Оваа можност е извор на контроверзии со години. Од една страна, технологијата еден ден би можела да им овозможи на родителите безбедно да ги поправат мутациите што предизвикуваат болести кај ембрионите. Но, таа би можела да се користи и за избор на посакувани особини, практика за која некои етичари тврдат дека е евгеника, објавува Њујорк Тајмс.

Дитер Егли, генетичар на Универзитетот Колумбија, кој го водеше истражувањето, повика на јавен дијалог за предностите и недостатоците на уредувањето на ембрионската ДНК.

„Како научник, можете да дадете податоци за дискусија, но во суштина застанувате тука и им дозволувате на другите да преземат“, изјави тој за „Њујорк тајмс“.

Користејќи револуционерна технологија наречена „уредување на база“, д-р Егли и неговите колеги беа во можност прецизно да ги заменат поединечните генетски букви во ДНК секвенците без да предизвикаат штета што често се гледа со претходната форма на уредување на гени, CRISPR.

Д-р Егли предупреди дека истражувањето остава многу прашања неодговорени за штетните несакани ефекти.

„Не велиме дека ова ќе се користи во клиниките утре“, рече тој.

Д-р Егли и неговите колеги ја објавија својата студија на серверот за претпечатење bioRxiv, што значи дека сè уште не е рецензирана од колеги.

Можноста за уредување на ДНК на човечки ембриони е тема на сериозна дебата повеќе од една деценија, откако беше измислен CRISPR.

Во 2012 година, научниците открија како да создадат прилагодени молекули кои можат да исечат целен сегмент од ДНК. CRISPR брзо стана стандардна алатка за научниците, евтин и лесен начин да се открие како функционираат гените со модифицирање на геномот. Се појавија голем број медицински компании кои се обидоа да ја користат технологијата за лекување на наследени болести. Администрацијата за храна и лекови (FDA) одобри третман базиран на CRISPR за српеста анемија во 2023 година.

Но, научниците знаеја дека не е совршен. Во некои клетки, молекулите на CRISPR не успеаја да ги пронајдат своите цели во ДНК или понекогаш ги исечеја погрешните генетски делови.

Овие загрижености не го спречија кинескиот научник Хе Џианкуи да го користи CRISPR за да ја уреди ДНК-та на човечки ембриони во 2018 година. Д-р Хе подоцна рече дека неговата цел била да им даде на децата генетска отпорност на ХИВ инфекцијата. Но, експертите ја осудија неговата работа како неодговорна, а кинеските власти го осудија на три години затвор, објави „Њујорк тајмс“.

Експериментот на д-р Хе резултираше со раѓање на три „здрави, убави бебиња“, тврдеше тој во интервју во јануари за „Њујорк тајмс“. Но, статусот на децата никогаш не е независно потврден.

Во 2020 година, д-р Егли и неговите колеги спроведоа експеримент за да видат како се однесува CRISPR кај човечките ембриони.

Тие добија донирана сперма од мажи со мутација во ген наречен EYS, кој предизвикува наследно слепило. Истражувачите ја користеа таа сперма за да оплодат здрави јајце-клетки, произведувајќи човечки ембриони со една работна копија од генот EYS и една дефектна. Потоа го користеа CRISPR за да го отсечат мутираниот регион.

Претходните студии сугерираа дека ембрионот може да го поправи генот користејќи ја здравата верзија како водич. Само некои ембриони беа во можност да го направат ова, завршувајќи со две работни копии од генот EYS.

Сепак, поправката не успеа кај околу половина од ембрионите. Некои отсекоа долги делови од ДНК, додека други го уништија целиот хромозом што го носи генот EYS.

„Имаше апсолутно катастрофални последици“, рече д-р Егли.

Многу научници и биоетичари ги сметаа овие резултати како дополнителен доказ дека уредувањето на човечки ембриони е премногу ризично дури и да се разгледа - барем засега.

Но, во 2016 година, Дејвид Лиу, генетичар од Харвард, и неговите колеги комбинираа една од молекулите CRISPR со други соединенија за да создадат уредување на бази, нов метод за менување на гени. Наместо да се сече сегмент од ДНК, уредувачите на бази прават мал рез на една нишка. Потоа можат да ја упатат клетката да ја поправи мутацијата.

Уредувањето на бази се покажа како често супериорно во однос на претходните методи на CRISPR. Минатата година, едно бебе беше излечено од потенцијално фатално генетско нарушување откако доби прилагоден сет молекули за уредување на бази.

Д-р Егли одлучи да го проба на човечки ембриони.

За новите експерименти, тој и неговите колеги одлучија да изменат два гена. Едниот, наречен PCSK9, може да носи мутации кои го зголемуваат нивото на LDL холестерол во крвта - и ризикот од срцеви заболувања. Друг ген, HBG, го контролира производството на хемоглобин кај фетусот.

Д-р Егли и неговите колеги ги вметнаа своите основни уредувачи во оплодените јајце клетки и во ембриони од две клетки донирани од родителите. Истражувачите не открија никаква широко распространета штета поврзана со CRISPR. Наместо тоа, тие беа во можност успешно да ги уредат и гените PCSK9 и HBG. Во некои експерименти, тие ги уредуваа двата гена истовремено во истиот ембрион.

Сепак, измените не беа совршени. Понекогаш молекулите за уредување на базите не успеваа да ја пронајдат својата целна ДНК. Како резултат на тоа, некои клетки во ембрионите ги задржаа оригиналните верзии на гените, додека други беа изменети. Овие ембриони станаа генетски мешавини, наречени мозаици. Поседувањето клетки со различни верзии на истиот ген можеше да предизвика медицински проблеми доколку ембрионите се развиле во бебиња. И покрај овие неуспеси, новите резултати беа доволно јасни што д-р Паула Амато, експерт за плодност на Универзитетот за здравство и наука во Орегон, која не беше вклучена во студијата, го нарече методот „ветувачки“. Сепак, таа рече дека би било важно да се испитаат конечните резултати откако ќе бидат објавени во рецензирано списание.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.