските позиции.

Според неа, политичката волја за напредок не треба да се очекува само од земјите кандидатки, туку и од самата Унија, од која се потребни креативни решенија за надминување на долгогодишниот застој, без доведување во прашање на македонскиот национален и културен идентитет.

Соговорниците се согласија дека местото на македонската држава е во Европската Унија, каде што природно припаѓа, независно од предизвиците на патот.

За дел од европратениците, искуството на нивните држави потврдува дека пристапниот процес може да биде долг и исполнет со тешки услови, а напредокот не секогаш да биде препознаен.

Претседателката им се заблагодари за разбирањето и изрази уверување дека континуираниот дијалог и заедничкиот ангажман можат да придонесат за обновување на динамиката на проширувањето, како стратешка инвестиција во стабилноста, безбедноста и единството на Европа, соопштуваат од Кабинетот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Формула

Проблеми во Формула 1: Возач на Хаас е отстранет од тимот на четири трки до крајот на сезоната

Естебан Окон дефинитивно ја заврши својата епизода во тимот на Хаас. 

Проблеми во Формула 1: Возач на Хаас е отстранет од тимот на четири трки до крајот на сезоната

Францускиот возач нема да се врати за следните четири трки, а ова е резултат на големи несогласувања и дискусии што ги имал со тимот.

Ова е официјалната одлука на Хаас, потврдена од шефот на тимот, Ајао Комацу:

- Овие одлуки не се донесуваат лесно, како што беше случајот во Мексико Сити, но како и тогаш, веруваме дека ова е најдобро за тимот. Разговорите што се водеа меѓу тимот и Окон ќе останат интерно прашање и ние ќе продолжиме да ја почитуваме доверливоста и приватноста на сè што се случува зад затворени врати - рече Комацу.

Поради оваа причина, Хаас го премести Рафаел Камара, бразилски возач кој веќе се натпреварува во Формула 2, во Хаас. Бразилецот дефинитивно ќе биде возач на овој тим во 2027 година, а ќе добие шанса да дебитира во својата татковина, на легендарната патека Интерлагос.

Тагови: Формула

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер