Живот

Може ли да се предвиди колку ќе живееме? – научниците развија нова метода

Научниците развија нов биолошки часовник базиран на генска активност кој прецизно ја проценува биолошката возраст и ризикот од смртност и открива индикатори за хронични болести.

Иако оваа алатка не може точно да предвиди кога некој ќе умре, се покажа како многу успешна во проценката на стадиумот на животниот век на една личност или животно, пишува Science Alert.

Според истражувачкиот тим, алгоритмот базиран на биомаркери ќе биде корисен за анализа на стапките на биолошко стареење кај различни видови, вклучувајќи ги и луѓето, и за разбирање кога тоа стареење се забрзува или забавува.

Нов пристап кон мерење на стареењето

Сегашните алатки за проценка на биолошкото стареење, таканаречените епигенетски часовници, ги следат хемиските ознаки на ДНК кои се акумулираат со возраста, но тие не се секогаш сигурни. Новиот часовник е транскриптомски, што значи дека ги анализира молекулите на РНК кои ги носат генетските инструкции за создавање протеини. Ова одредува кои гени се активни, а кои се неактивни, и бидејќи оваа активност се менува со возраста, овие податоци можат да се користат како индикатор за стареење.

Истражување на четири видови цицачи

Една од клучните иновации на истражувањето беше фактот дека научниците собраа огромен сет на податоци за четири видови - глувци, стаорци, макаки и луѓе - и ги споредија процесите на стареење помеѓу животните и различните делови од телото.

„Стареењето и надворешните влијанија влијаат на здравјето и смртноста, но основните молекуларни механизми на овие процеси остануваат нејасни“, наведуваат истражувачите во својот труд.

„Развивме транскриптомски часовници за хронолошка возраст и ризик од смртност за повеќе видови и ткива, врз основа на повеќе од 11.000 примероци од четири цицачи. Така одговоривме на потребата за биомаркери на стареење што можат да се применат на различни органи и видови, а во исто време да ја одразуваат здравствената состојба.“

Што откриваат гените за стареењето?

Тимот откри дека гените поврзани со здрава клеточна делба и заздравување на раните се знак на побавно молекуларно стареење. Од друга страна, гените поврзани со клеточната смрт и воспалението се индикатори за побрзо стареење и постара биолошка возраст.

Новиот молекуларен часовник, прилагоден на овие наоди, се покажа како точен во проценката на побавното или побрзото биолошко стареење, како и на ризикот од смртност. Во примероци од човечка крв, тој го процени ризикот од смртност исто толку успешно како и најдобрите постоечки епигенетски часовници.

Покрај тоа, тој идентификуваше познати фактори кои придонесуваат за стареење, како што се хроничните болести, кај животински модели и примероци од ткива од човечки пациенти.

Изненадувачка сличност меѓу видовите

Научниците беа изненадени од фактот дека генетските индикатори за стареење беа многу слични кај сите четири набљудувани видови. Оваа конзистентност е покажана и кај различни типови клетки, вклучувајќи мускулни и крвни клетки.

„Истите гени се поврзани со стареењето, на пример, во црниот дроб и срцето на стаорци и луѓе“, изјави за Scientific American водечкиот автор на студијата, биоинформатичарот Александар Тишковски од Медицинскиот факултет Харвард.

„Иако клетките имаат сосема различни функции и потекло, тие сепак ги делат истите биомаркери поврзани со стареењето.“

Причина, последица или адаптација?

Овие заеднички карактеристики сугерираат дека овие биомаркери може да бидат вистински маркери на стареење, иако сè уште не е јасно дали тие придонесуваат за самиот процес на стареење.

„Одамна е познато дека активноста на гените што штитат и реагираат на клеточниот стрес се зголемува со возраста, што укажува на адаптација, а не на предизвикувачки двигатели“, напиша молекуларниот биолог Жоао Педро де Магаљаес од Универзитетот во Бирмингем во коментар за студијата.

„Затоа, не е сигурно дали транскриптомските маркери го поттикнуваат стареењето, се резултат на него или претставуваат компензаторни механизми.“

Потенцијална примена на новата алатка

Иако не можеме да влијаеме на поголемиот дел од процесот на стареење, некои фактори, како што се исхраната, болестите или загадувањето, можат да го забрзаат или забават нашиот биолошки часовник. Новата аналитичка алатка би можела да биде корисна токму за тестирање на ефектите од различни интервенции.

Може да се користи за следење на тоа како промените во животниот стил или лековите влијаат на биолошкото стареење, без потреба од долгорочни клинички испитувања. Сепак, важно е да се напомене дека ова е сè уште алатка за проценка што во многу случаи нема да го замени класичното тестирање, но би служела за рани проценки.

Научниците сè уште имаат многу работа да направат за да ја развијат оваа техника, вклучително и понатамошно тестирање на поразновидни човечки популации и попрецизно дефинирање на мерењето на стареењето. Сепак, се чини дека ова би можело да биде уште една важна алатка во истражувањето на стареењето.

Истражувачите веруваат дека откриле заеднички модели на биолошко стареење кај различни видови и ткива.

„Оваа студија открива зачувани модели и модуларна архитектура на регулирање на смртта, обезбедувајќи рамка за квантифицирање и таргетирање на стареењето на клеточните подсистеми кај различни видови и ткива“, заклучуваат истражувачите во труд објавен во списанието Nature.

Тагови: научниците

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Радичевски: Инфраструктурните проекти во Брвеница ќе ги реализираме во целост

Почитувани мои сограѓани, денес се наоѓаме во населеното место Стенче да ги најавиме идните проекти коишто се во фаза на реализација и идните проекти коишто се предвидени во нашата програма.

Почитувани мои сограѓани, денес се наоѓаме во населеното место Стенче да ги најавиме идните проекти коишто се во фаза на реализација и идните проекти коишто се предвидени во нашата програма, односно во мојата програма на ВМРО-ДПМНЕ и јас како градоначалник коишто ќе ги реализираме во целост.

Во делот на инфраструктурата заедно со мене е министерот за транспорт, ќе го замолам во однос на проектите да се обрати, рече Стојанче Радичевски, кандидат за градоначалник на општина Брвеница.

Наука

Во Млечниот пат е откриен мистериозен извор на радиобранови- би можел да крие црна дупка (ФОТО)

Многу објекти во Млечниот Пат трепкаат, светат и пулсираат, а астрономите генерално разбираат како тие се менуваат.

Но, тие неодамна открија објект кој се однесува на начин што никогаш порано не е виден. Наречен VT J1906+0849, тој се наоѓа на работ на спиралниот крак Норма-Либед и емитува променлива радио светлина.

Во труд предводен од Џеси Милер од Калифорнискиот институт за технологија (Caltech), астрономите го опишуваат како „далечен галактички синхротронски минлив флуктуатор кој останал радио светло околу две децении, прикажувајќи променлива спектрална инверзивна фреквенција и речиси никакво видливо ширење“, објавува Science Alert.

Откривање и следење

Објектот за прв пат беше забележан во податоци собрани во 2017 година од страна на Very Large Array Sky Survey (VLASS). Се наоѓаше на најмалку 49.000 светлосни години од Земјата и беше најсветлиот радио извор откриен од истражувањето.

Неговата осветленост од 70 mJy беше исклучителна за таква далечина, што ги натера научниците да проверат архивски слики од истиот дел од небото. Пребарувањето откри дека на локацијата немало ништо во 1996 година, но до 2005 година почнал да се појавува сигнал. Мерењата помеѓу 2006 и 2013 година покажаа дека неговата осветленост станува посилна, а достигна врв од околу 200 милијски во 2014 година.

Позицијата на објектот VT J1906+0849 на радио слики од 1996 година (лево), 2005 година (средина) и 2017 година (десно). Мистериозниот извор не е видлив во најстарата снимка, но се појавува во подоцнежните. Фотографија: Miller et al., ApJ, 2026.

Неочекуван пресврт

Откритието од 2017 година го сними објектот во фаза на опаѓање по достигнувањето на врвот. За да го следат неговиот понатамошен развој, истражувачите спроведоа дополнителни набљудувања во 2019, 2024 и 2026 година. Податоците првично потврдија дека VT J1906+0849 станувал побледа.

Меѓутоа, на крајот од 2025 година, се случил целосен пресврт. Податоците добиени од системот Very Large Array покажаа дека објектот повторно станувал посветол, што дополнително го комплицирало разбирањето на неговата природа.

Загатката на спектралниот врв

Анализата на радио емисијата на различни бранови должини откри уште понеобично однесување. За објектот VT J1906+0849, емисијата се искачува до врв на одредена фреквенција, а потоа се намалува. Проблемот е што овој врв не се однесува предвидливо.

Во 2019 година, таа беше на 1,9 гигахерци, до 2024 година падна на 0,8 гигахерци, за повторно да се искачи на 2,2 гигахерци во 2026 година. Таквата хаотична промена на фреквенцијата е неконзистентна со познатите модели, како што е ширењето на облак од материја што емитува синхротронско зрачење. И покрај драматичните промени во осветленоста, астрономите не пронајдоа докази дека изворот се проширил значително, што укажува на многу посложен процес.

Што го предизвикува необичниот сигнал?

Научниците разгледуваат неколку можни причини. Првите две, експлозија на нова и маглина управувана од пулсар, беа отфрлени бидејќи не се вклопуваа во набљудуваните податоци - објектот не се ширеше како што треба, а промените на фреквенцијата беа премногу хаотични.

Третата и најверојатна можност е црна дупка или неутронска ѕвезда што акумулира материјал од ѕвезда-придружник во бинарен систем. Ваквите системи обично емитуваат силни Х-зраци, кои не беа откриени од овој објект.

Сличност со објектот SS 433

Недостатокот на Х-зраци не значи дека тие не се таму. Истражувачите веруваат дека VT J1906+0849 може да биде сличен на објектот SS 433, познат микроквазар во нашата галаксија.

Во SS 433, црната дупка или неутронската ѕвезда не само што привлекува материјал од ѕвездата-придружник, туку и исфрла дел од него назад во вселената во форма на моќни млазови и густ ветер. Тој ветер може да ги прикрие Х-зраците што потекнуваат од центарот на системот.

Ако сличен процес се случува во објектот VT J1906+0849, интеракцијата на исфрлените млазови со околниот густ ветер може да произведе променлива радио емисија и во исто време да го спречи ширењето на изворот. Оваа теорија е поткрепена со инфрацрвени набљудувања кои откриле дека гасот се оддалечува од објектот со брзина од околу 2000 километри во секунда.

Иако ова објаснување е веродостојно, потребни се дополнителни набљудувања за да се потврди дали VT J1906+0849 е навистина поврзан со објектот SS 433 или е нешто уште понеобично.

Во труд објавен во The Astrophysical Journal, научниците истакнуваат дека ова откритие го покажува потенцијалот на радио истражувањата. „VT J1906+0849 го истакнува потенцијалот на широкопојасните радио истражувања за откривање на популација од замаглени галактички аккретори кои тешко се идентификуваат на други бранови должини“, заклучуваат авторите.

Тагови: Млечниот Пат

Свет

Четири италијански активистки се уапсени на Западниот брег за време на берба на маслинки

Четири италијански активистки беа приведени вчера на Западниот Брег додека ги придружуваа палестинските земјоделци кои береа маслинки.

Италијанското Министерство за надворешни работи побара од израелските власти разјаснување за инцидентот, кој се случи во услови на зголемени тензии и зголемување на насилството на доселениците. Инцидентот се случил во селото ал-Бвеиб, јужно од Хеброн. Италијанките се дел од група меѓународни волонтери кои се обидуваат да ги заштитат палестинските берачи на маслинки, пишува Euronews.

Италијанската амбасада во Тел Авив и генералниот конзулат во Ерусалим веднаш контактираа со израелските власти по дојавата. „Тие побараа итно разјаснување на околностите на притворањето и информации за состојбата на италијанските жени“, објави Министерството за надворешни работи во Рим. Подоцна потврдија дека жените се во полициската станица.

Ова притворање е продолжение на притисокот врз активистите. Само еден ден претходно, во среда, Израелските одбранбени сили (ИДФ) спроведоа голема операција во која беа приведени околу 90 волонтери. Меѓу нив беа двајца Италијанци, Мануел и Алберто Тартароти, кои потоа беа протерани од земјата. Во истата акција беше приведен и Бред Ландер, демократскиот кандидат за Конгресот на САД, кој подоцна беше ослободен со строги ограничувања за движење.

Italy's Foreign Ministry is seeking information on the detention of several Italian activists in a West Bank village as they accompanied Palestinian olive farmers. #EuropeNews https://t.co/S66zwqLge7
— euronews (@euronews) October 22, 2026

Објаснување на израелската армија

Израелската армија соопшти дека земјоделците и волонтерите не побарале претходно одобрение за бербата. Тие наведуваат дека лицата биле приведени „поради безбедносниот ризик што го претставува несоодветното берење во близина на израелска населба“. Армијата подоцна додаде дека го смета доаѓањето на десетици активисти за „чин чија единствена цел е провокација, што го попречува самиот процес на берба“.

Овогодинешната сезона на берба на маслинки е обележана со насилство меѓу израелските доселеници и палестинските селани. Палестинците тврдат дека доселениците ги напаѓаат и се обидуваат да им ги украдат посевите. Во последните недели, имаше нагло зголемување на нападите од екстремни имигрантски групи. Минатиот викенд, фоторепортер на „Вашингтон пост“ беше ранет, а беа нападнати и неколку возила што превезуваа европски дипломати.

Тагови: Западниот Брег маслинки