На денешен ден - Канал 5

На денешен ден

26 ноември 2023

На денешен ден

1504.- Умрела шпанската кралица Изабела I Католичка, кралица на Кастиља од 1474 година. Со стапувањето во брак со Фернанд II Арагонски во 1479 година ги соединила Кастиља и Арагон и ја создала Шпанија. Во настојувањето да ја засилат римокатоличката црква и монархијата во 1480 година го втемелиле судот на инквизиција. Борбите со Маварите победоносно ги завршиле во 1492 година, протерувајќи ги од јужната шпанска покраина Гранада. Истата година ја опремиле експедицијата на Крисифор Колумбо која ја открил Америка, а во 1503 година од Франција го презеле Неаполското кралство.

1703.- Во дводневната „Голема луња“ во јужна Англија загинале најмалку 8.000 луѓе.

1812.- Француската војска предводена од Наполеон Бонапарта претрпел тешки загуби при повлекувањето од Москва преку Березин.

1855.- Умрел полскиот писател Адам Мицкијевич, најголем полски романтичар, чии дела се одликуваат со исклучително богат и сликовит јазик. Умрел во Турција каде дошол за време на Кримската војна со намера да формира полска заедница за борба против Русија. Познати дела:збирка песни „Балади и романси“, „Кримски сонети“, еповите „Гражина“, „Конрад Валенрод“ и други.

1857.- Во Мелбурн, Австралија, било отворено Заседанието на првиот австралиски парламент.

1888.- Во Сен Луис, Мисури, САД, е роден Томас Стерн Елиот, американско-англиски писател, критичар и есеист. Меѓу познатите негови дела се „Пруфрок и други опсервации“, „Пуста земја“, „Шупливи луѓе“, „Четири квартети“, „Убиство во катедралата“, „Семеен собир“ и други. Во 1948 година ја добил Нобеловата награда за литература. Умрел во Лондон, на 4 јануари 1965 година.

1922.- Отворена била гробницата на фараонот Тутанкамон, која ја открил англискиот археолог Хауард Картер.

1924.- На Третиот вонреден конгрес на Социјалистичката партија на Грција учествувал и македонскиот револуционер Трифун Хаџијанев и тоа како делегат на воденската организација. На овој конгрес грчката партија ги прифати решенијата на Коминтерната за правото на самоопределување, а во таа смисла и за правото на македонскиот народ за создавање сопствена држава.

1939.- Со напад на советската армија почнала Советско-финската војна. Во октомври 1939 година, Советскиот Сојуз поставил силни гарнизони во Литванија, Летонија и во Естонија, а од Финска побарал дел од територијата за воена одбрана на Ленинград (Санкт Петербург) и заштита на мурманските пруги. Бидејќи владата во Хелсинки барањето го одбила, советската армија продрела во Финска, а со пробивот на фронтот, на 12 март 1940 година потпишан бил мир со кој Советскиот сојуз ги добил бараните области.

1940.- На Хитлерова заповед било создадено варшавското гето во кое есесовците протерале околу половина милион Евреи не само од Варшава, туку и од други градови во Полска, па дури и од Германија. Десетици илјади луѓе умирале од глад и од болести. Повеќе од 310.000 Евреи оттаму биле испратени во логорите на смртта, каде што биле убиени во гасни комори.

1942.- Во Бихаќ, во Втората светска војна, е основано Антифашистичкото собрание на народното ослободување на Југославија. На Заседанието 54 делегати го избрале Извршниот одбор - АВНОЈ на чело со д-р Иван Лола Рабар. Тоа било некаков вид влада на ослободените територии до Второто заседание на АВНОЈ во Јајце 1943 година, кога бил избран Националниот комитет.

1949.- Индија го прифатила уставот со кој таа се организирала како федерална република во рамките на британскиот Комонвелт.

1952.- Умрел шведскиот истражувач и патописец Севен Андерс Хедин, кој ја предводел експедицијата во Таримската котлина, Синканг, на Тибет, во Монголија и во подрачјето на Хималаите. Дела „Низ азиските пустини“, „Во срцето на Азија„, „Јужен Тибет“, „Трансхималаи“, „По копно во Индија“, „На големата пловидба“.

1965.- Франција го лансирала својот прв вештачки сателит.

1966.- Во Рогдаел, Австралија, било формирано Македонското КУД „Илинден“.

1970.- Еден боливиски сликар, облечен како свештеник, се обидел во Манила, главниот град на Филипини, да го убие папата Павле VI, но не успеал.

1978.- Муслиманските верски лидери и политичари кои настојувале да го симнат шахот Реза Пахвали прогласиле генерален штрајк со кој Иран бил парализиран.

1983.- Умрел Евгени Савов, судија на Врховниот суд на Македонија и долгогодишен соработник на весникот "Нова Македонија". Подолго од две и пол децении ја уредувал рубриката "Правен советник", преку која весникот "Нова Македонија" директно кореспондирал со илјадници читатели во Македонија, давајќи им потребни совети и упатства.

1987.- Тајфун усмртил 270 Филипинци и разурнал околу 14.000 куќи.

1986.- Во Скопје излегол првиот број на додатокот за литература, идеи и култура на весникот "Нова Македонија" - "ЛИК". Во првиот број, во опсежно интервју академикот Блаже Конески укажал на судбинската одговорност на Македонците кон сопствениот јазик и идентитет. Подоцна станала многу цитирана неговата реченица „Јазикот е нашата единствена целосна татковина“.

1991.- Бил пуштен во употреба автопатот Титов Велес - Градско.

2000.- Рупубликанецот Џорџ Буш Јуниор по повеќе од 20 дена по претседателските избори во САД бил прогласен за победник во Флорида. Ова мачно натегање настанало поради пребројување на гласовите во Флорида кое било прекинато врз основа на судска одлука. Електронските гласови од Флорида (25) пресудно влијаеле за кандидатот на Републиканската партија на Буш да биде прогласен за претседател на САД.

2006.- Швајцарците на референдум одлучиле да им дадат економска помош на најновите членки на Европската унија во висина од 620 милини евра со што продолжила блиската соработка на оваа земја со ЕУ. Повеќето граѓани со право на глас го поддржале предлогот, а истиот најголема поддршка добил во градовите на француското говорно подрачје. Две години порано членки на Унијата станале Кипар, Чешка, Естонија, Унгарија, Летонија, Литванија, Малта, Полска, Словачка и Словенија.

2018.- Славниот италијански режисер Бернардо Бертолучи почина на 77-годишна возраст. Роден е во италијанскиот град Парма, во уметничко семејство – татко му Атилио бил пејач и ценет историчар на уметност и филмски критичар. На 15-годишна возраст талентираното момче почнало да пишува па добил и бројни награди за литература, пред да заплови во водите на филмот. Бертолучи е познат по филмските класици „Последното танго во Париз“, „Конформист“, „Малиот Буда“, „Украдена убавина“, а за „Последниот император“ во 1987 година доби и „Оскар“ за најдобра режија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Милеи донесе вонреден декрет по масовните навреди кон Аргентина по Светското првенство

По тешкиот пораз во финалето на Светското првенство, што го поттикна верувањето во Аргентина дека земјата станала цел на бран омраза, аргентинскиот претседател Хавиер Милеи потпиша вонреден декрет.

Милеи донесе вонреден декрет по масовните навреди кон Аргентина по Светското првенство

По тешкиот пораз во финалето на Светското првенство, што го поттикна верувањето во Аргентина дека земјата станала цел на бран омраза, аргентинскиот претседател Хавиер Милеи потпиша вонреден декрет со кој им се дава на властите овластување да одбијат влез или да ги протераат странските државјани кои поттикнуваат дискриминација или насилство врз Аргентинците поради нивната националност.

Регулативата е одговор на неколкунеделните критики од познати личности, навивачи на противничките репрезентации и корисници на социјалните мрежи. По контроверзните судиски одлуки на турнирот, се појавија шпекулации дека ФИФА ја фаворизира аргентинската репрезентација и нејзината најголема ѕвезда, Лионел Меси.

Критичарите го насочија своето незадоволство кон повремено агресивното однесување на аргентинските навивачи и грубата игра на репрезентацијата на теренот не само кон играчите, туку сè повеќе кон аргентинското општество како целина.

Што носи новата регулатива?

Новата регулатива ги проширува основите за одбивање влез или протерување на странци според аргентинскиот закон за имиграција. Властите сега можат да одбијат влез, да поништат визи или да депортираат луѓе за кои ќе утврдат дека ширеле омраза против Аргентинците или осквернавиле национални симболи преку усни или писмени изјави.

„Во светлината на неодамнешните изрази на непријателство кон Аргентинската Република и Аргентинците, националната влада потврдува дека одбраната на државата, нејзините граѓани и нејзините симболи не е предмет на преговори. Секој што ја напаѓа Аргентинската Република не е добредојден во нашата земја“, соопшти претседателската канцеларија.

Овој потег претставува пресврт за земјата која со децении се гордее со својата отвореност кон имигрантите. Уставот на Аргентина експлицитно ја охрабрува имиграцијата и со години им обезбедува на странците широки граѓански права и релативно лесен пристап до законски престој, јавно образование и здравствена заштита.

Сепак, Милеи ги заостри политиките за имиграција во последните месеци, го отежна добивањето постојан престој и ги прошири овластувањата на државата да депортира странци обвинети за злосторства.

ФИФА покрена дисциплинска постапка против аргентинската федерација

Бранот критики против Аргентина се базираше на долгогодишни стереотипи, особено во Латинска Америка, според кои Аргентинците се сметаат себеси за културно и економски супериорни во однос на своите соседи, делумно поради големиот дел од населението со европско потекло.

Негативните реакции дополнително се засилија откако аргентинските играчи и членовите на тренерскиот персонал физички се судрија со своите шпански ривали по финалето на Светското првенство. Онлајн петициите со кои се бара исклучување на Аргентина од Светското првенство собраа стотици илјади потписи.

Во среда, ФИФА покрена дисциплинска постапка против Аргентинската фудбалска асоцијација за тој конфликт, но и за наводни расистички навреди и несоодветно однесување од страна на навивачите. Играчите, исто така, беа под истрага за прикажување транспарент по полуфиналната победа против Англија, со кој се повтори барањето на Аргентина за Фолкландските Острови, кои се под британска администрација.

Дипломатска криза со Бразил

Милеи, близок сојузник на Доналд Трамп, го опиша бранот критики како координирана „анти-аргентинска кампања“. Минатата недела, тој тврдеше дека левичарските влади на Бразил и Мексико и Демократската партија на САД финансирале кампања насочена кон поткопување на неговата десничарско-либертаријанска администрација.

Обвинувањата предизвикаа дипломатска криза со Бразил, кој го повлече својот амбасадор од Аргентина поради тврдењата и навредите на Мајли упатени кон бразилскиот претседател Луиз Инасио Лула да Силва.

Во декретот се наведува дека казните нема да се применуваат за идеолошко несогласување или за политичка, академска или граѓанска критика заштитена со уставот на Аргентина.

Но, документот не објаснува како властите ќе го разликуваат дозволеното изразување мислење од забранетиот говор на омраза, дали имиграциските служби ќе ги проверуваат активностите на странците на социјалните мрежи или колку строго ќе се применуваат новите овластувања за туристите и долгогодишните жители на земјата.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Португалија ги дигитализира државните испити, па настана хаос- се бара оставка од министерот

Португалскиот министер за образование Фернандо Александре е под зголемен притисок да поднесе оставка.

Португалија ги дигитализира државните испити, па настана хаос- се бара оставка од министерот

Учениците и наставниците протестираат поради, како што тврдат, хаотичното спроведување на државните испити за оваа година. Критичарите го обвинуваат Александар дека не презема одговорност за кризата што ги погодува учениците на возраст од 14 до 18 години, а демонстрантите велат дека министерот треба да „земи една година одмор“, пишува „Гардијан“.

Во сржта на проблемот е инсистирањето на министерот за целосна дигитализација на оценувањето на испитите, што го стави португалското образование во една од најтешките ситуации во последните децении. Централно-десничарската влада тврди дека промената била неопходна за модернизација на јавната администрација, а целта била оценувањето на испитите за повеќе од 260.000 ученици да биде „поригорозно и пообјективно“.

Сепак, многу родители, наставници и ученици веруваат дека проектот не успеал, а некои најавуваат тужби против државата. Околу 19.000 луѓе ја потпишаа петицијата за поништување на сите резултати од оваа година.

„Тешко ми е да му верувам на целиот процес“

Новиот систем, во кој дигитализирани и анонимизирани испити им беа доделени по случаен избор на наставниците, брзо покажа сериозни недостатоци. Од почетокот на испитниот период во средината на јуни, училиштата почнаа да пријавуваат грешки. Пензионирани наставници, па дури и починат наставник, беа поканети да оценуваат, а некои беа назначени да оценуваат предмети надвор од нивната професија.

Директорот на една од најголемите групи училишта во Португалија, кој сакаше да остане анонимен, даде изјава. „Тешко ми е да верувам во целиот процес по сè што се случи“, рече тој. Новинарот Даниел Оливеира во неделникот Експресо го осуди „несфатливиот хаос“ и го нападна Александар за „неопислива некомпетентност“. Тој тврдеше дека кредибилитетот на целиот систем за испитување е сериозно нарушен.

Наставниците пријавија бројни технички проблеми за време на оценувањето. Тие не можеа да пристапат до платформата, недостасуваа страници за испити, одговорите на учениците беа нецелосни, скенираните беа нечитливи, а некои одговори едноставно исчезнаа од системот.

Министер: Забелешките се ирелевантни и лажни

Андре Азињеира, 32-годишен наставник по математика, рече дека му било наложено да ги оцени одговорите иако не бил сигурен дали го има целиот испит пред себе. „Знаев дека некој можеби е оштетен, но не можев да потврдам дека страниците навистина недостасуваат, па затоа морав да го направам својот дел.

Можеби им наштетив, а можеби и не, немам поим. Но, предвидов дека ќе има многу грешки во оценките“, рече тој. „Гардијан“ дозна за други случаи каде што наставниците се соочиле со слични дилеми.

Министерот Александар одговори на немирите во училиштата со обвинувања против персоналот. Тој тврдеше дека не ги „отстраниле држачите од тестовите“, што наводно ја отежнало дигитализацијата. Ги отфрли жалбите на наставниците за грешки во платформата како неважни или „лажни“.

Учениците пријавуваат дека нивните одговори се заменети, недостасуваат страници...

Резултатите беа објавени кон средината на јули, со три дена задоцнување. Илјадници ученици се пожалија на големи разлики помеѓу очекуваните и добиените оценки, а некои открија дека нивните оценки воопшто не биле внесени.

Откако побараа да ги видат своите испити, некои студенти открија дека недостасуваат страници, дека ракописот не е нивен или дека нивните одговори се заменети со туѓи. Имаше и случаи на целосно изгубени испити. Студентите со посебни потреби се пожалија дека за време на дигитализацијата, оценките за нивниот статус биле изоставени, што можело да влијае на оценувањето.

Раул Ноетцолд (18) го основа студентското движење Chumbado.pt и побара оставка од министерот откако виде колку стрес се неговите колеги поради променетите и изгубените испити. Минатиот петок, стотици студенти, родители и наставници протестираа пред Министерството за образование.

„Се обидов и се чувствувам измамена“

Лучијана Алмеида (18) не го положи испитот по португалски јазик. Дури кога нејзините колеги ги добија резултатите, таа откри дека нејзината работа е изгубена и дека морала повторно да го полага испитот. „Се потрудив многу и се чувствувам измамена затоа што го изгубија мојот тест. Јас сум во неповолна положба во споредба со другите.

Пријавите за факултет нема да бидат фер. Нашата иднина е во прашање, а Министерството за образование ја уништува“, рече таа. Надзорникот за образование потоа објави дека софтверските грешки влијаеле на 26.000 испити и дека повеќе од 18.000 оценки ќе бидат променети.

Бројот на барања за повторна евалуација веќе надмина 20.000, што е три пати повеќе од минатата година. Секое барање чини 25 евра, а трошоците ги сносат студентите. Под притисок, Александар минатата недела објави дека студентите погодени од софтверските грешки нема да добијат негативна оценка. Сепак, некои наставници не се задоволни од одлуката и велат дека тоа неправедно ќе влијае на рангирањето на приемот на колеџ.

Премиерот одбива да го разреши министерот

Целиот случај предизвикува политичка штета на владата, иако премиерот Луис Монтенегро досега одби да го разреши Александар. Според неодамнешно истражување, седум од десет Португалци се многу незадоволни од работата на владата, а една од главните причини е хаосот со испитите.

Во соопштението, Министерството за образование призна дека „тешкотиите во имплементацијата“ предизвикале „нестабилност во образовниот систем и вознемиреност кај учениците и семејствата“ и изрази жалење. Тие додадоа дека, и покрај проблемите во првата фаза, втората фаза се одвива без тешкотии.

„Државата ги прекрши принципите на еднаквост и правда“

Министерството одговори на прашањето за барањата за оставка. „Повиците за оставка се дел од јавната, политичката и демократската дискусија. Сепак, со оглед на ситуацијата, приоритет на Министерството беше да ги идентификува проблемите, брзо да ги исправи и да се осигури дека ниту еден ученик нема да биде оштетен во образованието или при запишувањето на факултет“, рекоа тие.

Родителите сè уште се незадоволни. „Во оваа фаза нема фер решение. Државата ги прекрши принципите на еднаквост и праведност. Сакаме државата да преземе одговорност; имаме намера да тужиме“, изјави Рита Реино, претседателка на здружението на родители на средното училиште Камоес во Лисабон.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Планина од облека е видлива од сателит- неверојатни снимки од позната пустина (ВИДЕО)

Среде познатата пустина Атакама во Чиле, се издига необична „планина“ - не од песок или камења, туку од фрлена облека!

Планина од облека е видлива од сателит- неверојатни снимки од позната пустина (ВИДЕО)

Илјадници тони јакни, панталони, чевли и детска облека сега го покриваат пустинскиот пејзаж и претставуваат еден од највпечатливите симболи на глобалниот проблем со брзата мода.

Отфрлени модни колекции

Недалеку од северниот чилеански град Алто Осписио, огромни количини несакана облека од целиот свет се акумулираат во пустината со години.

Поголемиот дел од облеката пристигнала преку меѓународната трговија со половна облека. Додека некои пронашле нови сопственици низ Латинска Америка, голем број парчиња никогаш не биле продадени и едноставно завршиле во средината на пустината.

Според достапните податоци, има 60.000 тони фрлена облека на депониите околу Алто Осписио, иако проценките варираат, објавува „Тајмс оф Индија“.

Меѓу фрлените предмети се модни колекции кои никогаш не стигнале до купувачите, па дури и сосема нова облека со оригинални етикети.

Огромен прилив на облека од втора рака

Во последниве години, Чиле стана една од најголемите влезни точки во светот за облека од втора рака и најголема во Јужна Америка. Секоја година, десетици илјади тони облека пристигнуваат преку северното пристаниште Икике, главно од Европа, САД, Канада и делови од Азија.

Слободната трговска зона на градот игра голема улога во ова, што го олеснува увозот. Потоа трговците ја сортираат облеката по квалитет, ја сортираат и ја продаваат на купувачи низ цела Латинска Америка, каде што побарувачката останува висока.

YouTube video

Овој систем обезбедува работни места за илјадници луѓе, особено во секторите за сортирање и препродажба, а голем дел од облеката всушност добива нов живот.

Проблемот се јавува кога облеката не може да најде купувач.

Парчињата со слаб квалитет, оштетената стока, застарените модни колекции или големите вишоци претставуваат сериозен финансиски проблем за трговците. Нивниот извоз во други земји е скап, како и нивното отстранување на овластени депонии.

Затоа, некои трговци со години избираат „поевтино“ решение - оставање на несакана облека во околната пустина или горење.

Предупредување од еколошките организации

Со текот на годините, фрлената облека се натрупала во она што денес е познато во светот како „Планината на облеката Атакама“.

Размерот на проблемот јасно го покажуваат и сателитските снимки, на кои огромни површини покриени со облека лесно се разликуваат од околниот пустински пејзаж.

Еколошките организации предупредуваат дека купиштата се зголемуваат од година во година, бидејќи постојано пристигнуваат нови пратки, додека само мал дел од постојниот отпад се отстранува.

За разлика од природните материјали, како што се памукот или волната, голем дел од модерната облека е направена од полиестер и други синтетички влакна добиени од преработка на нафта. Откако ќе завршат во природата, ваквите материјали можат да преживеат со децении.

Пустинските ветрови дуваат фини влакна на долги растојанија, велат експертите, додека продолжената изложеност на силна сончева светлина постепено ги разградува ткаенините на помали честички што остануваат во животната средина.

Покрај тоа, согорувањето на синтетичките материјали ослободува опасни хемикалии и густ чад што може да влијае на здравјето на луѓето.

Жителите што живеат во близина на местата каде што се гори облеката велат дека понекогаш се принудени да останат во затворен простор додека воздухот не се исчисти.

Отстранување на отпадот е голем предизвик

Од друга страна, отстранувањето на фрлената облека е предизвик поради високите трошоци. Бидејќи отпадот доаѓа од комерцијален увоз, а не од домаќинства, често е нејасно кој е одговорен за неговото отстранување.

Толку голем финансиски товар често паѓа врз локалните самоуправи кои немаат ресурси за тоа.

Затоа граѓанските организации со години предупредуваат дека северно Чиле не смее да стане крајна дестинација за несакана облека од целиот свет.

И покрај обемот на проблемот, некои организации и компании се обидуваат да најдат начин да ги искористат огромните количини текстил, наместо да ги остават во пустината.

Се развиваат системи кои механички ги одделуваат ткаенините на влакна, кои потоа се користат за производство на топлинска изолација, филц и други индустриски материјали.

Ваквите производи може да се користат во производството на мебел, душеци, градежни материјали и одредени делови за автомобили.

Други проекти експериментираат со производство на градежни панели и звучна изолација од фрлен текстил.

Сепак, рециклирањето е сè уште многу сложен процес, бидејќи повеќето модерни облеки содржат неколку различни видови влакна и хемиски премази, што ја прави нивната обработка многу потешка.

Дури и ако капацитетите за рециклирање значително се зголемат, експертите предупредуваат дека отстранувањето на десетиците илјади тони текстилен отпад што се насобрал во пустината со години ќе биде огромна работа што ќе трае со години.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер