На Марс би можело да има големо количество вода, откриле научниците - Канал 5

На Марс би можело да има големо количество вода, откриле научниците

Одамна постои неодговорено прашање за тоа како Марс ја изгубил водата што некогаш течела на неговата површина пред милијарди години.

На Марс би можело да има големо количество вода, откриле научниците

Научниците сметаат дека сега го имаат одговорот - голем дел од водата останала заробена во повисоките слоеви на планетата, во нејзината кора. Таа поранешна вода сè уште постои во форма на минерали во карпите на Марс, пишува Би-Би-Си.

Овие откритија биле дискутирани на 52-та Месечинска конференција за планетарни науки и објавени во списанието „Science“. Истражувањето користело мерења направени од летала во орбитата на Марс и површински возила, како и податоци добиени со проучување на метеорити. Истражувачите потоа развиле компјутерска симулација на исчезнувањето на водата од планетата.

Пред повеќе од четири милијарди години, Марс бил потопол и влажен и можеби имал погуста атмосфера. Водата течела во реките, создавајќи канали во карпите и се собирала во кратери. Марс веројатно имал доволно вода да ја покрие целата површина со слој дебел 100 до 1.000 метри. Околу милијарда години подоцна, Марс поминал низ транзиција и станал студена и пуста планета што ја знаеме денес.

"Ние долго време знаевме дека Марс бил многу влажен во својата рана историја, но постојан проблем беше судбината на таа вода. Од истражувањето на атмосферата на Марс знаеме дека дел од таа вода е изгубена во вселената, и ледените наслаги на површината и веднаш под површината, што ни кажува дека водата е делумно замрзната “, изјави за Би-Би-Си Питер Гриндрод од Природонаучниот музеј во Лондон, инаку соработник во истражувањето.

Земјата има магнетски штит или магнетосфера што помага да се раствори атмосферата во вселената. Но, магнетниот штит на Марс е слаб и не може да спречи елементарните компоненти на водата да се изгубат од планетата. Сепак, брзината со која водородот, еден од хемиските состојки на водата, излегува денес од атмосферата, укажува на тоа дека ова не може да биде целата приказна.

„Под претпоставка дека сегашната стапка на загуба на водород е иста како во минатото, тогаш има прилично мали количини на вода што би се изгубила во овој процес“, рече коавторот на студијата Ева Линган Шелер од Технолошкиот институт во Калифорнија.

Со други зборови, поголемиот дел од водата морала да заврши на друго место.

Резултатите од научната работа покажуваат дека помеѓу 30 и 99 проценти од почетната количина на вода на Марс завршиле во минерали во кората на планетата. Друг коавтор, проф. Бетани Елман, исто така од КАЛТЕХ, објаснил дека со проучување на податоците од мисиите на Марс, може јасно да се заклучи дека доказите за промените на водата во никој случај не се ретки.

„Кога кората се менува, таа ја зема водата во течна состојба и ја претвора во хидриран минерал кој има вода во својата структура и со тоа ефикасно ја врзува “, рече Елман.

Авторите на студијата сугерираат дека најголемиот дел од течната вода исчезнала пред 4,1 до 3,7 милијарди години, за време на периодот во историјата на Марс, познат како период Ноах.

"Оригиналната сеопфатна улога на истражувањето на Марс беше да се следи протокот на водата затоа што игра централна улога во геологијата, климата и животот на планетите. Ова е многу важна работа за да се разбере колку вода има на Марс, колку вода е изгубена и каде што би можела да биде денес ", рече д-р. Мајкл Мејер, водечки научник во програмата за истражување на Марс на НАСА.

"Она што ни го кажува оваа нова студија е дека голем дел од таа вода, можеби повеќето, може да се најде во карпите на Марс. Овој процес на хидратација може да заштеди големи количини на вода, или количини еднакви на глобалниот слој со дебелина од еден километар. Иако повеќето од проточната вода е веројатно исчезната околу 500 милиони години по формирањето на Марс, денес на површината гледаме докази за хидрирани минерали, во кратерот Језеро, кое во моментов го истражува роверот „Persevarence“. Раната клима на Марс останува една од најважните теми во планетарната наука, и оваа студија ќе ни помогне во процесите на разбирање за причините како се губи водата “, заклучи за Би-Би-Си д-р. Гриндрод.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

ЦУ: Контролите од мобилна Царина на Охридско езеро со позитивен ефект

Контролите од мобилна Царина на Охридско езеро со позитивен ефект – евидентирана зголемена наплата на давачки за пловила внесени со привремен увоз .

ЦУ: Контролите од мобилна Царина на Охридско езеро со позитивен ефект

Одделението за оперативни работи во координирана акција со МВР изврши контрола врз 38 пловни објекти на Охридското езеро. Извршени се проверки на статусот на пловилата и лицата кои ги управуваат, а согласно Царинскиот закон, Законот за внатрешна пловидба и останатите регулативи со кои е регулиран увозот, прометот и управувањето на пловните објекти.

„Во изминатиот период се забележува зголемена активност на платени увозни давачки за пловни објекти кои биле внесени со привремен увоз, што укажува дека контролите даваат ефект“, вели управникот на Царинарница Битола, Ѓоко Трпоски.

Целта на царинските контроли е проверка на царинскиот статус на пловните објекти кои се внесени во државата, особено на пловилата регулирани со привремен увоз кои согласно царинските прописи можат да се употребуваат во државата, согласно законски утврдениот рок, по што доколку не извршат повторен извоз и не ја напуштат државата треба да го регулираат правниот статус и пловилото увозно да го оцаринат.

Началникот на Одделението за оперативни работи, Душан Размовски, потенцира дека мобилните тимови ќе продолжат со зајакнати контроли, при што секое непочитување на законските одредби ќе резултира со соодветни прекршочни санкции, вклучувајќи и одземање на пловниот објект.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

„И Здравје и Работа“: Европското искуство покажува дека може „и екологија и рударство“

Во јавната дебата често се наметнува дилемата дека државите мора да избираат меѓу заштитата на животната средина и развојот на рударството.

„И Здравје и Работа“: Европското искуство покажува дека може „и екологија и рударство“

Европското искуство, сепак, покажува дека овие две цели не мора да бидат спротивставени – земји со високи еколошки стандарди истовремено развиваат современо рударство и инвестираат во искористување на сопствените минерални ресурси.

Во Брисел наскоро се очекуваат резултатите од вториот повик за финансиска поддршка на рударски проекти, на кој, според достапните податоци, биле поднесени 160 апликации. Европската Унија ги забрзува процедурите за добивање дозволи за ископ на критични минерали со цел да ја намали зависноста од трети земји, но паралелно остануваат строгите научни проценки, мониторингот, финансиските гаранции и обврската за рекултивација на просторот.

Првата селекција во 2025 година резултираше со 47 стратешки проекти во ЕУ и 13 проекти во партнерски земји. Меѓу земјите кои активно го развиваат рударството е Шведска – држава која истовремено се издвојува со високи еколошки перформанси.

„Овие примери покажуваат дека изборот не мора да биде „или екологија или рударство“. Напротив, европските земји покажуваат дека со современи технологии, научни проценки, строг мониторинг и јасни правила може истовремено да се заштитува животната средина и да се развива рударството“, велат од „И Здравје и Работа“.

Оттаму посочуваат дека во време кога ЕУ активно ги поддржува новите рударски проекти и ги забрзува процедурите за критичните минерали, Македонија не треба да остане надвор од овие процеси.

„Додека Европа разгледува 160 апликации за нови рударски проекти и истовремено поставува високи стандарди за заштита на животната средина, кај нас единствената сериозна нова инвестиција во рударството останува проектот „Иловица–Штука“. Македонија има можност да ги следи европските примери и да покаже дека развојот и заштитата на животната средина не се исклучуваат, туку можат да одат заедно – под услов да се почитуваат законите, стручните проценки и највисоките еколошки стандарди“, додаваат од иницијативата.

Европа ни покажува дека не мора да бираме меѓу чиста животна средина и економски развој. Можеме да имаме и екологија и современо рударство. Прашањето е само дали Македонија ќе има храброст да го следи тој пат и да ги стави своите ресурси во функција на развојот, со највисоки стандарди и строга институционална контрола.

Македонија не смее да дозволи стравот и нестручните проценки да ја блокираат иднината. Ако сакаме европски стандарди, тогаш треба да ги прифатиме и европските принципи: одлуките за рударството да се носат врз основа на наука, закон и контрола – а не врз основа на притисок.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Светски познатиот македонски пијанист Симон Трпчески воодушеви со концерт на Хераклеа

Симон Трпчески, светски познатиот македонски класичен пијанист, синоќа одржа концерт во античкиот театар во Хераклеа во Битола.

Светски познатиот македонски пијанист Симон Трпчески воодушеви со концерт на Хераклеа

На концертот присуствуваа и градоначалникот на Битола Тони Коњановски и претседателката на Македонија Гордана Сиљановска Давкова.

Трпчески е еден од најафирмираните македонски изведувачи и веројатно најдобриот македонски пијанист на сите времиња, а во истовреме и еден од најголемите културни амбасадори на Македонија во светот.

Неговата кариера вклучува настапи со Лондонска Филхармонија, Филаделфискиот Оркестар и Кралската Ливерпулска Филхармонија. Добитник е на наградата за дебитант на годината од Кралското Филхармониско Друштво и на престижната награда „Gramophone“. Критичарите го опишуваат како пијанист со исклучителна техника и длабока музикалност.

Македонскиот пијанист Симон Трпчески се етаблираше како еден од најистакнатите музичари на светската сцена, настапувајќи со повеќе од 100 оркестри на четири континенти, под водство на водечки диригенти и во најпрестижните концертни сали. Трпчески е препознатлив по својата моќна виртуозност и длабоко експресивен пристап, како и по својата харизматична способност да воспостави врска со најразлична публика ширум светот и по својата посветеност кон зајакнувањето на културното наследство на Македонија.

„Да го слушнете Трпчески во Антички Театар Хераклеа е привилегија – класична музика од светско ниво во амбиент кој е стар повеќе од два милениума. Ова е настан кој ретко се случува“ велат од „Прагма продукција“ која го организираше концертот со поддршка на Општина Битола.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер