Над 5 милијарди мобилни годинава ќе станат отпад - Канал 5

Над 5 милијарди мобилни годинава ќе станат отпад

Повеќе од пет милијарди од околу 16 милијарди мобилни телефони во светот ќе бидат отпишани или фрлени оваа година, процениле експертите и повикале материјалите што ги содржат да се рециклираат.

Над 5 милијарди мобилни годинава ќе станат отпад

Доколку се наредени еден врз друг, деактивираните мобилни телефони би достигнале височина од 50.000 километри, или сто пати поголема од висината на Меѓународната вселенска станица, објави истражувачкиот конзорциум WEEE.

Иако содржат злато, бакар, сребро, паладиум и други компоненти кои можат да се рециклираат, речиси сите овие несакани уреди се оставени, фрлени или изгорени, што предизвикува значителна штета на животната средина и здравјето.

„Мобилните телефони се меѓу електронските производи кои најмногу нѐ загрижуваат“, вели Паскал Лерој, главен извршен директор на WEEE, непрофитна алијанса на организации за управување со електронски отпад.

„Ако не ги рециклираме ретките материјали што ги содржат, ќе мораме да ги ископуваме од земји како Кина и Конго“, изјави Лерој за АФП.

Мобилните телефони на крајот на животот се само врвот на ледениот брег од речиси 45 милиони тони глобален електронски отпад што не се рециклира.

Многу од петте милијарди мобилни телефони кои годинава ќе бидат повлечени од оптек, нема да завршат во ѓубре, туку наместо да завршат во рециклирање, ќе останат заборавени во фиоки, плакари и гаражи во домовите и деловните субјекти.

Според истражувањето спроведено во шест европски земји од септември годинава, просечно европско семејство моментално има околу пет килограми ваков електронски отпад.

Истражувањето покажало дека 46 отсто од домаќинствата чуваат мала електрична и електронска опрема затоа што можеби им е потребна, 15 отсто имаат намера да ја препродаваат, а 13 отсто ја чуваат поради „сентиментална вредност“.

„Се чини дека луѓето не разбираат како овие навидум безначајни објекти имаат голема вредност, а на глобално ниво тие претставуваат огромна количина“, вели Паскал Лерој.

„Но, електронскиот отпад никогаш нема да се собира доброволно бидејќи трошоците се високи. Затоа законодавството е неопходност.

Овој месец, Европскиот парламент усвои нов закон со кој се бара еден полнач за сите нови паметни телефони, таблети и камери од 2024 година.

Со ова се очекува да се заштедат најмалку 200 милиони евра и да се намали е-отпадот за неколку илјади тони секоја година.

Благодарение на законодавството, Европа собира многу повеќе електронски отпад отколку што е вообичаено во другите делови на светот.

Во Европа се собира од 50 до 55 проценти од електронскиот отпад, а во земјите со помали примања помалку од пет проценти.

Во исто време, илјадници тони електронски отпад од богатите земји се транспортираат во земјите во развој за рециклирање. И често има недостиг на средства за безбедно отстранување на таквиот отпад, па опасните супстанции како жива или пластика можат да ја загадат почвата, да ја загадат водата или да влезат во синџирот на исхрана.

„Поместевме планини во Европа“, вели Лерој. „Сега мораме да го извеземе тоа знаење во други делови од светот“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

О. Карпош: Реконструкција на урбаната опрема во Нерези

Општина Карпош продолжува со реализација на активности за реконструкција и унапредување на урбаната  опрема  на детските игралиште и на јавните простори на своја територија.

О. Карпош: Реконструкција  на урбаната опрема во Нерези

Во изминатиот период се работеше во УЗ Нерези, каде што е целосно обновена урбаната опрема на детското игралиште. Притоа реконструирани се детските реквизити, поставен е нов песок, со што ова детско катче доби нов, модерен лик. Исто така, во рамките на овој спортско-рекреативен комплекс, се заменија и дотраените даски на летниковецот.

Општина Карпош и во наредниот период продолжува со интензивна динамика да инвестира во реконструкција и модернизација на детските игралишта и урбаната опрема, со цел создавање поквалитетни и побезбедни услови за своите граѓани.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Уставен суд за првпат пријави судија за непочитување на судска одлука

Уставниот суд за прв пат го активираше новиот механизам за заштита на сопствените одлуки, откако судија во Основниот граѓански суд Скопје не ја извршил нивната одлука за повторување на постапката за предметот на новинарката Наташа Стојановска.

Уставен суд за првпат пријави судија за непочитување на судска одлука

Судијата, повикувајќи се на Законот за парнична постапка, навел дека Одлука на Уставниот суд не може да биде основ за повторување на постапката како нов факт или доказ. Додека пак, претседателот на Уставниот суд – Дарко Костадиновски, за Канал 5 вели дека според уставно утврдените правни карактеристики, одлуките на Уставниот суд имаат дејство на конечност, извршност и општа задолжителност и не се предмет на интерпретација.

-Станува збор за историска одлука на Уставниот суд и прва од ваков вид во 63 години уставно судство во Македонија. Целта и смислата на овој механизам и на одлуката на Уставниот суд во конкретниов случај, е да покаже одлучност дека се грижи за извршувањето на своите одлуки и да испрати порака до сите субјекти дека неговите одлуки мора да се почитуваат и извршуваат и дека во тоа се состои суштината на уставното судство. Доколку било кој не ги почитува и не ги извршува одлуките на Уставниот суд, но и доколку тоа се игнорира и не се утврдува од самиот Уставен суд или од било кој надлежен орган, се губи смислата на постоењето на уставното судство. Сметам дека конкретната одлука води кон поголема уставна дисциплина,- -Дарко Костадиновски, претседател на Уставен суд.

Костадиновски дополнува дека согласно новиот механизам воведен пред три години, сега Уставниот суд ќе подготви извештај за судијата кој не ја извршил нивната одлука и за истото веќе го известил Јавниот обвинител и Судскиот совет.

-Уставниот суд и по службена должност и по пријава од лице кое има правен интерес испитува дали неговите одлуки се извршуваат. Доколку утврди дека негова одлука не е извршена, подготвува посебен извештај и доколку утврди неизвршување за истото го известува јавниот обвинител и органот кој го избрал или именувал лицето кое не ја извршило одлуката на Уставниот суд,- -Дарко Костадиновски, претседател на Уставен суд .

Предметот по кој Уставниот суд одлучуваше и утврди повреда на слободата на јавно изразување на новинарката Наташа Стојановска сторена со една пресуда од Основниот граѓански суд и уште една од Апелација, се однесува на настаните во Собранието од 27 април каде таа, присутна како акредитиран новинар, била изложена на закани без притоа да и е обезбедена соодветна заштита. Адвокатот на Стојановска – Филип Медарски, ја оценува оваа одлука на Уставниот суд како исклучително важна.

-За разлика од претходниот Деловник кој упатуваше исклучиво на следење на извршувањето на одлуките, со новиот Акт Уставниот суд добива проактивна улога и има можност формално да реагира доколку неговата одлука не е извршена. Со ова се зајакнува нивната позиција во однос на непосредната уставно-судска заштита на правата од член 110 алинеја 3 од Уставот,- -Филип Медарски, адвокат.

Од Уставниот суд напоменуваат дека конечноста и извршноста на нивните одлуки се заштитени и со кривично-правни санкции во случај кога не се извршуваат. Сепак, последниот збор за тоа дали судијата од Основниот граѓански суд ќе добие евентуална санкција, го имаат Судскиот совет и Јавното обвинителство.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Во септември најмалку 3000 првачиња помалку од минатата година

Бројот на првачиња секоја година е се помал, покажува статистиката.

Во септември најмалку 3000 првачиња помалку од минатата година

Алармот во јавност го вклучи министерката Весна Јаневска, која очекува оваа година бројот на првачиња ќе се намали на под 15 илјади, што ќе биде рекорден пад во една година.. Според податоците од Државниот завод за статистика, во изминатите седум години бројот на првачиња е намален за 4200 деца. Во учебната 2018/2019 биле запишани над 22100 првачиња, во 2023/24 година биле запишани 19.848 првачиња, а минатата 2025/2026 година се запишале 17921.

Досегашниот број на запишани првачиња е за речиси 5000 помал од минатата година, но очекувањата се дека до почетокот на учебната година ќе се запишат уште ученици. Според поранешниот директор на Државниот завод за статистика, Дончо Герасимовски оваа состојба е последица на намалениот број на живородени деца.

Според податоците на Државниот завод за статистика, во Берово бројот на првачиња, за седум години е преполовен, додека во Општина Ново Село, бројот на првачиња за седум години се намалил за 3,5 пати, од 61 во 2018 на 17 во 2025 година.

И во големите градови, се забележува пад на бројот на првачиња во просек од 20-тина проценти. Па така во Скопје, за седум години бројот на првачиња е намален за 726, во Куманово за 283 а во Тетово за 155 првачиња.

Ваквата слика, според Герасимовски е резултат на трендот на иселување на младото, работоспособно население, во репродуктивни години. Тој нагласува дека за сметка на овој негативен тренд, се зголемува бројот на родени деца во другите држави.

Од друга страна додека бројот на ученици се намалува, бројот на наставници расте. На пример, во учебната 2023/2024 имало 955 редовни основни училишта и 18.831 наставници, а во следната 2024/2025 имало 12 училишта помалку, односно 943, и зголемен број наставници 19.447.

Во 2025/2026 година бројката на редовни училишта била намалена за уште 16 и ги имало 927, а бројката на наставници пораснала до 19.461. Сепак, минстерката Јаневска во повеќе наврати потенцира дека не се планира отпуштања, туку се работи на прекавлификација на дел од кадарот..

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер