Македонски народни носии од 19 век - Канал 5

Живот

Македонски народни носии од 19 век

Нашево поднебје е исклучително богато со македонски народни носии од различни етнографски целини. 

Македонски народни носии од 19 век

Грижата за нивно зачувување и презентација е различна, но се чини најголем интерес за афирмација на народните носии покажуваат ансамблите, културно-уметничките друштва и фолклорните групи.

Ансамблот „Македонија" од Скопје, познат и признат репрезент на македонската традиционална култура, неодамна во Битола, во рамките на фестивалот „Илинденски денови" презентираше уште еден квалитет од своето работење, автентични македонски народни носии од крајот на 19 и почетокот на 20 век или, како што вели професорот д-р Владимир Јаневски, под чие раководство ансамблот работи, тоа се најубавите носии од сите македонски етнографски целини и од нив се согледува социјалниот статус на девојките, но и невестите и младоженците, млади жени и ергени.

Домашната и меѓународната стручна јавност на фестивалот се запозна со народни носии од горновардарската етнографска целина, односно од Долни Полог, некои села под Сува Гора, Средорек, Жеглигово и Славиште, потоа Скопска Црна Гора и Скопска Блатија, но и други етнографски целини издвоени во оваа сторија за која повремено се користи вокабулар на соодветното подрачје.

За етничкиот предел Долни Полог карактеристечен е големиот број горни облеки и секоја од нив означува различен социјален статус: саја, ќурдија, горник, клашеник, горник, салтевере и шубаре. Жените носат два типа скутини, и тоа мало скутинче над кое лабаво се опашува завјачка, носени во секој период од животот, како и невестинска скутина со мали димензии карактеристична за периодот на свадбата. Главата се покрива со фес и вотус. Под Сува Гора има пет села кои како целина се издвојуваат од останатите во околината, не само по традицијата и обичаите, туку и по народната носија. Оваа носија е карактеристична само за селата Радиовце, Милетино, Теново, Челопек и Блаце. Како прв облековен елемент се сретнува кошулата, што е изработена од бело памучно или конопно платно, и таа е богато орнаментирана со везови, посебно на долниот околен дел и на ракавите, а најпознати везови се цареј глаи, ж'лтичиња и крстови. Според тамошната традиција, под кошулата се облекува и мало кошулче направено од памучно платно. Над кошулата се облекува елек изработен од џезија, без ракави и долг до колената. Во селата Средорек, Жеглигово и Славиште прв облековен елемент во женската носија е долгата кошула со вез во долниот околен дел, на ракавите и на градниот дел. Како горен облековен елемент се појавува платнената безракавна саја, и затоа населението често жените ги нарекувало белосајки.

Во богатата колекција на ансамблот „Македонија" – Скопје, појаснува професорот Јаневски, се и женската и машката народна носија од Скопска Црна Гора, етнички предел што опфаќа 11 села расположени на истоимената планина. Прв облековен елемент од женската носија е кошулата која изобилува со впечатлив црн вез, а на невестинската кошула често има и крстови. Скутината во Скопска Црна Гора е позната под терминот утајка, а особено е впечатлива невестинската срмана утајка. Од горните облековни елементи се појавува збанот карактеристичен за статусот на девојка, како и долама што го означува статусот на невеста. Карактеристично е носењето шикови, природни пердуви од птици обоени со црвено, и тоа го означувало статусот на вереници. Машката носија од етничкиот предел Скопска Црна Гора има сличности со машката носија од соседниот етнички предел Скопска Блатија.

Скопска Блатија ги опфаќа селата во околината на градот Скопје. Женската носија се карактеризира со кошула која кон крајот на 19 и почетокот на 20 век изобилува со богата орнаментика. Според везот, познати се повеќе видови кошули, и тоа: јурмена, саани, кондири, ѓерѓевлија, како и невестинската гуевалница кошула уште позната под термините црнетица или црногорка. Како постар тип горна облека се јавува платнената девојачка или невестинска саја. Прв облековен елемент во машката носија во Скопска Блатија е кошулата позната под терминот ајта, која има карактеристично проширување од страните, а како горна облека се појавува и елекот. Елекот е горна безракавна облека долга до половината. Се изработува од волнен материјал. Во делот на градите елекот е богато украсен. Но, како горна облека за празнични пригоди се носи и џубето. Џубето е без ракави, долго до колената, до струкот е припиено за телото, а надолу проширено. Џубето е украсено по рабовите со црни гајтани. На главата мажите носеле црно плитко капче, а на нозете носеле чорапи во богата орнаментика и опинци.

Дебарско-реканската етнографска целина зафаќа неколку етнички предели, односно пределот Мијаци Река, кој ги опфаќа селата околу реките Радика и Мала Река. Населението во овие села се идентификува со етнонимот Мијаци. Во женската носија како прв облековен елемент се појавува минтанот како допојасна долна облека со долги ракави. Следен облековен елемент е кошулата, со специфичен вез чикме во долниот околен дел и впечатлив ракавен вез со специфична локална терминологија кинатица. Од повеќето типови кошули најпозната според везот е венчалната невестинска кошула позната и како тнока кошула. Од горните облеки кои се носат над кошулата се јавува елекот. И во составот на машката носија влегува кошулата. Над неа се облекува минтан, кој е долг до појасот со долги ракави изработен од клашна или свита, односно чоја. Карактеристичен дел од машката носија се бечвите, изработени од бела клашна. Бечвите се украсени со црни гајтански апликации. Половината се опашувала со појас еднобоен или со шарки во каро-комбинација, а на горната празнична облека се ставала долама. Над доламата се носи кепе, горна допојасна облека изработена од клашна. Главата се покривала со карактеристична плитка округла капа.

Во колекцијата со народни носии на ансамблот „Македонија" – Скопје се чуваат женски носии од Дебарско Поле, од Порече, кое се наоѓа во средниот тек на реката Треска, потоа од струшки Дримкол, каде што женската носија изобилува со богата везбена орнаментика на ракавите. За избраната, но не и селектирана фотоархива од 20-те колекции македонски народни носии интересени се носиите од етничкиот предел Бојмија, кој ги опфаќа селата во околината на градот Гевгелија. Прв облековен елемент во женската носија е кошулата. Над кошулата се облекува антерија. Антеријата е изработена од волнена ткаенина алаџа, со долги ракави, во горниот дел тесна, а од половината ѕвонесто проширена. Половината се опашува со појас. Над антеријата се облекува елече, допојасна облека без ракави. Скутините може да бидат во два вида, и тоа: дипла изработена од една дипла и дводиплена скутина позната како ирам. Една од највпечатливите скутини е крстаклијата дипла. На половината се ставаат ризи, везени марами, како и пафти со забележлива локална терминологија – пулои. Покривањето на главата е впечатливо во периодот на невестинството, прво се поставува фес, а над него тепелак, кој се кити со цвеќиња и пердуви.

Ревијата на народни носии што премиерно беше изведена на последното издание на фестивалот на народни песни и игри „Илинденски денови" понуди и прекрасни народни носии од јужномакедонската, како и шопско-брегалничката етнографска целина. Колекциите се вистинско богатство за ансамблот „Македонија" – Скопје, но и повеќе од тоа. Причина повеќе наскоро на друго место да биде приредена уште една, и уште една ревија на македонски народни носии./МИА.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Бизарно

Испил 30-40 пива, па украл фламинго од познат хотел, на судењето се расплака (ВИДЕО)

Канаѓанецот Мичел Ферберн (34), обвинет за кражба на фламинго по име Пичи од хотелски комплекс во Лас Вегас и негово повредување, му рече на судот дека немал намера да ја повреди птицата.

Испил 30-40 пива, па украл фламинго од познат хотел, на судењето се расплака (ВИДЕО)

Тој тврди дека инцидентот бил „лоша шега“, откако испил помеѓу 30 и 40 пива, но обвинителството се повикува на видеа на кои, според истражителите, може да се види како грубо се однесува кон птицата.

„Ја преземам одговорноста“

Бизарниот случај доби нов пресврт откако обвинетиот ја презентираше својата одбрана. 34-годишниот претприемач од Онтарио инсистираше на судот дека немал злонамерна намера кога ја однел птицата во неговата хотелска соба.

Тој е обвинет за кражба и злоупотреба на птицата, која живеела во ограден простор со други животни во хотелот Фламинго Лас Вегас, објавува Дејли Меил.

Кога неговиот адвокат го прашал дали некогаш имал намера да ја повреди птицата, тој одговорил негативно. Исто така, негирал дека имал намера да ја убие. Сепак, за време на вкрстеното испрашување признал дека снимката од инцидентот „не изгледа добро“.

„Ја преземам одговорноста“, изјави тој пред судот, тврдејќи истовремено дека „нема поим“ како птицата изгубила дел од пердувите.

Ферберн објасни дека патувал во Лас Вегас за да присуствува на меѓународниот саем за градежна индустрија ConExpo, каде што требало да ја претставува Канада.

Тој истакна дека пораснал на фарми, каде што стекнал искуство во работа со животни. Исто така, изјави дека има кучиња и папагал по име Сони, и дека претходно спасил напуштена лама и шест патки.

Сепак, патувањето во Невада дошло во тежок период за семејството. На неговиот татко му бил дијагностициран рак во декември 2025 година, што, како што рече, го натерало долго време да размислува дали воопшто да го направи патувањето.

Ја однел птицата во својата хотелска соба

Според неговото сведочење, тој го поминал денот на 2 март пиејќи и коцкајќи се. Проценил дека испил помеѓу 30 и 40 пива пред да стигне до живеалиштето за фламинго околу 5 часот наутро следниот ден.

Пијан, лишен од сон и на телефон, забележал птица чии крилја изгледале нерамномерно раширени. Потоа влегол во оградениот простор, иако признал дека не му било дозволено да го стори тоа.

Тврдел дека прво седел до друго фламинго, а потоа го одвел Пичи да се слика со него, опишувајќи го чинот како „лоша шега“.

Според неговата верзија на настаните, ја однел птицата во својата хотелска соба само на „две или три минути“, а потоа ја оставил во ходникот. Рекол дека бил уапсен додека се пресоблекувал, бидејќи имал намера да се врати.

За време на судењето, поротата била заинтересирана за неговото објаснување дека влегол во оградениот простор затоа што забележал нешто погрешно со крилјата на фламингото. Се прашувале како можел да забележи таква аномалија ако птиците биле неподвижни во тој момент.

Ферберн одговорил дека, од неговата позиција, едното крило изгледало повисоко од другото. Тој исто така признал дека фламинго кое спие со главата под крилото може да изгледа како да има нерамномерно поставени крилја.

Кога го прашале дали забележал повреди или крв на кошулата или на ѕидот додека ја носел птицата, тој рекол не. Тој тврдел дека не видел ништо необично на фламингото кога го извадил од оградениот простор.

Пронајден е голем крвав пердув

Тој, исто така, потврдил дека шетал низ грмушки додека ја носел птицата. Објаснил дека ја соблекол кошулата и ја завиткал околу фламингото кога го напуштил оградениот простор, тврдејќи дека не сакал да ги вознемирува другите птици.

Му било поставено и хипотетичко прашање - како би реагирал ако некој влезе во неговата фарма и повреди едно од неговите животни? Ферберн одговорил дека очекува темелна истрага за да се утврди дали лицето кое го зело животното е исто така одговорно за неговата повреда.

Кога го прашале дали алкохолизмот може да оправда повредување на лице или животно, тој кратко одговорил: „Не“. Додал дека бил во домашен притвор од инцидентот и не можел да се врати во Канада.

YouTube video

Сепак, истражителите изнесоа и многу посериозни обвинувања. Според нив, фотографиите и видеата пронајдени на телефонот на обвинетиот наводно го покажуваат како грубо ја фаќа птицата за вратот и ја фрла на земја. На едно видео, според полицијата, може да се слушне како се смее додека вели дека „ја носи птицата дома“.

Истражителите рекоа дека пронашле голем крвав пердув во неговата хотелска соба. Службениците за контрола на животни рекоа дека Пичи претрпел повреда на крилото за која биле потребни конци. Властите, исто така, рекоа дека и други птици биле повредени во инцидентот.

Ферберн се соочува со обвиненија за мачење, осакатување или убивање животни чувани за дружење или задоволство. Поротата сè уште не одлучила дали е виновен.

„Caesars Entertainment“, сопственик на хотелот „Фламинго“ во Лас Вегас, претходно го опиша инцидентот како „длабоко вознемирувачки“ и рече дека Пичи и другите птици ја добиваат потребната грижа од ветеринари и тимот за контрола на животни во хотелот.

Тагови: Фламинго хотел

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Најмалку 400 жртви во секта во Кенија: Телата на децата беа наредени како облека

Во кенискиот суд започна изрекувањето на пресудата во случајот за масовно убиство против проповедникот на судниот ден Пол Мекензи. 

Најмалку 400 жртви во секта во Кенија: Телата на децата беа наредени како облека

Тој и 29 негови следбеници се обвинети за убиство на 191 лице, од кои речиси сите биле деца.

Според обвинението, неговата секта наводно ги принудувала децата да умрат од глад за да „се сретнат со Исус“. Властите пронашле повеќе од 400 тела во плитки гробови во шумата Шакахола, во близина на кенискиот брег. Мекензи ги довел своите следбеници таму од целата земја, пишува Би-Би-Си.

Обвинувања за убиство и тероризам

Мекензи и другите 29 обвинети се изјаснија за невини и постојано повторуваа дека никој не бил принуден да умре. Поранешниот шеф на обезбедувањето на Мекензи, Енос Амања Нгала, првично беше меѓу обвинетите, но се спогоди со обвинителството и стана сведок.

Водачите на култот се соочуваат и со низа други обвиненија, вклучувајќи тероризам, радикализација и лишување на децата од образование. Сепак, ова е првата казна што ќе му биде изречена на пасторот за најтешкото кривично дело убиство.

Седумнаесет мажи од блискиот град беа ангажирани за задачата да копаат плитки гробови. За некои, дневницата беше само осум долари. „Во секој гроб што го пронајдовме имаше најмалку три тела“, изјави Џејмс, еден од гробарите, за Би-Би-Си.

„Некои од останките им припаѓаа на деца кои имаа само неколку недели. Еднаш пронајдовме 12 тела на деца во ред во гроб. Беше ужасно, телата беа наредени едно врз друго, како облека.“ Гробарите опишаа дека некои деца имале врзани раце и нозе, а нивните тела биле завиткани во чаршафи.

Животот во култ

Иако многу од следбениците на Мекензи биле од други делови на Кенија, некои од починатите биле познати на локалната заедница. Членовите на култот често оделе во блискиот град Шакахола за залихи и вода од реката Галана.

„Понекогаш ги транспортиравме со мотоцикли до шумата“, рече Салим Кариса, друг гробар. „Но, сè беше толку испланирано и тајно што никој не можеше да знае што се случува внатре.“

Стивен Мвити (48) раскажа како ги изгубил сите шест свои деца во култот. Кога отишол да се соочи со Мекензи во неговата куќа, видел „многу ќелави жени и десетици деца“. Мекензи ја забранил шминката и фризурите, па им наредил на жените да се бричат ​​или да ја држат косата неуредна. Поранешната сопруга на Мвити е една од обвинетите заедно со Мекензи.

„Ако денес се сретнам со пасторот Мекензи, едно од нас ќе мора да умре“, изјави тој за Би-Би-Си. „Сите шест мои деца починаа во шумата Шакахола“, рече Мвити, видливо потресен додека држеше фотографија од своето семејство. „Ги најдов и ги закопав само останките од мојот син Самуел“.

Доктрината на Мекензи

Мвити покажа кон прашлива телевизија и кабелска кутија во неговиот дом во крајбрежниот град Малинди. „Ова мало нешто тука беше почетокот на целата моја несреќа“, рече тој. Преку телевизијата доктрината на Мекензи влезе во неговиот дом.

Во 2003 година, пасторот ја основал организацијата „Good News International Ministries“. Црквата растеше во популарност и привлече илјадници следбеници во своите филијали низ Кенија. Исто така, имаше и телевизиска станица, Times TV, која ги емитуваше неговите проповеди.

Неговите проповеди за „последните денови“ вклучуваа теории на заговор во кои тој го опишуваше образованието како „зло“, здравствената заштита како „спротивна на доктрината“ и дигиталните лични карти како „белег на ѓаволот“. Главната црква се затвори во 2019 година, а Пол Мекензи се пресели во шумата Шакахола и ги охрабри своите следбеници да го следат.

Споделени сведоштва

Питер Шукрани (23) вели дека неговата мајка потоа се преселила со него во Шакахола. Тој почнал да ја посетува црквата на Мекензи на осумгодишна возраст. Тој го опишал како свој „духовен татко“ и додал дека никогаш нема да каже ништо лошо за него. Шукрани бил еден од мажите спасени од шумата во март 2023 година.

Тој бил болен и прикован за кревет со недели, а неговата состојба се влошила бидејќи неговата мајка ги фрлила сите лекови што му биле потребни за да се опорави. „Мајка ми верувала во доктрината на Мекензи дека медицината е зло“, рече Шукрани. „Ќе умрев да не ме спасеа од шумата Шакахола.“

И покрај сè, Шукрани сè уште верува дека Мекензи е „добра личност која се грижи за него“. „Мекензи не присилувал никого да пости. Луѓето ги донесувале тие одлуки сами поради своите верувања“, рече Шукрани. „Сè уште го сакам и тој е сè уште мој пастор.“

Жртвите сè уште не се именувани

Од друга страна, синот на Мекензи, Ден Пол Мекензи, верува дека неговиот татко треба да биде прогласен за виновен за убиство. „Тој беше водач, некој на кого се угледуваа. Значи, тој е убиецот одговорен за масовните убиства.“

Во документот од 298 страници, во кој се детализираат обвинувањата, се вели дека 190 од 191 жртва за кои Мекензи и неговите следбеници се обвинети дека ги убиле биле деца.

Многу тела сè уште не се идентификувани поради нивната напредна состојба на распаѓање. Во судските документи, неколку жртви се наведени како „непознато машко дете“ и се идентификувани според локацијата на гробот и датумот на откривање.

Тагови: Кенија секта

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Тројца загинаа во лавина во Чиле- по едниот се трага во езеро со помош на роботи

Лавина во областа Лагуна дел Инка, во близина на ски-центарот Портиљо во Чиле, одзеде три животи, а четворица се повредени. 

Тројца загинаа во лавина во Чиле- по едниот се трага во езеро со помош на роботи

Во тек е обид за пронаоѓање на трета жртва, објавија чилеанските медиуми.

Чилеанската морнарица соопшти дека продолжува со потрагата по едно лице кое е исчезнато во водите на езерото Лагуна дел Инка, по лавината во Портиљо во саботата, во која загинаа три лица, а четворица други беа повредени.

Додека се во тек напорите за пронаоѓање на телото на третата жртва, клубот Андино Памир ги објави идентитетите на двајцата починати: Магдалена Акуња и Родриго Пења.

Персоналот на морнарицата е во областа, во општината Лос Андес, каде што спроведува пребарување со помош на специјализирана опрема, на барање на јавното обвинителство.

Спасувачите нуркачи учествуваат во операцијата, користејќи далечински управувано подводно возило во обид да го пронајдат и пронајдат телото на последното исчезнато лице.

Дополнително, друг подводен робот го управува персонал од Канцеларијата на пристаништето Сан Антонио.

Капетанот на фрегатата Пабло Енрикез, командант на Командата за спасување и спасување на чилеанската морнарица (COMRES), изјави дека „специфичните географски и климатски услови на оваа област, карактеризирани со ниски температури на водата, значителна длабочина и голема надморска височина, претставуваат голем оперативен предизвик“.

„Морнарицата ја изразува својата солидарност со семејствата погодени од оваа трагедија и ја потврдува својата посветеност на ставање на човечките, техничките и оперативните капацитети во служба на Чиле и оние на кои им се најпотребни“, рече тој.

Тагови: лавина Чиле

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер