Нова студија открива која нездрава храна е најштетна за мозокот - Канал 5

Здравје

Нова студија открива која нездрава храна е најштетна за мозокот

Научниците ја анализирале пирамидата на нездрава храна за да откријат кои продукти се најштетни за нашиот мозок.

Нова студија открива која нездрава храна е најштетна за мозокот

Новото истражување, спроведено од експерти од Вирџинија Тек, покажало дека ултра-преработеното месо и зашеќерените пијалоци се најлошиот избор за когнитивното здравје, а нивното редовно консумирање значително го зголемува ризикот од деменција и Алцхајмерова болест, пишува Science Alert.

Детали за обемната студија

Истражувачите користеле податоци од „Студијата за здравје и пензионирање на Универзитетот во Мичиген“ и го следеле здравјето на 4.750 Американци над 55 години во текот на седум години, од 2014 до 2020 година. Когнитивниот статус на учесниците бил проценуван на секои две години за да се утврди како нивната исхрана влијаела врз функцијата на мозокот.

Претходните студии веќе ја поврзале ултра-преработената храна (UPF) со низа здравствени проблеми, вклучувајќи дебелина, дијабетес тип 2, кардиоваскуларни заболувања, анксиозност, депресија, па дури и зголемена смртност. Но, ова истражување отиде чекор понатаму и се обиде да одговори на прашањето - кои намирници се најголемите виновници?

Најопасната комбинација за мозокот

Одговорот, за жал, вклучува некои од најпопуларните „среќни“ намирници. Зашеќерените пијалоци како газираните пијалоци и високо преработеното месо, како оние на пицата, се покажале како најопасни. Комбинацијата на таква храна, заклучуваат научниците, претставува двоен удар за мозокот.

За да го проценат когнитивниот пад, истражувачите користеле стандардни тестови за меморија, како што се моментално и одложено потсетување, и други задачи како што е броење наназад. За време на студијата, 1.363 учесници развиле когнитивно оштетување.

Што велат бројките?

Анализата покажала дека луѓето кои консумирале само една дополнителна порција ултра-преработени животински производи дневно имале 17 проценти поголем ризик од развој на когнитивни проблеми. Засладените пијалоци, како што се газираните пијалоци, ладните чаеви и шеќерните овошни пијалоци, биле само малку помалку штетни - една дополнителна порција дневно го зголемила ризикот за 6 проценти.

Интересно е што студијата не пронашла значајна врска помеѓу вкупната потрошувачка на ултра-преработена храна и зголемениот ризик од когнитивно оштетување. Истото важи и за други категории како што се намази, слатки, солени закуски, производи на база на житарки, млечни производи или готови оброци.

Едноставен начин до поздрав мозок

Ова истражување сугерира дека постои едноставен, иако не мора да значи лесен, начин за заштита на здравјето на мозокот: промена на вашата исхрана за да се избегне ултра-преработено месо и газирани пијалоци.

„Постојат работи што можете да ги промените“, вели Бренда Дејви, професорка на Вирџинија Тек и коавторка на студијата. „Станува збор за умереност и да бидете разумни и избалансирани во вашиот избор на храна.“

Сепак, проблемот е распространетоста на таквата храна. Податоците покажуваат дека околу 65 проценти од храната и 38 проценти од пијалоците купени од американските домаќинства во 2020 година спаѓаат во категоријата ултра-преработена храна, која се карактеризира со висок степен на индустриска преработка и присуство на вештачки бои, вкусови и емулгатори. Покрај тоа, и помладата генерација и постарите лица консумираат повеќе од половина од нивните дневни калории од такви извори.

Клучот е во вештината на готвење

Авторите на студијата сугерираат дека часовите по готвење би можеле да бидат клучна здравствена интервенција. Знаењето што да се јаде и како да се подготви може да биде половина од битката во донесувањето подобри одлуки за исхраната.

Како што заклучува научникот Бен Кац од Технолошкиот универзитет во Вирџинија: „Едно е да се следи диета, а друго е да се стекнат луѓето со готварски вештини за да ја подготват таа диета.“ Иако статистиката за нездрава храна може да изгледа застрашувачка, барем постои јасна и остварлива стратегија за борба против когнитивниот пад.

Тагови: мозокот храна

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Бензините поскапи за 1,5 , дизелот за 3,5 денари

Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и услуги за управување со комунален отпад на Република Македонија (РКЕ) донесе Одлука со која се врши зголемување на малопродажните цени на нафтените деривати во просек за 2,62%

Бензините поскапи за 1,5 , дизелот за 3,5 денари

Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и услуги за управување со комунален отпад на Република Македонија (РКЕ) донесе Одлука со која се врши зголемување на малопродажните цени на нафтените деривати во просек за 2,62% во однос на одлуката од 17.8.2026 година.

Референтните цени на нафтените деривати на светскиот пазар во споредба со претходната пресметка бележат зголемување и тоа во просек: кај бензините за 3,795%, кај дизелот за 4,842%, кај екстра лесното масло за 3,958% и кај мазутот зголемувањето е за 6,467%.

Курсот на денарот во однос на доларот во изминатиот период по кој беа формирани цените со претходната пресметка е понизок за 0,5340%.

Од 25.8.2026 година од 00:01 часот максималните цени на нафтените деривати ќе изнесуваат:

Моторен бензин ЕУРОСУПЕР БС - 95 93,00 (денари/литар)

Моторен бензин ЕУРОСУПЕР БС - 98 95,00 (денари/литар)

Дизел гориво ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V) 101,50 (денари/литар)

Масло за горење Екстра лесно 1 (ЕЛ-1) 100,50 (денари/литар)

Мазут М-1 НС 45,576 (денари/килограм)

Малопродажните цени на бензините ЕУРОСУПЕР БС-95 и ЕУРОСУПЕР БС-98 се зголемуваат за 1,50 ден/лит.

Малопродажната цена на ЕУРОДИЗЕЛ (Д-Е V) се зголемува за 3,50 ден/лит.

Малопродажната цена на Екстра лесното масло за домаќинство (ЕЛ-1) се зголемува за 2,00 ден/лит.

Малопродажната цена на Мазутот М-1 НС се зголемува за 1,850 ден/кг. и сега ќе изнесува 45,576 ден/кг.

Напоменуваме дека ова се максималните цени на нафтените деривати од 00:01 часот на 25.8.2026 година. Трговците на големо и трговците на мало со нафтени деривати и горива за транспорт можат да ги формираат цените на одделни нафтени деривати и горива за транспорт и пониско од највисоките утврдени цени.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Министерството за јавна администрација ја започна оперативната фаза за воспоставување на Академијата за обука и стручно усовршување на јавните службеници

„Академијата не е само институционална новина. Таа е инвестиција во квалитетот, интегритетот и ефикасноста на јавната администрација, а со тоа и во довербата на граѓаните во институциите.“ 

Министерството за јавна администрација ја започна оперативната фаза за воспоставување на Академијата за обука и стручно усовршување на јавните службеници

„Академијата не е само институционална новина. Таа е инвестиција во квалитетот, интегритетот и ефикасноста на јавната администрација, а со тоа и во довербата на граѓаните во институциите.“ Со овие зборови министерот за јавна администрација, Горан Минчев, ја отвори првата работна сесија со тимот кој ќе биде дел од Академијата за обука и стручно усовршување на јавните службеници, која треба да започне со работа на полетокот од 2027 година.

Во изминатиот период беа поставени основите за формирање на Академијата, беше спроведена анализа на постојната состојба и потребите, а во наредниот период следува дефинирањето на организацискиот модел, клучните функции и оперативната поставеност на новата организациска единица во рамките на Министерството за јавна администрација.

Во рамките на дводневната работна сесија тимот ќе работи на подготовка на клучните документи за воспоставување на Академијата, како и на преточување на стратешката рамка и четирифазниот патоказ на реформата во конкретен, реалистичен и временски дефиниран акциски план. Овие документи ќе ја постават основата за започнување на оперативната фаза и функционирањето на Академијата во состав на Министерството за јавна администрација.

„Работата во овие два дена бара од секого од нас конкретност и посветеност. Не бараме уште еден документ на хартија, бараме јасен, реалистичен и спроведлив акциски план, со прецизно распределени одговорности, идентификувани ризици и временска рамка на која можеме да се потпреме. Тоа е она што ќе го означи вистинскиот почеток на оперативната фаза на Академијата“ истакна министерот Минчев.

Работната сесија се реализира во соработка со Регионалното училиште за јавна администрација – РеСПА. Преку менторската поддршка, регионалната експертиза и споделените искуства и практики од земјите во регионот, Министерството за јавна администрација добива значајна поддршка во процесот на градење на одржлив и функционален институционален модел на Академијата.

Воспоставувањето на Академијата претставува важен чекор во создавањето современа, професионална и ефикасна јавна администрација, во која континуираното учење, развојот на компетенции и стручното усовршување ќе бидат составен дел од професионалниот развој на јавните службеници.

Министерството за јавна администрација продолжува посветено да работи на реформите кои значат поквалитетна администрација, подобри услуги за граѓаните и создавање услови во кои јавните службеници ќе имаат можност континуирано да ги развиваат своите знаења и професионални компетенции.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Се урна борбен авион во Унгарија, пилотот се катапултирал

Борбен авион „Грипен“ на Унгарските вооружени сили се урна во близина на Солнок доцна претпладнево, а пилотот успеа безбедно да се катапултира. Информацијата ја потврди премиерот Петер Маѓар, пренесува „Еуроњуз“. 

Се урна борбен авион во Унгарија, пилотот се катапултирал

Премиерот на својот профил на мрежата „Икс“ (X) напиша: „Од засега непознати причини, пред неколку минути во близина на Солнок се урна борбен авион 'Грипен' на Унгарските одбранбени сили. Пилотот успешно се катапултираше. Во тек е истрага, а министерот за одбрана е на пат кон местото на несреќата“.

Министерот за одбрана Ромулус Русин-Сенди подоцна извести дека пилотот е пренесен во болница и дека нема други повредени. Според него, пилотот направил сè што е во негова моќ за да обезбеди авионот да падне на воен терен.

Во близина на Солнок се наоѓа и унгарска воена воздухопловна база. Унгарската флота на авиони „Грипен“ Унгарските вооружени сили располагаат со вкупно 14 борбени авиони „Грипен“. Сите тие се стационирани во воздухопловната база Кечкемет и редовно учествуваат во меѓународни операции.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер